Những con số thể hiện chất lượng nguồn nhân lực luôn được quan tâm, đầu tư

Từ một địa phương phát triển dựa nhiều vào khai thác than và tài nguyên khoáng sản, Quảng Ninh đang từng bước chuyển dịch sang các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ hiện đại, logistics, du lịch chất lượng cao và kinh tế số. Quá trình chuyển dịch này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng nguồn nhân lực. 

Nếu như trước đây lao động phổ thông có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất, thì hiện nay các doanh nghiệp cần lực lượng lao động được đào tạo bài bản, có kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, khả năng ứng dụng công nghệ và thích nghi nhanh với môi trường làm việc hiện đại.

Giai đoạn mới, Quảng Ninh dành nhiều nguồn lực đầu tư cho giáo dục, đào tạo, thu hút nhân tài và nâng cao chất lượng lao động, từng bước hình thành đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành kinh tế chủ lực. 

Đây cũng được coi là quyết sách quan trọng trong hành trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh", từ khai thác tài nguyên sang phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và du lịch chất lượng cao.

Những năm gần đây, quy mô dân số của Quảng Ninh tiếp tục tăng ổn định, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển lực lượng lao động. Dân số toàn tỉnh đã tăng từ khoảng 1,3 triệu người năm 2018 lên trên 1,41 triệu người vào năm 2025. Sự phát triển mạnh mẽ của các đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, cùng môi trường sống ngày càng được cải thiện đã góp phần thu hút lao động đến sinh sống, làm việc và gắn bó lâu dài với địa phương.

Không chỉ tăng về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh cũng có những chuyển biến tích cực. Tỷ lệ lao động qua đào tạo liên tục được nâng lên, từ khoảng 85,5% năm 2021 lên gần 87,5% vào năm 2025. Trong đó, tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt gần 43%. 

Đây là một trong những chỉ số phản ánh hiệu quả của các chính sách đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề và phát triển kỹ năng lao động mà tỉnh đã kiên trì thực hiện trong nhiều năm qua. Sự nâng cao về chất lượng lao động đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng năng suất lao động xã hội.

Năm 2025, năng suất lao động của Quảng Ninh tăng khoảng 13,4%, nằm trong nhóm địa phương có tốc độ tăng trưởng cao của cả nước. Đây là kết quả của quá trình đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật và đặc biệt là sự cải thiện về trình độ, kỹ năng của lực lượng lao động.

Cùng với nâng cao chất lượng lao động, cơ cấu việc làm trên địa bàn tỉnh cũng đang chuyển dịch theo đúng định hướng phát triển kinh tế. Lao động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tăng nhanh qua từng năm. 

Từ hơn 101.000 lao động năm 2021, đến năm 2024 con số này đã vượt 121.000 người. Điều đó phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp và dòng vốn đầu tư vào các ngành sản xuất công nghệ cao, điện tử, công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn.

Hiện nay, nhiều tập đoàn lớn trong và ngoài nước đã lựa chọn Quảng Ninh làm điểm đến đầu tư. Sự xuất hiện của các dự án công nghiệp quy mô lớn không chỉ tạo thêm việc làm, mà còn đặt ra yêu cầu mới về chất lượng nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp cần đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên, công nhân lành nghề có khả năng vận hành dây chuyền hiện đại, làm chủ công nghệ và thích ứng với môi trường sản xuất quốc tế.

Bên cạnh công nghiệp, khu vực dịch vụ tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh. Với vị thế là trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, Quảng Ninh đang phát triển mạnh các loại hình du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch tàu biển, du lịch văn hóa, du lịch sinh thái và các sản phẩm trải nghiệm mới. Điều này đòi hỏi lực lượng lao động không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn có kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, tác phong chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Xác định giáo dục và đào tạo là giải pháp căn cơ nhất

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Quảng Ninh xác định giáo dục và đào tạo là giải pháp căn cơ nhất. Nhiều năm liên tiếp, tỉnh nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về chất lượng giáo dục. Tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia hiện đạt trên 92%. Quảng Ninh cũng thường xuyên nằm trong nhóm 10 địa phương có thành tích cao tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, đồng thời có học sinh đoạt giải tại các kỳ thi khu vực và quốc tế.

Ở bậc đại học và giáo dục nghề nghiệp, tỉnh đang tập trung đầu tư phát triển hệ thống đào tạo theo hướng gắn chặt với nhu cầu thị trường lao động. Trường Đại học Hạ Long từng bước khẳng định vị thế là cơ sở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của khu vực Đông Bắc. Các ngành đào tạo được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu phát triển của tỉnh, tập trung vào các lĩnh vực du lịch, logistics, ngoại ngữ, công nghệ thông tin và quản trị dịch vụ.

Song song với đó, hệ thống giáo dục nghề nghiệp cũng được đổi mới theo hướng tăng cường liên kết với doanh nghiệp. Nhiều chương trình đào tạo được xây dựng theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, giúp người học tiếp cận thực tế sản xuất ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Nhờ đó, tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp ở nhiều ngành nghề đạt trên 90%.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, tỉnh đặc biệt quan tâm phát triển các kỹ năng mới cho người lao động. Phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai sâu rộng trên toàn tỉnh. Nội dung về kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới từng bước được đưa vào các chương trình đào tạo và bồi dưỡng. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để lực lượng lao động thích ứng với nền kinh tế số, kinh tế xanh và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Dành nhiều nguồn lực để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao

Không chỉ chú trọng đào tạo, Quảng Ninh còn dành nhiều nguồn lực để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động thông qua phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, hạ tầng y tế, giáo dục và các thiết chế văn hóa. 

Riêng trong năm 2025, toàn tỉnh đã hoàn thành hơn 2.400 căn nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, vượt chỉ tiêu được giao. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm an sinh xã hội, mà còn góp phần giữ chân lao động, tạo sức hấp dẫn đối với các chuyên gia, kỹ sư và lao động chất lượng cao đến làm việc lâu dài tại địa phương.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Quảng Ninh đang đứng trước nhiều cơ hội từ làn sóng đầu tư vào công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển và du lịch chất lượng cao. Tỉnh cũng xác định, để biến những cơ hội này thành động lực tăng trưởng thực sự, nguồn nhân lực vẫn là yếu tố quyết định và cũng là một trong những nhiệm vụ chiến lược. 

Trong đó, trọng tâm là đào tạo lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu của các ngành kinh tế chủ lực; đẩy mạnh thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực trình độ cao; nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp; tăng cường liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình đào tạo kỹ năng số, đổi mới sáng tạo và thích ứng với công nghệ mới.

Có thể nói, với nền tảng đã được tạo dựng, cùng những chính sách đồng bộ, Quảng Ninh đang từng bước hình thành đội ngũ nhân lực có chất lượng, đủ khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế hiện đại. Đây sẽ là yếu tố then chốt để tỉnh nâng cao năng suất lao động, tăng sức cạnh tranh, phát triển các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao và hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc trong những năm tới.