Đông Nam Á từng lao đao vì Siêu El Niño 2015-2016

El Niño 2015-2016 được World Meteorological Organization (WMO) đánh giá là một trong những đợt El Niño mạnh nhất kể từ sự kiện lịch sử 1997-1998.

Khi đó, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương tăng mạnh bất thường, kéo theo sự thay đổi lớn của hoàn lưu khí quyển toàn cầu. Hệ quả là nhiều quốc gia Đông Nam Á trải qua mùa khô khắc nghiệt hơn bình thường.

Indonesia ghi nhận các vụ cháy rừng và cháy than bùn trên diện rộng. Lớp khói mù dày đặc bao phủ nhiều khu vực, lan sang cả Singapore và Malaysia. Theo World Bank, thiệt hại kinh tế từ cháy rừng tại Indonesia năm 2015 lên tới khoảng 16 tỉ USD.

Trong khi đó, Thái Lan, Philippines và nhiều quốc gia ASEAN khác đối mặt tình trạng thiếu nước phục vụ nông nghiệp và sinh hoạt do lượng mưa giảm mạnh kéo dài.

Việt Nam trải qua đợt hạn mặn lịch sử

Tại Việt Nam, El Niño 2015-2016 gây ra một trong những đợt hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận.

Theo Báo Thanh Niên, hạn hán và xâm nhập mặn năm 2016 gây thiệt hại hơn 5.200 tỉ đồng. Hơn 400.000 ha lúa và hoa màu bị ảnh hưởng, hàng trăm nghìn hộ dân thiếu nước sinh hoạt.

Đồng bằng sông Cửu Long trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng khí hậu khi nước mặn xâm nhập sâu tới 80-90 km từ cửa sông. Nhiều vùng sản xuất nông nghiệp bị thiệt hại nặng nề vì nguồn nước ngọt cạn kiệt.

Không chỉ miền Tây Nam Bộ, khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ cũng trải qua mùa khô kéo dài, khiến nhiều hồ chứa xuống thấp và ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất nông nghiệp cũng như thủy điện.

Theo World Bank, gần 2 triệu người Việt Nam bị ảnh hưởng bởi hạn hán và xâm nhập mặn trong giai đoạn này.

Siêu El Niño 2015-2016: Đông Nam Á quá phụ thuộc vào thời tiết

Great El Niño 2015-2016 cho thấy Đông Nam Á vẫn là một trong những khu vực dễ tổn thương nhất trước biến động khí hậu.

Nền kinh tế của nhiều quốc gia trong khu vực phụ thuộc lớn vào: nông nghiệp, nguồn nước tự nhiên, và thủy điện.Khi chu kỳ mưa bị phá vỡ, tác động không chỉ dừng ở chuyện thời tiết mà nhanh chóng ảnh hưởng đến giá lương thực, an ninh năng lượng, và tăng trưởng kinh tế.

Tại Việt Nam, El Niño 2015-2016 cũng đặt ra bài toán dài hạn về thích ứng khí hậu, đặc biệt với Đồng bằng sông Cửu Long - khu vực đang chịu áp lực kép từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng, và suy giảm dòng chảy sông Mekong. 

Vì sao El Niño 2026 đáng lo ngại?

Điều khiến giới khoa học lo ngại là nguy cơ El Niño quay trở lại trong bối cảnh Trái Đất hiện nóng hơn đáng kể so với một thập niên trước.

Theo NOAA và WMO, nhiệt độ đại dương toàn cầu nhiều tháng gần đây liên tục ở mức cao kỷ lục.

Các mô hình khí hậu quốc tế cho thấy xác suất hình thành El Niño từ cuối năm 2026 đang tăng lên khi vùng trung tâm Thái Bình Dương xuất hiện dấu hiệu ấm bất thường.

Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu El Niño mạnh xuất hiện trong điều kiện nhiệt độ toàn cầu vốn đã cao, các hiện tượng cực đoan có thể nghiêm trọng hơn so với năm 2015-2016.

Điều đó đồng nghĩa Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt với các đợt nắng nóng kéo dài, hạn hán diện rộng, nguy cơ cháy rừng, và áp lực lớn lên nguồn nước cũng như hệ thống điện. 

Sau Siêu El Niño 2015-2016, cách thế giới nhìn nhận El Niño đã thay đổi đáng kể.

Nếu trước đây, đây chỉ được xem là một dao động khí hậu theo chu kỳ, thì hiện nay El Niño ngày càng gắn trực tiếp với an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, ổn định chuỗi cung ứng, và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Trong khi nhiệt độ toàn cầu liên tục phá kỷ lục mới, nhiều nhà khoa học cho rằng mỗi “siêu El Niño” trong tương lai đều có thể trở thành phép thử lớn đối với năng lực thích ứng của các quốc gia.

Với Việt Nam, ký ức về mùa hạn mặn lịch sử 2015-2016 vẫn còn nguyên giá trị như một lời nhắc rằng biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ xa xôi, mà đã trở thành thách thức hiện hữu của hiện tại.