Sự kiện trưng bày chuyên đề "950 năm Quốc Tử Giám Thăng Long (1076 - 2026)" tại Làng Văn hóa kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp cùng Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức.

Phát biểu khai mạc trưng bày, ông Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám chia sẻ: Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, giáo dục luôn giữ vai trò quan trọng đối với sự nghiệp dựng nước và giữ nước. 

Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài đã trở thành những giá trị bền vững, góp phần làm nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho thành lập Quốc Tử Giám tại Kinh đô Thăng Long, làm nơi đào tạo nhân tài cho đất nước. 

Trải qua các triều đại quân chủ, Quốc Tử Giám luôn là trung tâm giáo dục lớn nhất của quốc gia, nơi đào tạo hàng ngàn bậc hiền tài cho đất nước. Trải qua 950 năm, Văn Miếu - Quốc Tử Giám ngày nay không chỉ lưu giữ những giá trị quý báu của nền giáo dục và khoa cử truyền thống, mà còn là biểu tượng tiêu biểu cho truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng hiền tài của dân tộc Việt Nam, là điểm đến tiêu biểu của thủ đô và cả nước.

Được thành lập năm 1076 dưới thời vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám chính là đỉnh cao của nền giáo dục khoa cử thời trung đại. Nơi đây không chỉ là gạch nối tri thức hội tụ những thầy giáo uyên thâm, đức độ như Chu Văn An, Thân Nhân Trung, Phùng Khắc Khoan, mà còn là khởi nguồn nuôi dưỡng biết bao nhân tài lưu danh sử sách như Trần Xuân Yến, Nguyễn Nghiễm, Phan Lê Phiên. Xuyên suốt nhiều thế kỷ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã trở thành biểu tượng tỏa sáng của tư tưởng trọng dụng hiền tài, truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo của dân tộc.

Phát biểu chào mừng lễ khai mạc, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội khẳng định: Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám không chỉ là dịp để chúng ta tự hào nhìn lại một chặng đường lịch sử vẻ vang, mà còn là cơ hội để suy ngẫm sâu sắc hơn về vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với sự phát triển của quốc gia, dân tộc. 

Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang không ngừng đổi mới và phát triển, những giá trị ấy càng có ý nghĩa thiết thực, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm kế thừa, gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp mà các thế hệ cha ông đã dày công vun đắp.

"Việc tổ chức trưng bày về Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là sự kết nối giữa hai không gian văn hóa mà còn là cơ hội để những giá trị của nền quốc học nước nhà được giới thiệu rộng rãi tới công chúng, gắn kết với sự phong phú, đa dạng trong văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc anh em. Tôi tin tưởng rằng, trưng bày sẽ để lại những ấn tượng tốt đẹp trong lòng công chúng, góp phần lan tỏa tinh thần hiếu học, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống văn hiến của dân tộc, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ", ông Trần Trung Hiếu bày tỏ.

Trưng bày chuyên đề lần này được thiết kế cô đọng qua ba không gian chủ đề: "Nơi khởi nguồn đạo học", "Quốc Tử Giám - trường Quốc học đầu tiên" và "Hành trình bảo tồn, phát huy di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám". 

Với hàng loạt tư liệu, hình ảnh và hiện vật quý giá, công chúng sẽ được ngược dòng thời gian để tìm hiểu các mốc lịch sử gian trầm cùng những đóng góp to lớn của các vị danh nhân như vua Lý Thánh Tông, vua Lý Nhân Tông, vua Lê Thánh Tông hay Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An.

Bên cạnh giá trị lịch sử, triển lãm còn phản ánh những nỗ lực bền bỉ trong công tác bảo tồn, từng bước đưa di sản tiệm cận với đời sống hiện đại và biến Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành không gian văn hóa sáng tạo hàng đầu của Thủ đô. 

Đặc biệt, nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế sinh động về việc học hành, thi cử thời xưa cũng được tổ chức, giúp câu chuyện di sản trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Đây là cơ hội ý nghĩa để mỗi người dân thêm trân trọng, tự hào và nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn tinh hoa văn hóa dân tộc.