Sự thiếu đồng bộ trong thang quy đổi điểm IELTS giữa các nhà trường

Quy chế tuyển sinh 2026 đã đưa ra những điều chỉnh quan trọng liên quan đến  quy đổi điểm IELTS nhằm giảm bớt sự "ưu ái" quá đà cho chứng chỉ quốc tế. Như giảm mức điểm cộng khuyến khích xuống tối đa chỉ còn 1,5 điểm (thay vì 3 điểm như năm 2025).

Bên cạnh đó, quy định không áp dụng đồng thời mà thí sinh chỉ được chọn một trong hai - hoặc quy đổi điểm chứng chỉ thành điểm môn Tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, hoặc cộng điểm khuyến khích.

Tuy nhiên, theo Quy chế tuyển sinh 2026 thay vì đưa ra một bảng quy đổi chung, Bộ Giáo dục và Đào tạo để các cơ sở đào tạo tự xây dựng và công bố bảng quy đổi, chỉ yêu cầu rà soát tối thiểu 2 năm một lần.

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo giao quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo tự xây dựng bảng điểm đã dẫn đến những chênh lệch đáng kể về giá trị của chứng chỉ quốc tế. Thực tế cho thấy, cùng một mức điểm IELTS, vị thế của thí sinh sẽ thay đổi hoàn toàn tùy thuộc vào đơn vị tiếp nhận hồ sơ.

Điển hình như mức 6.0 IELTS - một dải điểm khá phổ biến của học sinh trung học. Tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, mức điểm này được ưu tiên quy đổi thành điểm 10 tuyệt đối môn Tiếng Anh, trong khi tại Trường đại học Điện lực, thí sinh sẽ nhận được 9,5 điểm. 

Tuy nhiên, cũng với chứng chỉ 6.0 này, thí sinh lại không đủ điều kiện tối thiểu để nộp hồ sơ xét tuyển vào Trường đại học Ngoại thương, do nhà trường quy định ngưỡng sàn nhận hồ sơ từ 6.5 trở lên.

Thậm chí, ngay cả ở nhóm điểm cao, sự phân hóa cũng rất rõ rệt. Trong khi phần lớn các trường đại học hiện nay chấp nhận quy đổi từ 7.0 IELTS thành điểm 10 môn ngoại ngữ, thì vẫn có một số ít trường đặt ra tiêu chuẩn khắt khe hơn, yêu cầu thí sinh phải đạt từ 8.0 trở lên mới có thể sở hữu mức điểm tối đa này. 

Sự không thống nhất về "ngưỡng sàn" và "mức trần" quy đổi khiến giá trị thực tế của chứng chỉ IELTS trở nên khó dự đoán, trực tiếp gây khó khăn cho thí sinh trong quá trình định hướng và lựa chọn nguyện vọng phù hợp với năng lực bản thân.

Quy định "tối thiểu 5 mức" và những bất cập trong thực tế áp dụng

Mặc dù quy chế yêu cầu các bảng quy đổi điểm IELTS phải xây dựng ít nhất 5 mức điểm chênh lệch tương ứng với thang điểm của chứng chỉ, nhưng thực tế triển khai tại các nhà trường lại cho thấy nhiều điểm chưa tương thích. 

Việc đặt ra ngưỡng sàn nhận hồ sơ cao vô hình trung đã làm hẹp đi thang quy đổi thực tế; chẳng hạn, nhiều trường công bố bảng quy đổi từ 4.0 đến 9.0 (tương đương 5 đến 7 mức điểm), nhưng do quy định chỉ xét tuyển thí sinh đạt từ 6.5 IELTS trở lên, nên số mức điểm thực tế được vận hành trong kỳ tuyển sinh không thể đạt tới con số 5 như yêu cầu.

Bên cạnh đó, sự chênh lệch trong cách xác định giá trị điểm 10 quy đổi không chỉ làm giảm tính đồng nhất của hệ thống xét tuyển mà còn tạo ra những cách hiểu khác nhau về chất lượng đầu vào giữa các cơ sở đào tạo.

Thực trạng mỗi cơ sở đào tạo áp dụng một khung điểm riêng biệt đang gây ra những hệ lụy không nhỏ đối với tính công bằng và hiệu quả của kỳ tuyển sinh. Trước hết, sự thiếu đồng bộ này trực tiếp gây khó khăn cho thí sinh trong quá trình định hướng, buộc các em phải mất nhiều thời gian đối chiếu bảng điểm của hàng chục trường khác nhau để tìm kiếm phương án tối ưu nhất cho hồ sơ cá nhân.

Nghiêm trọng hơn, tình trạng này còn dẫn đến sự mất cân bằng về cơ hội tiếp cận giáo dục đại học. Những thí sinh ở khu vực khó khăn, vốn không có điều kiện tiếp cận và ôn luyện các chứng chỉ quốc tế, sẽ phải đối mặt với bất lợi lớn khi trực tiếp cạnh tranh với nhóm thí sinh sở hữu "điểm 10 quy đổi". Thực tế cho thấy, mức điểm tuyệt đối này trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vốn rất khó đạt được, nhưng lại đang trở nên phổ biến hơn thông qua việc quy đổi IELTS, vô hình trung tạo ra một rào cản vô hình đối với những học sinh nỗ lực thông qua kết quả thi tuyển sinh quốc gia.

Dù quy chế 2026 đã có những điều chỉnh để giảm bớt sự lệ thuộc vào chứng chỉ ngoại ngữ, nhưng việc thiếu một hướng dẫn quy đổi thống nhất vẫn để lại một khoảng trống lớn. Thí sinh cần đặc biệt lưu ý kiểm tra ngưỡng sàn và bảng điểm cụ thể của từng trường để tránh sai sót trong quá trình đăng ký nguyện vọng.