Siêu El Nĩno xuất hiện, nguy cơ lớn nhất là thiếu nước và hạn hán

Kinh nghiệm từ các đợt El Niño mạnh trong quá khứ cho thấy Việt Nam thường chịu tác động rõ rệt nhất ở lĩnh vực tài nguyên nước.

Theo các chuyên gia khí tượng, El Niño thường làm giảm lượng mưa tại nhiều khu vực của Việt Nam, đặc biệt là Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Khi mùa mưa kết thúc sớm hoặc lượng mưa thấp hơn trung bình, nguồn nước tại các hồ chứa, sông suối và hệ thống thủy lợi có thể suy giảm đáng kể.

Đây cũng là những khu vực từng chịu ảnh hưởng nặng nề trong các đợt El Niño lịch sử, khi nhiều địa phương phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt và nước phục vụ sản xuất kéo dài nhiều tháng.

Các chuyên gia nhận định nếu El Niño 2026 phát triển thành một sự kiện rất mạnh như NOAA dự báo, nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trong mùa khô 2026-2027 sẽ tăng lên đáng kể.

Nắng nóng có thể kéo dài và gay gắt hơn

Một trong những tác động dễ nhận thấy nhất của El Niño là nhiệt độ tăng cao hơn mức trung bình nhiều năm.

Theo các nhà khí tượng, El Niño thường làm gia tăng số ngày nắng nóng tại Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Trung Bộ. Nhiệt độ trung bình có xu hướng cao hơn bình thường, trong khi các đợt nắng nóng có thể kéo dài lâu hơn.

Điều khiến giới khoa học lo ngại là El Niño lần này xuất hiện trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đã ở mức rất cao do biến đổi khí hậu. Sự cộng hưởng của hai yếu tố có thể khiến nhiều khu vực ghi nhận các đợt nắng nóng cực đoan hơn những gì từng xảy ra trong quá khứ.

Nhu cầu sử dụng điện cho điều hòa, làm mát và sản xuất cũng có thể tăng mạnh nếu nắng nóng kéo dài.

Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt nguy cơ xâm nhập mặn

Khi nhắc đến El Niño, các chuyên gia đặc biệt quan tâm đến Đồng bằng sông Cửu Long.

Nguyên nhân là lượng mưa giảm kết hợp với dòng chảy từ thượng nguồn suy yếu có thể tạo điều kiện cho nước mặn xâm nhập sâu hơn vào nội đồng trong mùa khô.

Đợt El Niño 2015-2016 từng gây ra một trong những đợt hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng nhất lịch sử khu vực, ảnh hưởng tới sinh kế của hàng triệu người dân và gây thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp.

Dù hiện chưa thể khẳng định kịch bản tương tự sẽ lặp lại, nhưng đây vẫn là một trong những rủi ro đang được các cơ quan chuyên môn theo dõi sát nhất.

Nông nghiệp và thủy điện có thể chịu nhiều áp lực

Tác động của El Niño không chỉ dừng lại ở thời tiết.

Nếu lượng mưa suy giảm trong thời gian dài, nhiều ngành kinh tế phụ thuộc vào nguồn nước có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.

Tại Tây Nguyên, các cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu và cây ăn quả cần lượng nước lớn trong mùa khô. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, sản xuất lúa gạo và nuôi trồng thủy sản cũng phụ thuộc nhiều vào điều kiện nguồn nước.

Trong khi đó, các hồ chứa thủy điện có thể ghi nhận lượng nước về thấp hơn trung bình. Điều này làm gia tăng áp lực lên hệ thống điện quốc gia, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện thường tăng mạnh vào các đợt nắng nóng kéo dài.

Một điểm đáng chú ý là khi El Niño xuất hiện, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường có xu hướng giảm hơn so với trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa rủi ro thiên tai giảm xuống.

Thay vào đó, mối quan tâm lớn nhất của giới chuyên môn chuyển sang các hiện tượng diễn ra âm thầm hơn nhưng có tác động kéo dài như thiếu nước, hạn hán, suy giảm dòng chảy và xâm nhập mặn.

Đây cũng là những yếu tố có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt và an ninh năng lượng.

Việt Nam còn thời gian để chuẩn bị trước nguy cơ xảy ra siêu El Nĩno

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc NOAA xác nhận El Niño đã xuất hiện không có nghĩa mọi tác động sẽ xảy ra ngay lập tức.

Theo quy luật khí hậu, những ảnh hưởng rõ nét nhất của El Niño đối với Việt Nam thường xuất hiện sau đó nhiều tháng, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm và mùa khô năm sau.

Điều này đồng nghĩa Việt Nam vẫn còn thời gian để theo dõi diễn biến mới nhất của hiện tượng khí hậu này, đồng thời chủ động xây dựng các phương án ứng phó về nguồn nước, sản xuất nông nghiệp và vận hành hệ thống điện.

Dù còn nhiều yếu tố khó dự đoán, các cảnh báo mới nhất cho thấy thế giới đang bước vào một chu kỳ El Niño mới. Nếu hiện tượng này phát triển thành một đợt siêu El Niño như nhiều mô hình dự báo, Việt Nam có thể phải đối mặt với những thách thức khí hậu đáng kể trong năm 2027.