Bằng việc tích hợp đa dạng nguồn dữ liệu từ điểm thi, đánh giá năng lực, học bạ đến các tiêu chí bổ trợ, kỳ tuyển sinh 2026 ghi nhận sự hình thành của những "hàng rào kỹ thuật". 

Đây là cách các trường cá nhân hóa việc chọn lọc nhân tài dựa trên nền tảng quản trị chung, mà mô hình của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một điển hình tiêu biểu.

Sự lên ngôi của đánh giá đa diện trong tuyển sinh 2026 với "công thức chuẩn"

Trong nhiều năm, tuyển sinh đại học tại Việt Nam thường đứng trước các lựa chọn tách biệt, hoặc xét điểm thi tốt nghiệp, hoặc xét học bạ, hoặc xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực.

Cách làm này vô tình tạo ra các nhóm tân sinh viên có thế mạnh năng lực khác biệt, khi có nhóm chỉ mạnh về giải đề thi, nhóm khác lại chỉ ưu thế về điểm số học tập dài hạn nhưng thiếu tư duy giải quyết vấn đề thực tế gây khó khăn trong việc xây dựng một lộ trình đào tạo đồng bộ ngay từ đầu.

Việc thống nhất phương thức xét tuyển tổng hợp tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2026 đã thiết lập một "hệ điều hành chung" với công thức tổng quát:

Điểm xét tuyển tổng hợp = w₁ × điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông + w₂ × điểm thi đánh giá năng lực + w₃ × điểm học bạ + điểm cộng/điểm thưởng (nếu có). Trong đó w₁, w₂, w₃ là hệ số của từng tiêu chí và đều lớn hơn 0.

Việc quy đổi tất cả về thang điểm 100 và bắt buộc sự hiện diện của cả ba thành phần điểm là một nỗ lực khách quan nhằm xóa bỏ tư duy "học tủ" hay "luyện thi cấp tốc".

Một thí sinh muốn đặt chân vào hệ thống này phải chứng minh được sự toàn diện với nền tảng kiến thức phổ thông vững, tư duy logic nhạy bén và sự nỗ lực bền bỉ trong suốt 3 năm học phổ thông.

Quyền tự chủ đại học và bài toán trọng số mở tuyển sinh 2026

Không thể có một thước đo duy nhất cho cả một kỹ sư tương lai lẫn một nhà nghiên cứu ngôn ngữ hay kinh tế. 

Đây chính là lý do tính chất "mở" của các trọng số [giá trị trung bình được sử dụng để tính toán, trong đó mỗi giá trị để tính toán đều sẽ có mức độ quan trọng khác nhau] xuất hiện trong cấu trúc tính điểm mới, cho phép các trường thành viên trong cùng một hệ thống (như Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) khẳng định bản sắc riêng.

Trước hết, đặc tính trên thể hiện ở sự phân hóa theo năng lực đặc thù. Không chỉ dừng lại ở các đầu điểm chính, nhiều trường còn tích hợp các tiêu chí như chứng chỉ quốc tế, giải thưởng học sinh giỏi hoặc hoạt động ngoại khóa vào thành phần điểm cộng.

Điều này giúp bộ lọc của mỗi trường trở nên sắc sảo hơn. Ví dụ, tại hệ thống các trường đại học của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trong khi khối kỹ thuật (Trường Đại học Bách khoa) đề cao tư duy Toán học, thì khối ngành nhân văn (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) hay kinh tế lại có những trọng số riêng để kiểm tra kỹ năng ngôn ngữ và khả năng phân tích xã hội.

Bên cạnh đó, các trọng số w₁, w₂, w₃ không được chọn ngẫu nhiên. Theo các trường, việc xác định các hệ số này dựa trên kết quả phân tích mối liên hệ giữa điểm đầu vào và năng lực học tập thực tế của sinh viên trong nhiều năm qua.

Điển hình như tại Trường Đại học Kinh tế - Luật, việc ưu tiên 55% cho điểm đánh giá năng lực phản ánh yêu cầu về khả năng giải quyết vấn đề của khối ngành kinh tế hiện đại.

Từ "loại bỏ" đến "tìm điểm phù hợp" trong chiến lược tuyển sinh 2026 thực chất

Sự biến thiên của các trọng số giúp các trường thực hiện quyền tự chủ một cách thực chất. 

Thay vì nhận những sinh viên "giỏi chung chung", các trường có thể lọc ra những cá nhân có tố chất phù hợp nhất với đặc thù đào tạo riêng thông qua việc ưu tiên nguồn dữ liệu mà họ tin cậy nhất.

Hệ thống điểm xét tuyển linh hoạt cũng cho phép các đơn vị như Trường Đại học Khoa học Tự nhiên hay Trường Đại học Công nghệ thông tin thực hiện những thuật toán so sánh để chọn ra phương án có lợi nhất cho thí sinh. 

Điều này cho thấy hệ thống đang dịch chuyển từ việc loại bỏ thí sinh sang tìm vị trí phù hợp nhất cho thí sinh.

Việc thống nhất phương thức xét tuyển tổng hợp nhưng giữ trọng số mở là sự dung hòa tất yếu giữa tính hệ thống của một đại học đa ngành và tính đặc thù của từng lĩnh vực. 

Trong kỳ tuyển sinh 2026, điểm số không còn đứng độc lập mà hòa quyện trong một ma trận có chủ đích, trở thành bản dự báo tin cậy về năng lực phát triển của sinh viên trong tương lai.

Tuy nhiên, khi các con số trở nên "mở" và linh hoạt hơn, liệu thí sinh có đang đối mặt với một ma trận mới đầy rào cản? Câu trả lời sẽ nằm ở sự chuẩn bị về mặt chiến thuật của người học trước những thay đổi mang tính bước ngoặt này.