Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định mới về nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, sổ đỏ và xử lý các tồn tại trong công tác quản lý đất đai.

Vi phạm đất đai trước 1/8/2024 vẫn có thể được cấp sổ đỏ

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thực tiễn cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được các cấp chính quyền triển khai hiệu quả. Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ tại một số địa phương chưa tốt dẫn đến việc xác minh nguồn gốc đất đai để cấp sổ đỏ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Bên cạnh đó, các quy định về cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do tồn tại của lịch sử để lại chưa được giải quyết thỏa đáng như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đất được giao không đúng thẩm quyền; đất lấn, chiếm; tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc vướng mắc trong xác định diện tích đất ở.

Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất.

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung chính sách mới về cấp giấy chứng nhận và xử lý các tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ; không hồi tố đối với các trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.

Đối với các trường hợp có vi phạm về thủ tục trước ngày 1/8/2024 nhưng đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình thì sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Đối với các trường hợp có vi phạm từ sau 1/8/2024 thì phải xử lý nghiêm minh, có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn vi phạm.

Dự kiến sổ đỏ điện tử có giá trị như bản giấy

Cũng theo dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, sổ đỏ sẽ được cấp theo mẫu thống nhất trên phạm vi cả nước cho người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và công trình xây dựng gắn liền với đất.

Khác với quy định hiện hành, dự kiến người được cấp Giấy chứng nhận sẽ đồng thời nhận bản giấy và bản điện tử.

Dự thảo cũng quy định rõ Giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ban hành mẫu Giấy chứng nhận thống nhất trên toàn quốc.

Hiện nay, Luật Đất đai chỉ quy định cấp Giấy chứng nhận theo mẫu thống nhất, chưa có quy định chính thức về hình thức điện tử. Do đó, đề xuất lần này được xem là bước hoàn thiện cơ sở pháp lý để triển khai chuyển đổi số trong quản lý đất đai.

Tại Điều 64 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), nguyên tắc cấp Giấy chứng nhận cũng được quy định cụ thể hơn.

Theo đó, Giấy chứng nhận được cấp theo từng thửa đất cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đủ điều kiện hoặc người quản lý đất theo quy định.

Đối với trường hợp một thửa đất có nhiều người cùng sử dụng hoặc nhiều người cùng sở hữu tài sản gắn liền với đất, hoặc quyền sử dụng đất thuộc hộ gia đình, Giấy chứng nhận phải ghi đầy đủ tên tất cả các thành viên có chung quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản.

Việc xác định các thành viên có chung quyền sử dụng đất của hộ gia đình để ghi tên trên Giấy chứng nhận do các thành viên tự thỏa thuận và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Dự thảo cũng quy định Giấy chứng nhận chỉ được cấp sau khi người sử dụng đất hoàn thành các nghĩa vụ tài chính theo quy định, trừ trường hợp được miễn, được ghi nợ hoặc không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính; trường hợp thuê đất trả tiền thuê hằng năm cũng được áp dụng theo quy định riêng.

Tài sản gắn liền với đất được cấp Giấy chứng nhận gồm nhà ở, công trình xây dựng và các tài sản đã hình thành tại thời điểm cấp giấy.