Năm 2020, Việt Nam bắt đầu định hình một bước ngoặt trọng đại cho nền kinh tế số bằng chiến lược Make in Viet Nam - khơi dậy tinh thần làm chủ công nghệ, sáng tạo và sản xuất ngay trên chính lãnh thổ Việt Nam thay vì lệ thuộc vào gia công hoặc lắp ráp ở nước ngoài. 

Qua 6 năm triển khai, chiến lược này đã phát triển từ một khẩu hiệu truyền cảm hứng thành một trụ cột trong chính sách công nghệ kinh tế quốc gia, định hướng mạnh mẽ cho tăng trưởng bền vững, nâng cao năng lực nội địa và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Khởi nguồn giai đoạn 2020: Cú hích chuyển đổi số

Năm 2020 được xem là cột mốc đánh dấu sự ra đời và triển khai quyết liệt của phong trào Make in Viet Nam khi Chính phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC) bắt đầu thúc đẩy phát triển năng lực tự chủ trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT). 

Động lực này được hình thành trong bối cảnh Việt Nam vừa phải đối phó với ảnh hưởng của đại dịch toàn cầu, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong các hoạt động kinh tế - xã hội. 

Make in Viet Nam từ rất sớm được đặt ra như nền tảng của chuyển đổi số quốc gia, khuyến khích nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ do chính doanh nghiệp Việt tạo ra. 

Trong giai đoạn đầu, chiến lược tập trung đưa các sản phẩm số nội địa lên tuyến đầu phục vụ nhu cầu trong nước, như ứng dụng phòng chống dịch Bluezone, nền tảng học trực tuyến và các giải pháp 5G thử nghiệm. Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết nhu cầu thực tiễn trong nước, mà còn xây dựng cơ sở cho việc mở rộng sản phẩm ra thị trường quốc tế. 

Giai đoạn 2021-2023: Bệ phóng cho doanh nghiệp công nghệ số

Từ 2021, Make in Viet Nam trở thành một phần trọng tâm trong các chiến lược phát triển công nghiệp ICT và kinh tế số. Dưới sự dẫn dắt của Bộ Thông tin và Truyền thông, một loạt chính sách được triển khai nhằm tăng số lượng doanh nghiệp công nghệ số và thúc đẩy sản phẩm nội địa tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Mục tiêu đến năm 2030 đặt ra có đến 100.000 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, bước đầu chuyển mô hình từ gia công sang tự thiết kế, sáng tạo và xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao. 

Theo thống kê đến cuối năm 2024, số lượng doanh nghiệp số tại Việt Nam vượt 73.000, tăng hơn 10% so với năm trước, với gần 1,26 triệu lao động trong lĩnh vực ICT. Doanh thu toàn ngành đạt khoảng 158 tỷ USD, trong đó các doanh nghiệp Việt đóng góp hàng chục tỷ USD từ hoạt động xuất khẩu và dịch vụ quốc tế. 

Điều đặc biệt là tỷ lệ giá trị Make in Viet Nam - giá trị sản xuất và sáng tạo nội địa trong tổng doanh thu công nghiệp ICT đã tăng từ khoảng 21% năm 2019 lên hơn 31% vào 2024, phản ánh tiến trình thực chất của chuyển dịch sang sản xuất giá trị cao.

Giai đoạn 2024-2025: Từ chiến lược nội địa tới tầm vóc toàn cầu

Trong giai đoạn sau, khi nền kinh tế số Việt Nam ngày càng được củng cố và củng cố thông qua các sản phẩm và dịch vụ do doanh nghiệp trong nước phát triển, Make in Make in Viet Nam không chỉ dừng lại ở việc phục vụ thị trường nội địa. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn như FPT và Viettel đã tích cực mở rộng thị trường quốc tế, với mục tiêu doanh thu xuất khẩu lớn và phát triển công nghệ lõi như 5G, AI và bán dẫn. FPT đặt mục tiêu đạt doanh thu xuất khẩu phần mềm 5 tỷ USD vào năm 2030, trong khi Viettel đẩy mạnh nghiên cứu chip 5G và chuẩn bị xây dựng cơ sở sản xuất công nghệ cao.

Song song đó, các sản phẩm công nghệ số chiến lược được trình diễn rộng rãi tại các triển lãm Make in Viet Nam, với hàng chục sản phẩm như robot, UAV và nền tảng AI tiêu biểu, cho thấy nỗ lực mạnh mẽ trong nghiên cứu, ứng dụng. Giải thưởng “Sản phẩm Công nghệ số Make in Vietnam” được tổ chức hằng năm thu hút hàng nghìn sản phẩm tham dự, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo và công nhận những đóng góp nổi bật cho nền kinh tế số. 

Năm 2026: Luật Công nghiệp Công nghệ số và hành lang pháp lý mạnh mẽ

Bước sang năm 2026, Make in Viet Nam ghi nhận một cột mốc pháp lý quan trọng khi Luật Công nghiệp Công nghệ số được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ đầu năm. Đạo luật này thiết lập một khung chính sách đồng bộ cho phát triển công nghệ số, bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu, đồng thời thiết kế ưu đãi thuế sâu và dài hạn cho các dự án công nghệ trọng điểm tại Việt Nam. Các ưu đãi thuế 6 năm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và giảm mạnh các loại thuế khác là động lực thúc đẩy đầu tư vào công nghệ cao nội địa. 

Khung pháp lý mới không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Make in Vietnam mở rộng quy mô sản xuất mà còn khẳng định vị thế của chiến lược này như một trụ cột trong chính sách công nghệ quốc gia, hướng tới mục tiêu Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ số khu vực và toàn cầu.

Trong 6 năm qua, Make in Viet Nam đã phát huy vai trò động lực làm thay đổi diện mạo ngành công nghệ thông tin - truyền thông, thúc đẩy xuất khẩu công nghệ và nâng cao giá trị sản phẩm nội địa trên thị trường toàn cầu. Sự chuyển dịch từ gia công sang sáng tạo, từ lắp ráp sang làm chủ công nghệ đã giúp Việt Nam không chỉ đứng vững trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu mà còn mở ra đường hướng phát triển dài hạn cho nền kinh tế số. 

Trong giai đoạn tiếp theo, chiến lược này được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển theo hướng đi đầu về công nghệ lõi, dẫn dắt bằng sáng tạo và vươn ra thị trường thế giới, góp phần xây dựng một nền kinh tế số tự chủ, bền vững và sáng tạo.