Giữa những đồi trà Shan tuyết xanh ngút mắt của Bản Liền, chị Vàng Thị Thông bắt đầu ngày mới bằng việc hái những búp trà non tinh tuyển. Đây là nguyên liệu quyết định hương vị đặc trưng của trà Shan tuyết vùng cao Bắc Hà.

Sau hơn một giờ len theo các sườn đồi, hai địu trà của chị Thông đã đầy ắp. Việc hái trà được thực hiện thủ công, giúp tuyển chọn kỹ từng búp non và giữ nguyên chất lượng nguyên liệu. Với trà Shan tuyết, chỉ những búp đạt độ xanh non, mọng hương thích hợp mới được lựa chọn để chế biến.

Sau khi thu hái, những búp trà tươi nhanh chóng được đưa vào bếp sao để giữ hương vị nguyên bản. Chị Thông cho biết việc sản xuất trà hữu cơ không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn giúp người dân giữ đất, giữ rừng và bảo tồn giống trà bản địa.

Ngọn lửa trong gian bếp được kiểm soát nghiêm ngặt, không quá lớn cũng không quá nhỏ. Lửa lớn dễ làm cháy chè, lửa nhỏ khiến hương khó dậy. Việc canh lửa thủ công đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm lâu năm để đảm bảo hương vị nguyên bản, thanh khiết của trà cổ thụ.

Bên lò sao chè bằng tay, chị Thông chia sẻ với du khách về những quy ước của Bản Liền trong việc gìn giữ những đồi trà cổ thụ. Người dân cam kết không sử dụng thuốc diệt cỏ hay hóa chất trong canh tác; nếu vi phạm sẽ bị phạt 5 triệu đồng và phải bỏ tiền đãi cả bản một bữa phạt theo hương ước của bản.

Khi lửa đã đủ nhiệt, chị Thông tỉ mẩn cho từng nắm lá chè tươi vừa hái vào lò sao chè. Ánh mắt chăm chú theo dõi nhiệt độ lò để đảm bảo những búp chè non được đánh thức một cách trọn vẹn nhất.

Chè sau khi sao được đưa ra nia để vò – công đoạn đòi hỏi nhiều kinh nghiệm nhất trong quá trình chế biến. Độ mạnh nhẹ của từng nhịp tay ảnh hưởng trực tiếp đến hình dáng, hương thơm và chất lượng của mẻ trà.

Bên cạnh làm trà, chị Thông còn đưa quy trình chế biến Shan tuyết trở thành trải nghiệm dành cho du khách. Những mẻ trà nhỏ vì thế không chỉ lưu giữ hương vị vùng cao mà còn kể câu chuyện về đời sống của người Tày ở Bản Liền.

Từng cánh trà sau khi vò bắt đầu se lại, dậy hương thơm mộc mạc của núi rừng. Đây cũng là lúc những đặc trưng riêng của trà Shan tuyết Bản Liền dần hiện rõ, hòa cùng mùi khói bếp và hơi ấm của gian nhà vùng cao.

Bàn tay người phụ nữ Tày hằn màu nhựa chè sau nhiều năm gắn bó với những đồi Shan tuyết. Từ đây, sản phẩm OCOP của địa phương tiếp tục được đưa đến nhiều thị trường trong và ngoài nước.

Những búp chè sau khi vò được rũ đều trên nia, lộ rõ cánh trà xoăn tự nhiên và lớp tuyết trắng đặc trưng. Qua từng lần sao, hơi nước dần rút đi, để lại hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của Shan tuyết Bản Liền.

Vừa nhanh tay sao chè, chị vẫn không quên tỉ mẩn chọn ra những lá chè chưa đạt chất lượng, bị cháy hoặc những cọng ngắt quá dài. Việc nhặt bỏ những phần lỗi này giúp mẻ chè sau khi hoàn thành đạt độ đồng đều cao, không ảnh hưởng đến thẩm mỹ và mùi vị nguyên bản của trà di sản Bản Liền.

Trên nia tre, cám chè theo từng nhịp sàng nhẹ nhàng bay đi, để lại những cánh trà khô đều và thơm dịu. Đó là một trong những công đoạn cuối cùng trước khi trà Shan tuyết được đóng gói đến tay người tiêu dùng.

Không chỉ là một người làm trà, chị Thông còn gửi gắm tình cảm vào từng sản phẩm khi tỉ mẩn viết những dòng chữ tặng riêng cho từng du khách đến trải nghiệm. Mỗi túi trà trao đi mang theo cả sự trân quý và nét văn hóa hiếu khách của người dân vùng cao.

Từ những búp non hái giữa sườn núi, trà Shan tuyết Bản Liền trải qua nhiều công đoạn thủ công để ra được thành phẩm cuối cùng. Sau khi đóng gói cẩn thận, sản phẩm được chuyển đến hợp tác xã để phân phối ra thị trường.

Góc trưng bày chè tại nhà chị Thông được sắp xếp ngăn nắp, mộc mạc. Ở Bản Liền, hầu như nhà nào làm du lịch cộng đồng và trà cũng dành riêng một khu vực trang trọng như thế này để giới thiệu sản vật quê hương đến bạn bè bốn phương.

Mỗi ngày, chị Thông đều chăm chút lại góc trưng bày này. Đối với gia đình chị, nơi đây không chỉ thuần túy là không gian giới thiệu sản phẩm, mà vừa là nơi lưu giữ giá trị văn hóa trà di sản, vừa là nơi gìn giữ kế sinh nhai bền vững của cả gia đình.

Sự kết hợp hài hòa giữa mô hình trà di sản và du lịch trải nghiệm tại gia đình chị Thông đang tạo niềm tin mạnh mẽ cho bà con Bản Liền. Mô hình này là minh chứng sống động, cổ vũ người dân bản địa tự tin giữ rừng chè cổ thụ và có thêm sinh kế bền vững ngay trên chính quê hương mình.

Hương trà Shan tuyết Bản Liền - kết tinh tình đất, tình người

Từ đại ngàn sương sớm đến bếp củi rực lửa

Đánh thức hương vị trà shan tuyết di sản vùng cao

Khi hương đất trời hóa niềm tin bản địa

Trà nghệ gia Đỗ Công - hành trình tìm "con ngựa văn hóa" giữa nhịp sống hối hả

Tháng tư này đến Thái Nguyên "Trải nghiệm xứ Trà đậm đà bản sắc"

Những vùng chè trên mây: Hoàng Liên Sơn - vén mây tìm lão trà rừng

Trà sen, thức uống cho người yêu Hà Nội