Thực trạng "vênh" quy đổi IELTS qua một thập kỷ tự chủ

Khởi đầu từ năm 2015 khi IELTS được đưa vào danh mục miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông, các trường đại học bắt đầu tự chủ sử dụng chứng chỉ này từ mùa tuyển sinh 2016.

Ban đầu, đây là công cụ để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao hoặc xét tuyển thẳng vào các chương trình chất lượng cao, giảng dạy bằng ngoại ngữ.

Tuy nhiên, khi quyền tự chủ được mở rộng, một độ vênh lớn đã xuất hiện trong giai đoạn 2020-2024.

Trong khi một số cơ sở nới lỏng tiêu chuẩn chấp nhận từ mức IELTS thấp, nhiều trường lại siết chặt yêu cầu. Chẳng hạn, tại Đại học Thương mại, mức IELTS 5.0 chỉ được tính 8,5 điểm và điểm 10 tuyệt đối đòi hỏi thí sinh phải đạt từ IELTS 6.5 trở lên.

Cùng lúc đó, Đại học Bách khoa Hà Nội cũng liên tục nâng chuẩn, yêu cầu IELTS từ 7.0 trở lên mới được quy đổi thành 10 điểm thay vì mốc 6.5 như trước.

Mặt khác, IELTS cũng phản ánh khoảng cách tiếp cận và nghịch lý lợi thế tài chính. Các thống kê giáo dục cho thấy khoảng 70% thí sinh Việt Nam thi đạt mức điểm từ 5.5 đến 7.0. 

Trong con số này, phần lớn tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh - nơi có điều kiện ôn luyện với chi phí từ vài chục triệu đồng trở lên cho mỗi lộ trình học và lệ phí thi gần 5 triệu đồng/lượt."

Song song với đó, sự không đồng bộ về ngưỡng sàn và mức trần quy đổi khiến giá trị thực tế của chứng chỉ IELTS trở nên khó dự đoán. 

Tình trạng "loạn" quy đổi trực tiếp gây khó khăn cho thí sinh trong việc định hướng và lựa chọn nguyện vọng. Thực tế này vô tình tạo lợi thế lớn cho học sinh có điều kiện tài chính ôn luyện chứng chỉ quốc tế, gây bất bình đẳng cơ hội với học sinh vùng sâu, vùng xa.

Lộ trình từ "siết trần" IELTS đến định hướng bỏ điểm cộng 

Nhằm khắc phục tình trạng cào bằng, loại bỏ nghịch lý điểm số và bảo đảm sự công bằng trong xét tuyển, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã từng bước triển khai các giải pháp can thiệp có tính hệ thống.

Trong mùa tuyển sinh 2025, Thông tư số 06/2025/TT-BGDĐT lần đầu tiên giới hạn trọng số điểm quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ không vượt quá 50% điểm bài thi môn ngoại ngữ. 

Đồng thời, tổng các khoản điểm cộng (gồm chứng chỉ và thành tích đặc biệt) bị khống chế tối đa 10% thang điểm xét tuyển (3 điểm trên thang 30).

Tại mùa tuyển sinh 2026, Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT tiếp tục siết chặt khi đặt trần điểm khuyến khích cho chứng chỉ ngoại ngữ tối đa 1,5 điểm trên thang 30.

Đặc biệt, quy chế yêu cầu các trường phải quy đổi chứng chỉ thành tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch nhằm đảm bảo tính phân hóa năng lực. Đồng thời quy định định kỳ rà soát, điều chỉnh bảng quy đổi hai năm một lần dựa trên kết quả học tập thực tế của sinh viên.

Định hướng từ năm 2027, bước đi quyết liệt nhất là đề xuất chính thức bỏ điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ. Chứng chỉ lúc này sẽ quay trở về đúng chức năng vốn có: dùng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc đáp ứng chuẩn đầu vào, thay vì trở thành đòn bẩy kéo tổng điểm xét tuyển chung.

Dưới góc độ giải pháp, việc siết chặt và tiến tới loại bỏ điểm cộng IELTS trong tuyển sinh đại học không phải là sự phủ nhận giá trị của chứng chỉ ngoại ngữ, mà là bước chuyển mình tất yếu để bảo vệ sự công bằng cho hàng trăm nghìn thí sinh.

Khi các "đặc quyền" về điểm số được thu hẹp về mức trần hợp lý và tiến tới chỉ còn vai trò quy đổi môn học, kỳ thi tuyển sinh đại học sẽ giảm bớt áp lực thương mại hóa chứng chỉ. 

Các trường đại học buộc phải sàng lọc đầu vào dựa trên năng lực toàn diện và kết quả học tập thực chất, qua đó kiến tạo một môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch và bền vững cho hệ thống giáo dục bậc cao.