Ghép chỉ số hạnh phúc vào tiêu chí các mô hình học tập

Bước sang kỷ nguyên số với sự phát triển bùng nổ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), các mô hình học tập đã có bước chuyển mình mang tính bước ngoặt: Học không chỉ để lập thân, lập nghiệp hay tích lũy bằng cấp, mà học để sống hạnh phúc và lan tỏa hạnh phúc.

Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Hội Khuyến học Việt Nam kịp thời cập nhật các chỉ đạo mới, xác định rõ định hướng phát triển: Lấy chỉ số hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cho xây dựng xã hội học tập.

Việc làm mới bộ tiêu chí đánh giá cho các mô hình học tập cốt lõi - đưa kỹ năng số, tư duy xanh, hỗ trợ sinh kế và sự hài lòng của người dân làm thước đo - chính là giải pháp then chốt để phong trào khuyến học thực sự chạm tới cuộc sống thường nhật của từng hộ gia đình và từng công dân học tập.

Mô hình "Công dân học tập" nhằm xây dựng hạnh phúc tự thân và năng lực chủ động

Mỗi cá nhân là một hạt nhân của xã hội. Một xã hội hạnh phúc phải bắt đầu từ những công dân có khả năng tự chủ, không bị bỏ lại phía sau trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và tìm thấy niềm vui trong sự phát triển bản thân.

Nội dung tiêu chí "Công dân học tập" khi được cập nhật không chỉ dừng lại ở trình độ học vấn cơ bản hay văn hóa ứng xử, mà đã mở rộng sang kỹ năng số và tư duy xanh. 

Việc tự học giúp mỗi công dân chuyển dần từ lối "làm việc cần mẫn" sang "làm việc thông minh", giảm bớt áp lực và những lo âu xã hội. Khi công dân tự chủ được tri thức, biết chăm sóc sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, họ sẽ kiến tạo được sự tự do nội tại và niềm hạnh phúc tự thân.

Thực tế tại Thủ đô Hà Nội - trung tâm tri thức của cả nước, Hội Khuyến học Hà Nội đã tập trung xây dựng hình mẫu "Công dân số". 

Việc trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và bảo đảm an toàn trên không gian mạng giúp người dân giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, giảm thiểu thời gian chờ đợi và phiền hà, từ đó trực tiếp nâng cao mức độ hài lòng cùng chỉ số hạnh phúc trong đời sống thường nhật.

Trong khi đó, ở địa bàn miền núi, khuyến học Sơn La chọn một hướng đi rất riêng: lấy sự tự tin của đồng bào làm thước đo hạnh phúc. Sự tự học ở vùng cao bắt đầu từ những việc thiết thực nhất như xóa mù chữ, học tiếng phổ thông, tiếp cận kỹ thuật làm nông nghiệp công nghệ cao. 

Khi người đồng bào dân tộc thiểu số tự tin bước ra giao tiếp, làm chủ công nghệ, chủ động vươn lên thoát nghèo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, hạnh phúc tự thân cũng từ đó được hình thành một cách bền vững.

"Gia đình học tập" - điểm tựa cho sự thấu hiểu thế hệ và sinh kế bền vững

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi ấm áp nhất để mỗi người tìm về. Tuy nhiên, áp lực kinh tế cùng sự bùng nổ của không gian mạng đôi khi tạo ra những khoảng cách vô hình giữa các thế hệ.

Gia đình học tập không chỉ là việc cùng nhau đọc sách hay tích lũy thành tích học tập của con trẻ, mà là nơi ứng dụng tri thức vào quản lý tài chính, dinh dưỡng khoa học, nâng cao thu nhập và xây dựng lối sống xanh.

Chẳng hạn, tại Hội Khuyến học tỉnh Lạng Sơn đã lồng ghép tiêu chí hạnh phúc và sinh kế vào các mô hình học tập. "Gia đình học tập" ở vùng biên giới gắn liền với việc học kỹ năng làm kinh tế cửa khẩu, phát triển du lịch cộng đồng, trồng rừng sản xuất. 

Tri thức biến thành sinh kế, thu nhập nâng cao giúp các gia đình thoát nghèo bền vững. Kinh tế ổn định là nền tảng để các thành viên an tâm, xây dựng một gia đình hạnh phúc trọn vẹn.

Bên cạnh yếu tố sinh kế, mô hình này còn đóng vai trò tích cực trong việc xóa bỏ khoảng cách thế hệ. Trong các gia đình học tập hiện đại, cha mẹ chủ động học cách làm bạn với con, hiểu ngôn ngữ của con trên không gian mạng; ngược lại, con cái kiên nhẫn hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng các thiết bị thông minh, dịch vụ công hay y tế số. 

Sự thấu hiểu và sẻ chia này giúp xóa tan khoảng cách thế hệ, giảm thiểu xung đột và tạo nên bầu không khí gia đình luôn hòa thuận, an lành.

Để tiêu chí các mô hình học tập tiếp tục chạm đến hạnh phúc của công dân

Từ thực tiễn sinh động tại các địa phương cùng những định hướng quan trọng của Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam, để các mô hình học tập thực sự trở thành động lực nội sinh nâng cao chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc của Nhân dân thì: Điểm tựa đầu tiên là sự linh hoạt trong vận dụng bộ tiêu chí đánh giá.

Bên cạnh các con số thi đua, người dân ghi nhận sâu sắc nhất những giá trị chạm đến đời sống hàng ngày. Một mô hình giúp tăng thu nhập, một kỹ năng mới giúp bớt lo toan, hay sự hòa thuận trong gia đình.

Khi việc đánh giá gắn liền với những chuyển biến ấm no ấy, phong trào sẽ tự nhiên đi vào lòng người mà không cần áp lực hình thức.

Song hành với đó là việc ứng dụng công nghệ một cách gần gũi, tiện lợi. Chuyển đổi số trong khuyến học không đâu xa xôi, mà là làm sao để các ứng dụng đăng ký, quản lý trở nên đơn giản.

Mục tiêu cốt lõi là giúp cán bộ Hội cơ sở giảm bớt vất vả sổ sách, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân ở mọi lứa tuổi dễ dàng tiếp cận tri thức số.

Sâu xa hơn, khuyến học phải luôn gắn liền với khuyến tài và phát triển sinh kế. Phong trào "Học không bao giờ cùng" sẽ càng lan tỏa khi chúng ta kịp thời động viên, vinh danh những bà con nông dân, công nhân, đồng bào vùng cao... đã lặng lẽ tự học để làm chủ kỹ thuật và vươn lên làm giàu. 

Những tấm gương bình dị học không bao giờ cùng chính là minh chứng sinh động nhất - sự học hoàn toàn có thể mang lại cuộc sống ấm no và hạnh phúc thực sự.

Hạnh phúc là hành trình, học tập là con đường. Hạnh phúc không phải là một đích đến cố định mà là cảm nhận thực tế của người dân trong từng bữa ăn, việc làm và sự tự tin mỗi ngày. 

Vượt lên trên những bằng cấp hay thành tích thi đua đơn thuần, việc thực hiện các tiêu chí khuyến học mới chính là con đường ngắn nhất, bền vững nhất để kiến tạo niềm vui nội tại cho mỗi người.

Những câu chuyện thực tế từ bản làng Sơn La, vùng biên Lạng Sơn đến Thủ đô Hà Nội cùng rất nhiều tỉnh thành khác đã chứng minh: Một xã hội được cấu thành từ những công dân tự tin, những gia đình ấm no và những cộng đồng văn minh, xanh - số chính là hình mẫu trọn vẹn nhất của một Việt Nam phồn vinh và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.