Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới mô hình chính quyền địa phương, đồng thời thể chế hóa các chủ trương lớn về phân cấp, phân quyền trong hệ thống chính trị.

Theo nội dung được thông qua, đa số đại biểu Quốc hội đều thống nhất về sự cần thiết sửa đổi luật, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu đổi mới công tác thi đua, khen thưởng ngày càng rõ nét. Một trong những điểm đáng chú ý là việc tiếp tục giữ nguyên nguyên tắc khen thưởng, trong đó nhấn mạnh không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho cùng một thành tích. Điều này nhằm bảo đảm tính công bằng, tránh tình trạng trùng lặp, hình thức trong xét khen thưởng.

Luật sửa đổi cũng làm rõ hơn các loại hình khen thưởng. Cụ thể, bổ sung và tách riêng hai loại hình là "khen thưởng phong trào thi đua theo chuyên đề" và "khen thưởng chuyên đề". Việc phân định rõ ràng này giúp xác định chính xác thành tích, tránh nhầm lẫn giữa các hình thức khen thưởng, từ đó nâng cao chất lượng công tác đánh giá.

Về Quỹ thi đua, khen thưởng, Chính phủ tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và đa số đại biểu, giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, người ra quyết định khen thưởng sẽ chịu trách nhiệm chi thưởng từ quỹ do cấp mình quản lý. Quy định này tiếp tục khẳng định tính rõ ràng trong trách nhiệm tài chính, đồng thời bảo đảm tính chủ động của từng cấp, từng đơn vị.

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất liên quan trực tiếp đến người lao động là việc điều chỉnh tiêu chuẩn xét danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở".

Theo quy định hiện hành, danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:

"Đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến";

Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận."

Tuy nhiên, trong lần sửa đổi này, Chính phủ được giao quy định cụ thể về tỷ lệ xét danh hiệu, kể cả đối với những trường hợp không hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Điều này được hiểu là tiêu chí sẽ linh hoạt hơn, mở rộng cơ hội xét tặng, ghi nhận đóng góp thực tế của cá nhân trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Bên cạnh đó, luật cũng có những điều chỉnh liên quan đến khen thưởng trong tổ chức Đảng và đoàn thể. Theo đó, tiêu chuẩn được sửa đổi theo hướng yêu cầu tổ chức đảng đạt mức "hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên", đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể tỷ lệ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong thời gian xét khen thưởng. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm chất lượng danh hiệu, vừa tạo sự linh hoạt trong triển khai.

Luật mới cũng quy định rõ về hiệu lực thi hành và các nội dung chuyển tiếp. Các cụm, khối thi đua đã được tổ chức trong năm 2026 sẽ tiếp tục hoạt động đến khi tổng kết. Những danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng đã được trao trước thời điểm luật có hiệu lực vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý, không phải cấp đổi lại, trừ trường hợp cần đính chính thông tin.

Trong bối cảnh đất nước đang hướng tới phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới, việc hoàn thiện cơ chế thi đua, khen thưởng không chỉ là công cụ ghi nhận mà còn là động lực thúc đẩy mỗi cá nhân phấn đấu. Những thay đổi từ ngày 01/10/2026 được kỳ vọng sẽ góp phần tạo nên môi trường làm việc công bằng, thực chất và hiệu quả hơn.