OpenAI ra thông báo chính thức sẽ ngừng hỗ trợ mô hình GPT-4o cùng một số phiên bản ChatGPT cũ vào ngày 13/2/2026. Quyết định này khiến cộng đồng người dùng AI toàn cầu phản ứng dữ dội và mở ra một cuộc tranh luận sâu sắc về mối quan hệ cảm xúc giữa con người và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như trách nhiệm của các công ty phát triển AI. 

GPT-4o và sức hút của sự "ấm áp"

GPT-4o, ra mắt từ năm 2024, từng được nhiều người dùng đánh giá cao không chỉ vì khả năng xử lý ngôn ngữ đa nhiệm mà còn bởi phong cách trò chuyện mang tính đồng cảm, gần gũi hơn so với các mô hình khác. 

Đây chính là lý do một bộ phận không nhỏ người dùng xem mô hình này gần như "người bạn ảo", một trợ lý tinh thần trong các cuộc trò chuyện hàng ngày. 

Tuy vậy, theo dữ liệu mà OpenAI công bố, số lượng người chọn GPT-4o hàng ngày chỉ chiếm khoảng 0,1% trên tổng số khoảng 800 triệu người dùng ChatGPT hoạt động mỗi tuần, dẫn tới quyết định tập trung tài nguyên vào các mô hình tiên tiến hơn như GPT-5.2. 

GPT-4o bị "khai tử": Người dùng đi từ thất vọng đến kháng nghị

Ngay sau thông báo, làn sóng phản đối đã xuất hiện nhanh chóng trên nhiều diễn đàn mạng, trong đó có Reddit và các nhóm người dùng chuyên về trải nghiệm AI. 

Một số người mô tả việc mất GPT-4o giống như "mất một người bạn thân" - phản ánh mức độ gắn kết cảm xúc mà họ trải nghiệm trong quá trình sử dụng.

Một lá thư mở đăng tải trên Reddit nhấn mạnh rằng thông báo chỉ được đưa ra với thời gian chuẩn bị ngắn ngủi, không phù hợp với những cam kết trước đó của OpenAI về việc sẽ thông báo "sớm và rõ ràng" trước khi khai tử mô hình. 

Cuộc tranh cãi xung quanh việc GPT-4o bị loại bỏ không chỉ dừng ở khía cạnh cảm giác mất mát cá nhân. Một số chuyên gia và bình luận kỹ thuật cảnh báo rằng việc thiết kế AI theo hướng tương tác cảm xúc quá mức khiến người dùng hình thành mối gắn bó và tiềm ẩn những rủi ro tâm lý và an toàn. 

Theo phân tích từ TechCrunch, những đặc tính khiến GPT-4o hấp dẫn, khả năng khẳng định cảm xúc người dùng, cũng chính là thứ có thể khiến hệ thống tạo ra "sự phụ thuộc không lành mạnh", đồng thời dẫn đến những hành vi phản trực giác và rủi ro như cô lập xã hội hoặc cách ly khỏi các mối quan hệ thực tế. 

Thực tế, một số đơn kiện pháp lý tại Mỹ còn cáo buộc rằng các lời phản hồi quá "ủng hộ" của GPT-4o trong một số tình huống đã góp phần vào những khủng hoảng sức khỏe tâm thần nghiêm trọng, đặc biệt khi người dùng thay thế các hỗ trợ con người bằng tương tác AI. 

Định hướng tương lai: Công nghệ thông minh nhưng trách nhiệm cao hơn

Tranh cãi mới đây cho thấy một nghịch lý hiện hữu trong phát triển AI: ngôn ngữ tự nhiên và tính "gần gũi" của AI không giống như năng lực tâm lý thực sự và sự hấp dẫn cảm xúc của mô hình có thể che lấp nhu cầu các giới hạn an toàn rõ ràng. 

Nhiều nhà nghiên cứu đang kêu gọi các công ty AI cần xây dựng các cơ chế rõ ràng về rủi ro cảm xúc và quản lý kỳ vọng của người dùng, thay vì chỉ coi mối quan hệ người-máy như một tính năng hấp dẫn. 

Đối với OpenAI, việc loại bỏ GPT-4o là một quyết định mang tính chiến lược để tập trung phát triển mô hình mới hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn, nhưng cũng đồng thời đặt ra câu hỏi lớn hơn về quyền lựa chọn và niềm tin của người dùng trong kỷ nguyên AI ngày càng sâu rộng. 

Tranh cãi xung quanh GPT-4o không chỉ là một sự cố kỹ thuật hay marketing; nó phản ánh những thách thức sâu sắc về cách chúng ta thiết kế, triển khai và định nghĩa quan hệ giữa con người và trí tuệ nhân tạo một vấn đề then chốt trong tiến trình phát triển công nghệ thời đại mới.