Năng lượng bão tích lũy vượt kỷ lục năm 2018

Mùa bão năm 2026 ở khu vực Đông và Trung Thái Bình Dương đã lập kỷ lục về năng lượng bão tích lũy (ACE), vượt mức ghi nhận năm 2018. Theo hãng tin AP ngày 12/10, nhà nghiên cứu khí tượng Phil Klotzbach thuộc Đại học bang Colorado cho biết hoạt động bão tăng mạnh từ cuối tháng 9, khi bão Odalys hình thành. 

Từ cuối tháng 9, khu vực này liên tiếp xuất hiện các cơn bão mạnh, trong đó có Odalys, Polo, Rachel và Simon. Bão Polo duy trì cường độ cấp 5 trong khoảng hai ngày rưỡi, cho thấy một số hệ thống có thể giữ sức mạnh ở mức rất cao trong thời gian dài khi môi trường khí quyển và đại dương thuận lợi.

Dự báo đầu mùa của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đã cho thấy khả năng hoạt động bão cao hơn bình thường. 

Trong dự báo công bố ngày 21/5/2026, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ dự báo Đông Thái Bình Dương có 70% khả năng trải qua mùa bão trên mức trung bình, với chỉ số năng lượng bão tích luỹ (ACE) có thể đạt 120-190% trung vị. Cơ quan này cũng dự báo hoạt động bão ở Thái Bình Dương cao hơn mức bình thường. 

El Niño tạo điều kiện thuận lợi cho bão phát triển

Một yếu tố quan trọng góp phần lý giải mùa bão năm nay là El Niño - hiện tượng khí hậu tự nhiên gắn với sự ấm lên bất thường của mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương, đồng thời làm thay đổi hoàn lưu khí quyển trên diện rộng.

Trong bản dự báo ngày 8/10/2026, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ cho biết El Niño tiếp tục mạnh lên. 

Chỉ số nhiệt độ mặt nước biển Niño 3.4 trong tháng 9 cao hơn mức trung bình 2,1 độ C; tại một số khu vực phía đông xích đạo Thái Bình Dương, mức chênh lệch vượt 4 độ C. 

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ nhận định El Niño mạnh đến rất mạnh có khả năng kéo dài qua giai đoạn tháng 1-3/2027. 

El Niño tác động đến hoạt động bão thông qua nhiều cơ chế. Tại Đông và Trung Thái Bình Dương, hiện tượng này thường làm giảm độ đứt gió theo chiều thẳng đứng - sự thay đổi về tốc độ hoặc hướng gió giữa các tầng khí quyển. Khi độ đứt gió thấp, cấu trúc đối lưu và vùng lõi của bão ít bị phá vỡ hơn, tạo điều kiện để các hệ thống nhiệt đới phát triển và duy trì cường độ.

Nhiệt độ đại dương cũng đóng vai trò quan trọng. Nước biển ấm cung cấp nhiệt và hơi ẩm cho các hệ thống bão. Khi các điều kiện khí quyển thuận lợi đồng thời xuất hiện trên một khu vực rộng, nhiều cơn bão có thể phát triển mạnh hoặc duy trì cường độ lâu hơn, góp phần đẩy chỉ số năng lượng bão tích luỹ (ACE) của cả mùa lên cao.

Cùng với đó, độ ẩm, các nhiễu động khí quyển khởi phát, cấu trúc gió và trạng thái nhiệt của đại dương tại từng thời điểm đều có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của một hệ thống nhiệt đới. 

Bão gây ngập lụt, sạt lở tại Mexico

Hoạt động bão mạnh ở Đông và Trung Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2026 đi kèm những đợt mưa lớn, gây ngập lụt và sạt lở tại khu vực ven biển Mexico. 

Ngày 12/10, Reuters đưa tin bão Simon di chuyển chậm ngoài khơi bờ biển phía tây Mexico, khiến nhà chức trách cảnh báo nguy cơ lũ lụt và sạt lở tại các bang Jalisco, Colima và Sinaloa. Tại một số địa phương, nước sông dâng cao, đường phố và nhà dân bị ngập, lực lượng chức năng chuẩn bị phương án sơ tán người dân ở khu vực có nguy cơ cao. 

Trong khi đó, tàn dư bão Rachel gây mưa lớn và lũ lụt tại bang Baja California, phía tây bắc Mexico. Theo AP, ngày 12/10, các đợt lũ và sạt lở liên quan đến hệ thống này khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và 6 người mất tích tại khu vực được đưa tin. Mưa lớn từ tàn dư bão còn gây ngập tại một số địa phương ở miền tây nam nước Mỹ. 

Những diễn biến này cho thấy mức độ nguy hiểm của bão không chỉ phụ thuộc vào sức gió cực đại. Tốc độ di chuyển chậm có thể khiến mưa lớn kéo dài trên cùng một khu vực, làm tăng nguy cơ ngập lụt và sạt lở, đặc biệt tại vùng địa hình dốc hoặc nơi dân cư nằm gần sông suối.

Nhìn chung, kỷ lục mùa bão Thái Bình Dương năm 2026 phản ánh sự kết hợp giữa El Niño, điều kiện đại dương và hoàn lưu khí quyển thuận lợi cho các cơn bão duy trì cường độ mạnh trong thời gian dài. 

Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn cần nghiên cứu thêm để xác định cụ thể mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố lên mùa bão năm 2026. Việc tách biệt tác động ngắn hạn của hiện tượng chu kỳ El Niño với xu hướng biến đổi khí hậu dài hạn sẽ giúp làm rõ: Liệu mùa bão kỷ lục này chỉ là diễn biến bất thường nhất thời, hay là tín hiệu cho thấy sự thay đổi lâu dài của các hoạt động bão?"