Tháng 9/2026, nhóm Facebook "con ghét bố mẹ" thu hút sự chú ý khi số lượng thành viên tăng nhanh. Ngày 29/9, nhóm có hơn 115.000 thành viên; đến sáng 30/9, con số này đã vượt 200.000. Tính đến thời điểm hiện tại, nhóm hiển thị hơn 300 ngàn thành viên.

Các bài viết trên nhóm chủ yếu xoay quanh những mâu thuẫn giữa con cái và cha mẹ liên quan đến học tập, sử dụng điện thoại, bạn bè, tình cảm, cách ứng xử và đời sống riêng tư. Nhiều bài được đăng ẩn danh, trong đó có những chia sẻ về cảm giác bị kiểm soát, so sánh hoặc không được cha mẹ thấu hiểu.

Sự phát triển nhanh của nhóm đặt ra câu hỏi không chỉ về những điều người trẻ đang chia sẻ, mà còn về các kênh mà con cái có thể tìm đến khi phát sinh mâu thuẫn trong gia đình: Ai lắng nghe? Ai hỗ trợ? Và khi vấn đề vượt quá khả năng tự giải quyết, ai có trách nhiệm bảo vệ?

Vì sao thiếu niên giãi bày trên nhóm "con ghét bố mẹ"?

Các bài đăng cho thấy nội dung trong nhóm khá đa dạng, từ những bất đồng trong sinh hoạt hằng ngày đến các mâu thuẫn kéo dài giữa cha mẹ và con cái. 

Một số bài viết đề cập áp lực học tập, việc cha mẹ kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại, can thiệp vào chuyện tình cảm hoặc các lựa chọn cá nhân. 

Có trường hợp người viết đề cập việc bị so sánh với bạn bè; trường hợp khác nói về việc cha mẹ đọc tin nhắn, kiểm soát chi tiêu hoặc yêu cầu báo cáo chi tiết sinh hoạt. Nhiều bài được đăng dưới chế độ ẩn danh.

Các bài viết cũng cho thấy mức độ vấn đề không giống nhau. Có trường hợp xoay quanh cách ứng xử hoặc việc sử dụng điện thoại; có trường hợp liên quan đến so sánh, quyền riêng tư và sự can thiệp vào đời sống cá nhân; cũng có những chia sẻ đề cập đến việc cha mẹ đánh mắng con. 

Tên nhóm là "con ghét bố mẹ" nhưng những bài đăng trên nhóm được chia sẻ ở nhiều khía cạnh khác nhau, tình huống khác nhau, mức độ cảm xúc khác nhau. "Ghét" không đồng nghĩa với trạng thái cảm xúc tiêu cực mà có thể chỉ là một không gian mạng để các thiếu niên bày tỏ tâm trạng, cảm xúc thậm chí những suy nghĩ nhất thời của bản thân.

Việc nhiều bài viết được đăng ẩn danh cho thấy một bộ phận thành viên lựa chọn mạng xã hội để chia sẻ những vấn đề khó nói trực tiếp. Đây là một đặc điểm của cách thức giao tiếp trên nhóm, nhưng không đồng nghĩa nhóm đã trở thành một kênh tư vấn hay bảo vệ trẻ em.

Facebook là nền tảng mạng xã hội, không phải hệ thống tư vấn tâm lý hoặc dịch vụ bảo vệ trẻ em chuyên nghiệp. Bên cạnh những phản hồi mang tính chia sẻ, các bài đăng có thể nhận những lời khuyên thiếu căn cứ, bình luận không phù hợp hoặc bị sao chép, lan truyền ngoài phạm vi ban đầu. Với những nội dung có thông tin cá nhân, vấn đề bảo vệ danh tính và quyền riêng tư càng cần được lưu ý.

Do đó, cần phân biệt nhu cầu được nói ra của trẻ với mức độ an toàn của nơi trẻ lựa chọn để nói ra. Một không gian cho phép trẻ chia sẻ chưa đồng nghĩa với một không gian có đủ điều kiện để tiếp nhận, tư vấn và xử lý những trường hợp cần bảo vệ.

Từ đây, câu hỏi không chỉ đặt ra với cha mẹ mà còn liên quan đến nhà trường, các tổ chức đoàn thể, hệ thống bảo vệ trẻ em và các nền tảng trực tuyến: trẻ có những kênh nào để được lắng nghe, tư vấn và bảo vệ khi vấn đề vượt quá khả năng tự giải quyết của gia đình hoặc của chính các em?

1/5 thanh thiếu niên Việt Nam gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần

Theo UNICEF, khoảng 1/5 thanh thiếu niên Việt Nam gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, nhưng chỉ khoảng 5% cha mẹ nhận ra con mình cần được hỗ trợ. 

Khảo sát Sức khỏe tâm thần vị thành niên Việt Nam công bố năm 2023 cũng cho thấy chỉ 8,4% thanh thiếu niên tiếp cận hỗ trợ hoặc tư vấn đối với các vấn đề cảm xúc và hành vi, trong khi tỷ lệ cha mẹ nhận biết con cần hỗ trợ là 5,1%.

Những khó khăn của trẻ không chỉ liên quan đến sức khỏe tâm thần. UNICEF cho biết gần 3/4 trẻ em từ 1-14 tuổi từng chịu hình thức kỷ luật có tính bạo lực tại gia đình, trong khi khoảng 1/5 trẻ em và thanh thiếu niên là nạn nhân của quấy rối từ bạn bè và bắt nạt trên mạng.

Khảo sát Hành vi sức khỏe học sinh toàn cầu tại Việt Nam năm 2019 của Tổ chức Y tế Thế giới, thực hiện với gần 8.000 học sinh 13-17 tuổi tại 81 trường thuộc 20 tỉnh, ghi nhận 15,61% từng nghiêm túc nghĩ đến việc tự sát trong 12 tháng trước khảo sát và 3,07% từng có hành vi tự sát dẫn đến thương tích, ngộ độc hoặc quá liều.

Một nghiên cứu công bố năm 2020 trên Health Psychology Open, khảo sát 6.407 học sinh 13-17 tuổi tại bốn tỉnh thuộc bốn vùng địa lý của Việt Nam, ghi nhận 31,7% có triệu chứng trầm cảm theo thang đo CES-D và 11% từng có ý nghĩ tự sát trong 12 tháng trước khảo sát. Nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa các chỉ số này với bắt nạt và bạo lực, trong khi mối quan hệ tích cực với cha mẹ hoặc người chăm sóc có thể đóng vai trò bảo vệ.

Hai nguồn nghiên cứu trên sử dụng phương pháp, thời điểm và nhóm mẫu khác nhau; các tỷ lệ không thể cộng gộp hoặc dùng để suy ra tỷ lệ hiện tại của toàn bộ thanh thiếu niên Việt Nam. Đặc biệt, triệu chứng trầm cảm, ý nghĩ tự sát và hành vi tự sát là những chỉ số khác nhau, cần được phân biệt khi đọc các số liệu.

Trong hệ thống hỗ trợ chính thức, Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 cho biết năm 2025 đã tiếp nhận 359.303 cuộc gọi, tư vấn 33.527 cuộc và hỗ trợ, can thiệp 1.295 trường hợp. Trong các cuộc tư vấn chuyên sâu, nhóm vấn đề về xâm hại, bạo lực trẻ em chiếm 54,29%, quan hệ ứng xử 13,1% và sức khỏe tâm lý 4,8%. Nhóm tuổi được người gọi quan tâm nhiều nhất là 11-14 tuổi, chiếm 49,59%.

Các số liệu trên đến từ những khảo sát và hệ thống ghi nhận khác nhau, nhưng cùng cho thấy sức khỏe tâm thần, bạo lực, bắt nạt và quan hệ gia đình là những vấn đề đã được ghi nhận ở trẻ em, thanh thiếu niên Việt Nam. Đây cũng là cơ sở để xem xét những nội dung được chia sẻ trong nhóm "Con ghét bố mẹ", mà không đồng nhất các bài đăng trên mạng xã hội với một tình trạng tâm lý hay một dạng vấn đề cụ thể.

Trẻ cần những nơi khác để được lắng nghe và bảo vệ

Nếu một đứa trẻ tìm đến mạng xã hội để nói về điều mình không thể nói ở nhà, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai đứa trẻ hay cha mẹ. Pháp luật hiện hành đã quy định quyền được tham gia, được bày tỏ ý kiến của trẻ và trách nhiệm của nhiều chủ thể trong việc tiếp nhận, xử lý những ý kiến đó.

Cha mẹ lắng nghe để nhận diện vấn đề

Cha mẹ là người gần trẻ nhất, nhưng sự gần gũi không đồng nghĩa với khả năng nhận diện đầy đủ những khó khăn mà trẻ đang trải qua. Khoảng cách giữa tỷ lệ thanh thiếu niên cần hỗ trợ và tỷ lệ cha mẹ nhận biết điều đó mà UNICEF ghi nhận là một chỉ dấu đáng chú ý.

Luật Trẻ em quy định cha mẹ và các thành viên trong gia đình có trách nhiệm tôn trọng, lắng nghe, xem xét, phản hồi và giải thích ý kiến, nguyện vọng của trẻ phù hợp với độ tuổi, sự phát triển và hoàn cảnh gia đình; đồng thời tạo điều kiện để trẻ bày tỏ ý kiến đối với những quyết định, vấn đề của gia đình liên quan đến mình.

Khi xuất hiện những thay đổi đáng kể về hành vi, cảm xúc, học tập hoặc quan hệ của trẻ, cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân và tìm hỗ trợ chuyên môn khi vấn đề vượt quá khả năng giải quyết của gia đình.

Nhà trường phát hiện sớm và kết nối hỗ trợ

Nhà trường là nơi trẻ học tập, giao tiếp hằng ngày và có thể bộc lộ những thay đổi mà gia đình không dễ nhận thấy. Vì vậy, tư vấn học đường không chỉ là nơi học sinh tìm đến sau khi một vấn đề đã trở nên nghiêm trọng.

Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hướng dẫn công tác tư vấn học đường và công tác xã hội trong trường học được ban hành ngày 15/9/2025 và có hiệu lực từ ngày 31/10/2025.

Cùng với quy định về tư vấn học đường, Luật Trẻ em quy định nhà trường phải tạo điều kiện để trẻ kiến nghị, bày tỏ ý kiến, nguyện vọng về những vấn đề mình quan tâm; đồng thời tiếp nhận ý kiến, giải quyết trong phạm vi trách nhiệm hoặc chuyển đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền và thông báo kết quả giải quyết cho trẻ.

Như vậy, trách nhiệm của nhà trường không chỉ là "có phòng tư vấn". Một quy trình hỗ trợ cần trả lời được các câu hỏi: ai tiếp nhận thông tin, ai đánh giá vấn đề, trường hợp nào được hỗ trợ tại trường và trường hợp nào cần kết nối với gia đình, chuyên gia hoặc cơ sở y tế.

Giáo viên cũng không thể trở thành chuyên gia tâm lý cho mọi trường hợp. Trách nhiệm quan trọng hơn là nhận diện dấu hiệu bất thường và biết chuyển thông tin đến đúng người, đúng bộ phận, đúng dịch vụ.

Đoàn thanh niên - Đội thiếu niên tạo kênh để người trẻ được nói

Luật Trẻ em quy định trẻ được tham gia vào các vấn đề về trẻ em thông qua diễn đàn, hội nghị, tọa đàm, câu lạc bộ, tham vấn, lấy ý kiến và bày tỏ ý kiến trực tiếp hoặc qua truyền thông xã hội. Hoạt động của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức xã hội hoạt động vì trẻ em cũng được xác định là những kênh để trẻ tham gia.

Đáng chú ý, Luật Trẻ em xác định Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em, với nhiệm vụ lắng nghe, tiếp nhận và tổng hợp ý kiến; chuyển kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền; theo dõi việc giải quyết và phản hồi kết quả cho trẻ em.

Vì vậy, diễn đàn trẻ em hay hoạt động đối thoại nên tạo ra một nơi để trẻ phát biểu -  một kênh đối thoại thực chất giúp  trẻ được nói, được tiếp nhận và sau khi tiếp nhận thì vấn đề được xử lý.

Tổng đài 111 có thể tiếp nhận và hỗ trợ

Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 là một kênh tiếp nhận chuyên biệt trong hệ thống bảo vệ trẻ em. Số liệu năm 2025 cho thấy tổng đài đã tiếp nhận 359.303 cuộc gọi, tư vấn 33.527 cuộc và hỗ trợ, can thiệp 1.295 trường hợp.

Điểm đáng chú ý là những trường hợp cần hỗ trợ không chỉ xuất phát từ chính trẻ. Thông tin có thể được cung cấp bởi gia đình, nhà trường, bệnh viện, người dân hoặc các nguồn khác để tổng đài tiếp nhận và đánh giá.

Với những trường hợp có dấu hiệu bạo lực, xâm hại, tự gây tổn hại hoặc nguy cơ khác, sự khác biệt giữa một nơi để kể chuyện và một hệ thống có khả năng tiếp nhận, đánh giá và can thiệp trở nên đặc biệt quan trọng.

Quyền được nói phải đi cùng quyền được bảo vệ trên mạng xã hội

Cuối cùng, không thể tách câu chuyện “Con ghét bố mẹ” khỏi môi trường nơi những chia sẻ này được đăng tải. Khi trẻ sử dụng mạng xã hội để nói về những vấn đề trong gia đình, bên cạnh quyền bày tỏ ý kiến còn có vấn đề về thông tin cá nhân, đời sống riêng tư và an toàn của chính người viết.

Luật Trẻ em quy định trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, trong đó yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân quản lý, cung cấp dịch vụ thông tin và hoạt động trên môi trường mạng thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, bí mật đời sống riêng tư của trẻ.

Với những nhóm trực tuyến có sự tham gia của trẻ vị thành niên, việc quản trị nội dung vì vậy không chỉ dừng ở khâu duyệt hoặc xóa bài. Thông tin có thể nhận diện trẻ, hình ảnh riêng tư, nội dung bắt nạt, đe dọa hoặc có nguy cơ gây tổn hại cần được xử lý thận trọng; người dùng cũng cần có kênh để báo cáo những nội dung vi phạm hoặc có nguy cơ gây hại.

Ẩn danh cũng không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Một bài viết không hiển thị tên thật vẫn có thể chứa những chi tiết về trường học, gia đình, địa điểm, quan hệ hoặc hình ảnh khiến người viết bị nhận diện. Khi nội dung tiếp tục được sao chép, chụp màn hình và chia sẻ sang những không gian khác, khả năng kiểm soát thông tin của người đăng càng giảm.

Từ góc độ này, điều đáng chú ý ở nhóm “con ghét bố mẹ” không chỉ nằm ở số lượng thành viên hay những câu chuyện được đăng tải. Vấn đề rộng hơn là khi một đứa trẻ có điều khó nói với gia đình, em có thể tìm đến đâu để được lắng nghe, và khi câu chuyện vượt quá khả năng tự giải quyết, ai sẽ tiếp nhận và hỗ trợ?

Đây là trách nhiệm không thuộc về một chủ thể duy nhất. Cha mẹ là người đầu tiên có thể lắng nghe và nhận diện vấn đề; nhà trường có vai trò phát hiện, tư vấn và kết nối hỗ trợ; Đoàn - Đội và các tổ chức xã hội có thể tạo những kênh để trẻ bày tỏ ý kiến; hệ thống bảo vệ trẻ em tiếp nhận và can thiệp đối với những trường hợp cần bảo vệ. Trên môi trường mạng, các quyền đó cần được đặt cùng với yêu cầu bảo vệ thông tin và sự an toàn của trẻ.

Một câu nói như “con ghét bố mẹ” không đủ để kết luận về một đứa trẻ hay một gia đình. Điều quan trọng là phía sau câu nói ấy có vấn đề gì cần được lắng nghe và giải quyết. Muốn làm rõ điều đó, trẻ cần những kênh đủ an toàn để có thể nói ra điều mình đang gặp phải, thay vì bị phán xét chỉ vì cách em lựa chọn để bày tỏ.