Định hướng này được nêu rõ trong dự thảo Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp công lập thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến rộng rãi, trong đó trọng tâm là phương án tổ chức lại các đơn vị đào tạo giáo viên.

Phương án cơ cấu lại hệ thống mới hướng tới việc tổ chức lại các đầu mối và điều tiết quy mô nhân lực của ngành giáo dục dựa trên nhu cầu thực tế của các địa phương.

Cơ cấu lại quy mô đào tạo giáo viên về nhóm trường đại học chủ chốt

Thực tế những năm qua, mạng lưới các cơ sở đào tạo giáo viên được triển khai trên diện rộng với nhiều đầu mối quy mô khác nhau. Sự phân tán kể trên dẫn đến việc dàn trải trong đầu tư công và đặt ra yêu cầu về một cơ chế quản lý chất lượng đầu ra đồng bộ hơn.

Phương án điều chỉnh trong dự thảo quy hoạch thể hiện định hướng thay đổi cơ cấu - tập trung phần lớn quy mô và nguồn lực đầu tư vào nhóm các cơ sở trọng điểm, có quy mô lớn.

Theo định hướng được đưa ra, hệ thống sẽ được tổ chức lại với hạt nhân là 14 trường đại học chủ chốt, gánh vác khoảng 64% tổng quy mô đào tạo giáo viên của cả nước (tương đương khoảng 116.400 đến 128.000 người học).

Trong đó, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng nâng cấp để trở thành các cơ sở đại học trọng điểm quốc gia về khối ngành sư phạm, giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống.

Các trường còn lại như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội); Trường Đại học Sư phạm thuộc các Đại học Thái Nguyên, Huế, Đà Nẵng, cùng các trường đại học ở các vùng như Tây Bắc, Vinh, Quy Nhơn, Tây Nguyên, Đà Lạt, Cần Thơ, Đồng Tháp sẽ đảm nhận chỉ tiêu phân bổ theo từng vùng miền.

Khoảng 30% quy mô đào tạo giáo viên còn lại được phân bổ cho các trường đại học trực thuộc tỉnh và các trường đại học đa ngành có truyền thống sư phạm.

Phần 6% cuối cùng dành riêng cho các cơ sở có thế mạnh về khối ngành đặc thù như nghệ thuật, thể dục thể thao hay công nghệ.

Cách thức cơ cấu quy mô theo dự thảo được thiết kế nhằm vừa quản lý tập trung chỉ tiêu tại nhóm trường cốt lõi, vừa duy trì tính linh hoạt để giải quyết nhu cầu nhân lực mang tính đặc thù của địa phương.

Điều tiết quy mô đào tạo giáo viên theo từng vùng địa lý

Một trong những vấn đề tồn tại của ngành giáo dục nhiều năm qua là hiện tượng thừa - thiếu giáo viên cục bộ. Tính đến tháng 4/2025, cả nước còn thiếu 102.097 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức.

Trong khi một số địa phương ghi nhận tình trạng sinh viên tốt nghiệp chật vật tìm việc, thì tại nhiều khu vực khác lại thiếu hụt nguồn tuyển đối với các môn học mới như Tin học, Ngoại ngữ hay Mỹ thuật.

Dự thảo quy hoạch hướng tới việc cân đối cung - cầu bằng cách đưa ra các chỉ số điều tiết cụ thể cho hoạt động đào tạo giáo viên tại từng vùng kinh tế - xã hội.

Theo đó, tổng quy mô đào tạo giáo viên toàn quốc được khống chế ở mức từ 180.000 đến 200.000 người học, với cơ cấu 85% trình độ đại học và 15% trình độ cao đẳng.

Chỉ tiêu này tập trung mật độ cao nhất ở khu vực Đồng bằng sông Hồng (chiếm 26% đến 27%, tương đương 50.000 đến 55.000 người) và vùng Bắc Trung Bộ (chiếm khoảng 23%, tương đương 40.000 đến 45.000 người), xuất phát từ quy mô dân số và hệ thống trường lớp thực tế tại các khu vực này.

Các khu vực còn lại quy mô đào tạo giáo viên dự kiến dựa trên dữ liệu nhu cầu: vùng Đông Nam Bộ dự kiến đạt quy mô đào tạo giáo viên khoảng 35.000 đến 40.000 người; vùng Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 25.000 đến 30.000 người; vùng Trung du và miền núi phía Bắc từ 20.000 đến 22.000 người.

Thấp nhất là vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên với khoảng 10.000 đến 12.000 người. Việc tính toán các chỉ số vĩ mô này là cơ sở để các địa phương thực hiện cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng đào tạo sát với nhu cầu thực tế hơn.

Kế hoạch tổ chức lại các trường cao đẳng đào tạo giáo viên và khối trường đặc thù

Nội dung trọng tâm và dự kiến tạo ra sự thay đổi lớn về mặt hệ thống là phương án sắp xếp nhóm trường năng khiếu và hệ thống các trường cao đẳng sư phạm địa phương. Xu hướng chung được dự thảo xác định là nâng chuẩn trình độ và tích hợp lại các đầu mối nhằm tránh sự phân tán.

Đối với các trường đại học sư phạm chuyên ngành thể dục thể thao, nghệ thuật, phương án được đưa ra là tổ chức lại thông qua việc sáp nhập vào các trường sư phạm lớn hoặc tích hợp vào các trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực có uy tín.

Đối với hệ thống các trường cao đẳng chuyên đào tạo giáo viên - khối trường đối mặt với nhiều áp lực tuyển sinh và việc làm sau khi Luật Giáo dục mới nâng chuẩn trình độ - lộ trình thay đổi sẽ diễn ra theo 3 hướng cụ thể.

Các trường này sẽ sáp nhập vào một trường đại học sư phạm hoặc đại học đa ngành trong vùng; sáp nhập vào một cơ sở giáo dục đại học tại địa phương; hoặc hợp nhất với các cơ sở giáo dục khác để thành lập trường đại học đa ngành của tỉnh.

Việc sắp xếp lại mạng lưới các trường sư phạm không chỉ dừng lại ở những con số chỉ tiêu hay việc dịch chuyển quy mô về nhóm cơ sở chủ chốt.

Đây là bước đi định hình lại cấu trúc nguồn nhân lực, tạo tiền đề để thay đổi chất lượng đào tạo giáo viên một cách căn bản. 

Hiệu quả thực tế của đề xuất quy hoạch lần này sẽ phụ thuộc lớn vào lộ trình chuẩn hóa đồng bộ các cơ sở, nhằm đảm bảo đội ngũ nhà giáo tương lai đáp ứng sát với yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông.