Những lễ hội mùa xuân hút khách gần Hà Nội: trải nghiệm văn hoá và tâm linh dịp đầu năm mới

Mùa xuân – mùa của lễ hội, cầu an và du xuân – luôn là thời điểm lý tưởng để người dân Thủ đô và vùng lân cận lựa chọn những điểm đến văn hoá truyền thống chỉ cách Hà Nội một quãng lái xe ngắn. 

Đầu năm mới 2026, nhiều lễ hội lớn tại Ninh Bình là Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, Khai ấn đền Trần, Phát lương đền Trần Thương và Lễ hội Phủ Dầy hứa hẹn mang lại không khí phấn khởi, trải nghiệm văn hoá đặc sắc và thu hút đông đảo du khách từ Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn

Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (phường Tiên Sơn) diễn ra từ ngày 21-23/2 (ngày 5-7 tháng Giêng năm Bính Ngọ). Lễ hội mang nét đẹp văn hóa khơi gợi tâm thức nhân dân hướng về nguồn cội, thu hút đông đảo nhân dân và du khách.

Chuyện xưa kể rằng, mùa xuân năm 987, lần đầu tiên vua Lê Đại Hành cùng văn võ bá quan cày ruộng ở Đọi Sơn và bắt được chum vàng; năm sau, nhà vua cày ở Bàn Hải bắt được chum bạc nên những thửa ruộng này còn được gọi là “kim ngân điền.” Từ đó, hàng năm vào đầu xuân, nhà vua lại đích thân ra đồng cày ruộng, làm lễ tịch điền, cầu cho mùa màng bội thu và cuộc sống muôn dân ấm no, hạnh phúc. Theo tục này, các triều đại về sau đều duy trì Lễ hội Tịch điền với các hình thức khác nhau.

Sau một thời gian dài bị thất truyền, đến năm 2009 Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn được chính thức khôi phục, tái hiện huyền tích vua Lê Đại Hành về chân núi Đọi cày ruộng để khuyến khích phát triển nông nghiệp. Từ đó, Lễ hội Tịch điền được tổ chức mỗi năm một lần ở cấp địa phương và 5 năm một lần với quy mô quốc gia.

Lễ hội Khai ấn đền Trần

Lễ hội Khai ấn Đền Trần Nam Định được tổ chức vào dịp đầu xuân hằng năm nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm, tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân, ghi nhớ công lao to lớn của Vương triều nhà Trần đã có công dựng nước khai sông, lấn biển mở mang bờ cõi với hào khí Đông A sáng ngời.

Theo đó, vừa qua phường Nam Định đã thông tin tổ chức Lễ hội khai ấn đền Trần năm 2026, diễn ra từ ngày 27-2 đến ngày 4-3 (tức ngày 11 đến 16 tháng giêng).

Trước thời điểm khai ấn, đêm 14 tháng giêng (từ 21h đến 21h30) người dân, du khách sẽ được mời ra ngoài khuôn viên đền Trần để chuẩn bị dâng hương, rước kiệu ấn và khai ấn. Đến 23h15 chính thức thực hiện nghi lễ khai ấn đền Trần năm 2026.

Lễ hội nhằm tri ân công đức đối với các bậc tiền nhân, ghi nhớ công lao to lớn của vương triều Trần đã có công dựng nước và giữ nước với hào khí Đông A sáng ngời, ba lần đánh thắng giặc Nguyên-Mông. Nghi lễ khai ấn đền Trần được tổ chức với ý nghĩa nhân văn cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mọi người chung hưởng lộc ấn, tích phúc vô cương.

Lễ hội Phát lương đền Trần Thương

Lễ hội Phát lương đền Trần Thương (xã Trần Hưng Đạo, Lý Nhân, Hà Nam cũ) được tổ chức từ ngày 28/2-3/3 (12-16/1 âm lịch). Lễ hội để tưởng nhớ công đức của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, đồng thời tôn vinh giá trị văn hóa lúa nước và cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu.

Lễ Phát lương đã trở thành nét đẹp truyền thống, tôn vinh các anh hùng có công dựng nước và giữ nước, đồng thời lan tỏa giá trị lịch sử dân tộc; nhắc nhở hậu thế trân trọng quá khứ, bày tỏ lòng kính trọng với các bậc tiền nhân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tiếp nối tư tưởng “Thời bình, phải khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc.”

Lễ hội Phủ Dầy

Lễ hội Phủ Dầy (xã Vụ Bản) diễn ra ngày 19-24/4 (tức mùng 3-6 tháng 3 âm lịch).

Lễ hội Phủ Dầy tích hợp nhiều giá trị lịch sử, tín ngưỡng và văn hóa dân gian đặc trưng của cư dân nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nổi bật trong lễ hội là nghi lễ chầu văn-hầu đồng, một nghi thức tín ngưỡng quan trọng của đạo Mẫu, thể hiện sự kết nối giữa con người và thần linh thông qua âm nhạc, vũ điệu và trang phục truyền thống rực rỡ.

Lễ hội dự kiến diễn ra nhiều hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc như: Liên hoan nghệ thuật hát chầu văn, nhằm tôn vinh nghệ thuật diễn xướng dân gian đặc trưng của tín ngưỡng thờ Mẫu; Lễ rước Mẫu thỉnh kinh từ Phủ Vân Cát đến chùa Linh Sơn Tự, tái hiện hành trình tâm linh của Mẫu Liễu Hạnh; Lễ rước đuốc tại Phủ Tiên Hương, một nghi lễ quan trọng thể hiện lòng thành kính và cầu mong bình an.

Ngoài ra, tại lễ hội còn có các trò chơi dân gian truyền thống như thi đấu cờ người, xếp chữ, kéo hoa trượng hội, múa lân, múa rồng hay hội hoa trượng, nơi diễn ra các màn biểu diễn võ thuật và thể thao dân gian đầy hấp dẫn.

Du khách đến với Phủ Dầy còn có cơ hội tham quan quần thể hơn 20 đền, phủ, chùa, lăng thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh - vị thần đứng đầu trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ của người Việt, đồng thời cũng là một trong “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Sau sáp nhập, tỉnh Ninh Bình là vùng đất giàu giá trị văn hoá và thiên nhiên, mở ra không gian phát triển du lịch di sản, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, định hướng phát triển trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030. Các lễ hội truyền thống được chú trọng, kết hợp với công nghiệp văn hóa và du lịch, tạo đà cho kinh tế phát triển bền vững. Việc tổ chức các lễ hội truyền thống, nhất là các lễ hội lớn dịp đầu Xuân là dịp đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa, giá trị văn hoá của lễ hội, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch.