Quyết định ban hành Kế hoạch số 343/KH-UBND ngày 03/9/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về xây dựng Thành phố học tập giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa khẳng định cam kết của Thủ đô với Mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO, vừa đặt nền móng chiến lược cho việc hình thành văn hóa "Người Hà Nội học tập".

Trong bức tranh tổng thể đó, việc tăng cường công tác khuyến học, khuyến tài và phát triển bền vững các mô hình học tập đóng vai trò là động lực trung tâm, tạo sức sống lan tỏa từ mỗi cá nhân, gia đình đến toàn xã hội.

Khuyến học, khuyến tài - "đòn bẩy" khơi dậy tinh thần hiếu học của Thủ đô

Truyền thống hiếu học và nét đẹp "Người Hà Nội thanh lịch, văn minh" vốn là giá trị cốt lõi của mảnh đất ngàn năm văn hiến. Để văn hóa học tập suốt đời thực sự thấm sâu vào đời sống, công tác khuyến học, khuyến tài cần được triển khai sâu rộng và chủ động hơn.

Sức mạnh của phong trào trước hết đến từ việc mở rộng phạm vi thi đua và gắn kết với trách nhiệm tập thể. Công tác khuyến học không chỉ dừng lại ở phạm vi nhà trường hay các dòng họ, mà cần lan tỏa mạnh mẽ đến từng khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp và lực lượng vũ trang.

Việc đưa các chỉ tiêu xây dựng xã hội học tập vào chương trình hoạt động định kỳ sẽ biến hoạt động khuyến học thành nhiệm vụ thường xuyên, khơi dậy động lực tự giác và trách nhiệm cộng đồng.

Cùng với việc gắn trách nhiệm quản lý, sự chủ động về nguồn lực thông qua "Quỹ học tập suốt đời" đóng vai trò là giải pháp bảo đảm tính bền vững.

Thực tế triển khai tại nhiều xã, phường Thủ đô cho thấy, việc xã hội hóa nguồn quỹ tại chỗ không chỉ hỗ trợ học sinh vượt khó, mà đã mở rộng sang trao học bổng nâng cao kỹ năng cho lao động trẻ và người trưởng thành. Đây chính là khoản đầu tư dài hạn, trực tiếp phục vụ nhu cầu đào tạo lại và nâng cao tay nghề cho lực lượng lao động tại địa phương.

Ở góc độ động lực cá nhân, việc tôn vinh và lan tỏa tinh thần tự học cần hướng đến hiệu quả thực tế. 

Việc kịp thời vinh danh những tấm gương tiêu biểu tự học vượt khó, cũng như các trường hợp chuyển dịch nghề nghiệp thành công nhờ giáo dục thường xuyên sẽ tạo động lực thực chất, giúp người lao động chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường việc làm.

Phát triển bền vững các mô hình học tập tại Hà Nội: Từ nền tảng gia đình đến cộng đồng toàn cầu

Công tác học tập suốt đời chỉ đạt hiệu quả thực chất khi được định hình qua các mô hình cụ thể, kết hợp hài hòa giữa nền tảng sẵn có và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Yêu cầu cốt lõi nằm ở việc nâng cao chất lượng thực tế của các mô hình học tập từ cơ sở. Thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đánh giá bộ tiêu chí "Công dân học tập" trên nền tảng số, các danh hiệu Gia đình học tập, Dòng họ học tập và Cộng đồng học tập tại Hà Nội dần thoát khỏi tính hình thức.

Chất lượng của mỗi mô hình được đo lường bằng các tiêu chuẩn cụ thể, đóng vai trò là nền tảng nòng cốt để hình thành một xã hội học tập từ cấp cơ sở.

Không chỉ dừng lại ở phạm vi truyền thống, các tiêu chí học tập ngày nay được tích hợp chặt chẽ với định hướng phát triển bền vững và hội nhập.

Việc lồng ghép các nội dung "Công dân xanh" với phong trào xây dựng "Người Hà Nội thanh lịch, văn minh" giúp mở rộng nội hàm của mô hình học tập - không chỉ đo đếm thuần túy bằng trình độ hay bằng cấp, mà bằng ý thức bảo vệ môi trường, chuẩn mực ứng xử đô thị và năng lực số thích ứng với các tiêu chí trong Mạng lưới của UNESCO.

Để các mô hình này vận hành hiệu quả trên thực tế, hạ tầng công nghệ được xác định là công cụ then chốt. 

Trọng tâm là hiện đại hóa các trung tâm học tập cộng đồng thành điểm kết nối tri thức mở, gắn liền với phổ cập kỹ năng số và phát triển hệ sinh thái học tập trực tuyến. 

Đây là giải pháp thực tế giúp thu hẹp khoảng cách thụ hưởng giáo dục giữa nội thành và ngoại thành, bảo đảm cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng cho mọi tầng lớp nhân dân.

Xây dựng "Người Hà Nội học tập" không phải là câu chuyện ngày một ngày hai, mà là một hành trình dài hạn đòi hỏi sự quyết tâm chính trị cùng sự đồng lòng của toàn thể nhân dân. 

Thông qua việc đẩy mạnh phong trào khuyến học, khuyến tài và nuôi dưỡng các mô hình học tập bền vững, Hà Nội không chỉ tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm giáo dục - tri thức của cả nước, mà còn tự tin vươn tầm, đóng góp tích cực vào mạng lưới tri thức toàn cầu của UNESCO.