Trước đó, Bộ tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh (Quân khu 7) đã tiếp nhận hồ sơ báo tin mộ liệt sĩ do kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng và nhóm nghiên cứu cung cấp. 

Trong các tài liệu, có tấm ảnh chụp một nhóm người đang chứng kiến cảnh chôn cất liệt sĩ tại một hố chôn tập thể, được cho là ở khu nghĩa trang Đô Thành (còn được gọi là nghĩa trang Chí Hòa).

Đây được xem là nguồn thông tin quan trọng để xác minh vị trí chôn cất liệt sĩ, đối chiếu dữ liệu lịch sử và hỗ trợ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. 

Thời gian qua, Bộ tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành xác minh và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm củng cố thông tin hồ sơ thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn), nay là Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) nhằm xác định tọa độ, đặc điểm hiện trạng khu vực chôn cất, dự báo cụ thể số lượng hài cốt liệt sĩ, xác định phiên hiệu đơn vị chiến đấu và thời gian hy sinh tại nghĩa trang Đô Thành; từ đó làm cơ sở khoa học và pháp lý để chỉ đạo các lực lượng tổ chức khảo sát thực địa, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác minh danh tính liệt sĩ.

Xác định có mộ liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Tại Hội thảo, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các cơ quan, đơn vị chức năng cần kết hợp giữa phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại; phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ radar xuyên đất quét ngầm, hệ thống định vị thông hành, bản đồ, nguồn tư liệu, nhân chứng lịch sử nhằm đảm bảo phương pháp tìm kiếm hiệu quả, đạt độ chính xác cao nhất.

Phó thủ tướng Chính phủ lưu ý, quá trình thảo luận cần đề xuất phương án cụ thể, thống nhất cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ với các lực lượng nhằm xác định vị trí tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên thực địa, đảm bảo khoa học, thận trọng, an toàn, tuyệt đối tỉ mỉ, kỹ lưỡng, đúng quy trình, quy định, đáp ứng được mục tiêu thiêng liêng của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Đánh giá về chất lượng hồ sơ từ nhóm nghiên cứu, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu cho biết: Nhóm nghiên cứu của ông Nguyễn Xuân Thắng đã sử dụng nhiều tài liệu khác nhau, trong đó có các hình ảnh, bản đồ của phía Mỹ. 

Thông tin trong hồ sơ đa dạng, rõ ràng, thể hiện sự kỳ công trong 4 năm nghiên cứu, tìm hiểu. Về trình tự, phương pháp thực hiện, nhóm nghiên cứu đã tiến hành xâu chuỗi sự kiện, không gian, thời gian, so sánh, đối chiếu, tìm mối tương quan; sau đó kết luận các tấm ảnh được chụp ở cùng một sự kiện, một không gian và thời gian.

Ở bước tiếp theo, nhóm nghiên cứu đã lấy đối tượng đặc trưng là tháp nước để so sánh, đối chiếu với hàng chục tháp nước tương tự như vậy tại khu vực trước năm 1975. 

Từ đó kết luận, tháp nước này là ở gần khu vực Công viên Lê Thị Riêng hiện nay, người chụp ảnh đứng quay lưng ra đường Lê Văn Duyệt, nay là đường Cách mạng Tháng Tám. Các kết luận sơ bộ của nhóm nghiên cứu có tính tin cậy cao.

Tại hội thảo, các nhân chứng lịch sử, đại diện Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Khối Vũ trang Biệt động Sài Gòn - Gia Định đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng.

Các đại biểu khẳng định, năm 1968 có những chuyến xe chở liệt sĩ vào nghĩa trang Đô Thành (khu vực Công viên Lê Thị Riêng). Lúc đó, các đại biểu nghe người lớn nói đó là “chiến sĩ giải phóng”, “hy sinh ở đài phát thanh”. 

Một số ý kiến khẳng định trong hố chôn tập thể có rất nhiều chiến sĩ Biệt động Sài Gòn - Gia Định.

Thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng với tình cảm sâu sắc nhất

Phát biểu tại hội thảo, Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó chính ủy Quân khu 7, Trưởng ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 cho biết: Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các khu vực trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim” của Lực lượng vũ trang Quân khu. 

Đồng chí cho biết, theo nhiều nguồn tài liệu lịch sử, ngụy quyền Sài Gòn từng tổ chức chôn cất tập trung nhiều liệt sĩ tại nghĩa trang Đô Thành. Các cơ quan, đơn vị chức năng bước đầu đã khoanh vùng được khu vực nghi vấn. Hiện nay có 2 địa vật rất quan trọng trong bức ảnh gốc từ hồ sơ, đó là cây me và thủy đài (tháp nước) vẫn còn hiện hữu.

Trưởng ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 khẳng định, Quân khu sẽ tiếp tục nỗ lực cao nhất, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, đơn vị quân đội và các cơ quan chức năng trong và ngoài nước để thu thập, xác minh thông tin, khảo sát thực địa, khoanh vùng chính xác các khu vực nghi có mộ liệt sĩ. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tại hội thảo, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu phát biểu, khẳng định Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý và lương tri của dân tộc. Trong những năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xác định danh tính liệt sĩ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hiện nay, khối lượng công việc còn lại là rất lớn. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng khó khăn vì nhân chứng lịch sử ngày càng ít, địa hình, địa bàn thay đổi lớn theo thời gian.

Đồng chí Thứ trưởng Bộ Quốc phòng yêu cầu Bộ tư lệnh Quân khu 7 chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với UBND Thành phố Hồ Chí Minh hoàn thiện phương án khảo sát thực địa, tổ chức khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị huy động lực lượng, phương tiện công nghệ hỗ trợ tối đa, bảo đảm quá trình khảo sát, tìm kiếm, quy tập được tiến hành chặt chẽ, hiệu quả. Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ tư lệnh Công binh điều động lực lượng chuyên trách kịp thời hỗ trợ Thành phố Hồ Chí Minh về nhân lực, phương tiện để tiến hành thăm dò, khảo sát, quét ngầm toàn bộ khu vực tìm kiếm.

Đồng chí yêu cầu Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ tư lệnh Công binh tham mưu cho thủ trưởng Bộ Quốc phòng phương án đầu tư mua sắm trang thiết bị hiện đại, đào tạo nhân lực sử dụng trang thiết bị nhằm đẩy nhanh quá trình thực hiện ở các nhiệm vụ tiếp theo.

Bên cạnh đó, Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, danh sách liệt sĩ, phiên hiệu đơn vị và địa bàn chiến đấu liên quan tại Sài Gòn - Chợ Lớn trong Chiến dịch Mậu Thân 1968; sẵn sàng phục vụ cho công tác đối chiếu, so sánh, nhận dạng và xác định danh tính liệt sĩ.

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu thông tin thêm, ngoài khu vực Công viên Lê Thị Riêng, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh còn thông tin khu mộ tập thể tại sân bay Tân Sơn Nhất, khu vực Dầu Tiếng, khu vực Xuyên Mộc. 

Đồng chí yêu cầu Quân khu 7 và Thành phố Hồ Chí Minh khẩn trương tổ chức xác minh, rà soát, tổ chức hội thảo để tiến hành xây dựng kế hoạch tìm kiếm trong thời gian tới.

Kết luận tại hội thảo, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá hội thảo đã đạt được những kết quả quan trọng; qua hồ sơ, báo cáo tham luận, ý kiến trao đổi, các nguồn tài liệu lưu trữ của Việt Nam và quốc tế, công tác đối chiếu thực địa... đã hình thành hệ thống thông tin đa dạng, khách quan, tin cậy.

Phó thủ tướng Chính phủ khẳng định, hiện đã có đầy đủ cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn và pháp lý để khẳng định về mộ chôn liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng; từ đó các cơ quan, đơn vị có liên quan đủ điều kiện để triển khai các bước chuyên sâu nhằm tìm kiếm, khai quật, giám định, xác minh danh tính liệt sĩ.

Đồng chí yêu cầu các cơ quan, đơn vị có liên quan khẩn trương thực hiện ngay các nhiệm vụ trọng tâm: Xác định chính xác mộ chôn tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng, từ đó xác định rõ danh tính liệt sĩ, đưa các liệt sĩ về với gia đình, người thân và quê hương. Quá trình thực hiện phải khẩn trương, kỹ lưỡng, khoa học, chính xác, bảo đảm hiệu quả, hạn chế thấp nhất việc ảnh hưởng đến hoạt động của khu vực trung tâm đô thị, đời sống của người dân khu vực xung quanh.

Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các cơ quan, đơn vị thực hiện nhiệm vụ với trách nhiệm, sự tôn kính, lòng tri ân sâu sắc nhất, bảo đảm hướng tới mục tiêu cao nhất là đưa anh linh các anh hùng liệt sĩ về quê hương. Đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của Thành phố Hồ Chí Minh, mà còn là nội dung thiêng liêng, quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên phạm vi cả nước.