Cả thị trấn biến thành "ốc đảo" sau bão Maysak, xe cứu hộ không thể tiếp cận

Đầu tháng 7, những trận mưa cực đoan do hoàn lưu bão Maysak đã khiến nhiều khu vực ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) hứng chịu đợt lũ nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nước sông dâng nhanh, phá vỡ nhiều tuyến giao thông và cô lập hàng loạt khu dân cư.

Theo CGTN, tại thị trấn Yunbiao, thành phố Hoành Châu, khoảng 15.000 người bị mắc kẹt khi nước lũ nhấn chìm gần như toàn bộ khu vực. Những con đường quen thuộc biến thành dòng nước xiết, xe cứu hộ không thể tiếp cận, trong khi nhiều gia đình phải trèo lên mái nhà chờ lực lượng chức năng đến ứng cứu.

Trong điều kiện thời gian được tính bằng từng phút và mỗi quyết định đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng con người, các phương thức cứu hộ truyền thống bắt đầu bộc lộ giới hạn. Đó cũng là thời điểm công nghệ không người lái được đưa vào chiến dịch ứng cứu với quy mô lớn.

Drone AI trở thành "đôi mắt" của lực lượng cứu hộ

Một trong những thách thức lớn nhất trong cứu hộ lũ lụt là xác định chính xác nơi còn người mắc kẹt. Khi nước ngập che khuất địa hình và nhiều khu vực không thể tiếp cận bằng đường bộ, việc tìm kiếm theo cách thủ công thường tiêu tốn rất nhiều thời gian.

Theo CGTN, lực lượng cứu hộ đã triển khai đồng thời các drone trinh sát và drone hạng nặng đến khu vực bị cô lập. Các thiết bị này liên tục bay trên vùng ngập, truyền hình ảnh thời gian thực về trung tâm chỉ huy để đánh giá diễn biến hiện trường.

Từ nguồn dữ liệu trên không, lực lượng điều hành có thể nhanh chóng xác định những mái nhà còn người, đánh giá mức độ ngập, phát hiện các tuyến đường còn có thể tiếp cận và lựa chọn phương án cứu hộ an toàn nhất.

Mặc dù các cơ quan truyền thông Trung Quốc không mô tả chi tiết thuật toán AI được sử dụng, nhưng hệ thống drone hiện đại của nước này được tích hợp nhiều công nghệ xử lý hình ảnh và phân tích dữ liệu theo thời gian thực, giúp giảm đáng kể thời gian khảo sát so với phương pháp truyền thống.

Thay vì mất hàng giờ để rà soát từng khu dân cư bằng trực thăng hoặc lực lượng mặt đất, trung tâm chỉ huy giờ đây có thể nắm được bức tranh tổng thể của vùng thiên tai chỉ sau vài phút bay.

Khi drone không chỉ quan sát mà còn trực tiếp cứu người

Vai trò của drone trong đợt lũ Quảng Tây không dừng lại ở việc trinh sát.

Theo CGTN, tại một khu vực bị cô lập hoàn toàn, hai người dân mắc kẹt trên mái nhà đã được drone cỡ lớn tiếp cận trước khi lực lượng cứu hộ tới nơi.

Chiếc drone mang theo dây cứu hộ, hỗ trợ thiết lập điểm neo an toàn để các nhân viên cứu hộ tiếp cận nạn nhân nhanh hơn giữa dòng nước chảy xiết.

Đây là minh chứng cho thấy drone đang chuyển từ vai trò "quan sát viên" sang trở thành một phương tiện trực tiếp hỗ trợ cứu hộ trong những điều kiện nguy hiểm mà con người khó tiếp cận ngay lập tức.

Sự kết hợp giữa dữ liệu thời gian thực, khả năng mang tải và điều khiển từ xa giúp mở rộng đáng kể năng lực ứng phó của lực lượng cứu nạn trong các tình huống khẩn cấp.

Khi mất sóng điện thoại, drone biến thành trạm phát sóng trên bầu trời

Một trong những khó khăn lớn nhất sau thiên tai là hệ thống thông tin liên lạc bị tê liệt.

Nhiều trạm phát sóng tại Quảng Tây bị ngập hoặc mất điện khiến người dân không thể gọi cứu hộ, trong khi lực lượng chức năng cũng gặp khó khăn trong việc điều phối các đội cứu nạn.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc đã điều động máy bay không người lái Wing Loong mang theo thiết bị phát sóng di động bay liên tục trên khu vực chịu ảnh hưởng.

Theo CGTN, các drone hoạt động như những "trạm BTS trên không", nhanh chóng khôi phục tín hiệu viễn thông tạm thời cho các khu vực bị cô lập.

Nhờ đó, người dân có thể gửi tín hiệu cầu cứu, thông báo vị trí mắc kẹt, trong khi lực lượng cứu hộ duy trì liên lạc ổn định để điều phối phương tiện và nhân lực.

Trong những thảm họa mà từng phút đều quý giá, việc khôi phục thông tin liên lạc có thể quyết định tốc độ triển khai toàn bộ chiến dịch cứu hộ.

Drone tiếp tế nhu yếu phẩm khi mọi con đường đều bị nước cuốn

Sau giai đoạn tìm kiếm và sơ tán, bài toán tiếp theo là bảo đảm nguồn lương thực và thuốc men cho hàng nghìn người đang bị cô lập.

Theo Tân Hoa xã, nhiều tuyến đường vào khu vực ngập sâu hoàn toàn bị chia cắt. Trong khi xuồng cứu hộ phải ưu tiên đưa người dân đến nơi an toàn, drone được sử dụng để vận chuyển nhu yếu phẩm.

Nước uống, bánh mì, thuốc men và các vật tư y tế được chuyển bằng đường hàng không tới những khu dân cư mà xe cứu hộ hoặc phương tiện đường thủy chưa thể tiếp cận.

Khả năng triển khai nhanh, không phụ thuộc vào hạ tầng giao thông giúp drone trở thành giải pháp hậu cần hiệu quả trong những giờ đầu sau thiên tai, khi nhu cầu cứu trợ thường vượt quá khả năng vận chuyển của các phương tiện truyền thống.

AI không ngăn được thiên tai, nhưng đang thay đổi cách con người ứng phó

Bên cạnh hoạt động cứu hộ trực tiếp, AI còn được sử dụng trong các hệ thống dự báo và điều phối ứng phó thiên tai.

Theo CGTN, Tập đoàn Điện lực miền Nam Trung Quốc đã vận hành nền tảng "Power + Meteorology + AI", kết hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn và hạ tầng điện để dự báo khu vực có nguy cơ mất điện, đánh giá rủi ro và ưu tiên bảo vệ các công trình trọng yếu.

Song song với đó, dữ liệu từ drone, radar thời tiết, vệ tinh và các trạm quan trắc được tích hợp vào hệ thống chỉ huy khẩn cấp, giúp cơ quan quản lý theo dõi diễn biến mưa lũ gần như theo thời gian thực và điều động lực lượng đến đúng những khu vực cần hỗ trợ nhất.

AI không thể ngăn nước lũ dâng cao hay làm những cơn mưa cực đoan biến mất. Nhưng khi được kết hợp với mạng lưới cảm biến, drone và hệ thống dữ liệu lớn, công nghệ đang giúp lực lượng cứu hộ nhìn thấy nhanh hơn, quyết định chính xác hơn và tiếp cận người dân sớm hơn.

Đợt lũ tại Quảng Tây vì thế không chỉ là lời cảnh báo về mức độ cực đoan ngày càng gia tăng của thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mà còn cho thấy tương lai của công tác ứng phó khẩn cấp sẽ ngày càng gắn liền với trí tuệ nhân tạo. 

Trong cuộc chạy đua với thời gian để giành lại sự sống, AI không thay thế con người, nhưng đang trở thành một trong những "đồng đội" quan trọng nhất của những người ở tuyến đầu cứu nạn.