Nhà báo Nguyễn Minh Phong: Trang bị kiến thức tài chính tránh sa "bẫy" đầu tư, việc nhẹ lương cao

Theo Nhà báo Nguyễn Minh Phong, Thành viên Hội đồng tư vấn kinh tế, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó Vụ trưởng, Phó Ban tuyên truyền lý luận báo Nhân dân, nguyên Trưởng Phòng Nghiên cứu kinh tế Viện nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, thành viên Hội đồng Giám khảo cuộc thi chia sẻ: Kiến thức tài chính đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên. Đây được xem là kỹ năng thiết yếu, gắn liền với cuộc sống của mỗi cá nhân trong xã hội hiện nay.

Đối với sinh viên, việc trang bị kiến thức tài chính là đặc biệt cần thiết bởi đây là giai đoạn đầu của quá trình hòa nhập và chuyển đổi sang cuộc sống tự lập. Phần lớn sinh viên chưa hoàn toàn tách khỏi sự hỗ trợ của gia đình nhưng đã bắt đầu đối mặt với những áp lực tài chính cá nhân.

Đây cũng được xem là một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong quá trình thiết lập nền tảng tài chính của mỗi người, khi nguồn thu còn hạn chế trong khi nhu cầu chi tiêu cho học tập, sinh hoạt và các hoạt động xã hội ngày càng gia tăng. Vì vậy, việc cân đối ngân sách, tìm kiếm thêm nguồn thu nhập hay công việc phù hợp để trang trải cuộc sống là bài toán không dễ đối với nhiều sinh viên.

Nếu không được trang bị kiến thức tài chính từ sớm, nhiều sinh viên có thể rơi vào tình trạng chi tiêu mất kiểm soát chỉ sau một thời gian ngắn, dẫn đến cạn kiệt tài chính, vay nợ tín dụng đen hoặc sa vào các "bẫy" đầu tư, việc nhẹ lương cao.

Nhà báo Nguyễn Minh Phong nhận định, nếu có kiến thức tài chính sẽ giúp sinh viên biết cách cân đối chi tiêu trong khả năng của mình, tránh các rủi ro tài chính và hiểu rõ giá trị của đồng tiền. Từ đó, có thể hình thành tư duy chi tiêu hợp lý, đồng thời xây dựng nền tảng tài chính bền vững cho tương lai.

"Không chỉ dừng ở kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, việc trang bị kiến thức tài chính còn góp phần giúp học sinh, sinh viên từng bước trở thành những người chủ gia đình có trách nhiệm, nhà quản trị doanh nghiệp hiệu quả hay chuyên gia kinh tế trong tương lai", nhà báo Nguyễn Minh Phong chia sẻ. 

Theo nhà báo Nguyễn Minh Phong, trong bối cảnh hiện nay, xã hội ngày càng cần những công dân có hiểu biết tài chính, bởi tài chính được xem là "mạch máu" lan toả vận hành nền kinh tế từ cấp độ vi mô đến vĩ mô. Hiểu và làm chủ tài chính cá nhân cũng chính là nền tảng để mỗi người hướng tới sự ổn định và cân bằng trong cuộc sống.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong: Giáo dục tài chính cần được chú trọng triển khai từ sớm, thậm chí bắt đầu ngay từ bậc mầm non

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong cho rằng, khái niệm về tài chính thông minh không đơn thuần là khả năng kiếm tiền mà cốt lõi nằm ở năng lực quản lý và sử dụng đồng tiền hiệu quả. Đây không phải kỹ năng bẩm sinh mà được hình thành thông qua giáo dục và quá trình rèn luyện lâu dài.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong, việc giáo dục tài chính cần được triển khai bài bản ngay từ trong nhà trường để giúp học sinh, sinh viên hình thành tư duy tài chính đúng đắn từ sớm. 

Đặc biệt, ở giai đoạn những năm cuối đại học, nội dung về tài chính thông minh cần được tích hợp với các môn học về khởi nghiệp nhằm trang bị cho sinh viên kỹ năng quản lý tài chính khi bắt đầu xây dựng mô hình kinh doanh hoặc tự chủ chi tiêu sau khi ra trường.

"Trong quản lý tài chính cá nhân, có ba yếu tố cốt lõi là tạo ra thu nhập, tiết kiệm và đầu tư. Nếu không duy trì được sự cân bằng giữa ba yếu tố này thì khó có thể đạt được năng lực tài chính bền vững", Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong nhấn mạnh.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong cho rằng, giáo dục tài chính cần được triển khai từ sớm, thậm chí ngay từ bậc mầm non thông qua các trò chơi và hoạt động trải nghiệm phù hợp với lứa tuổi. Theo ông, việc tiếp cận sớm sẽ giúp trẻ từng bước hình thành nhận thức về giá trị của đồng tiền cũng như kỹ năng quản lý tài chính trong tương lai.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong cũng dẫn chứng mô hình "nuôi heo đất" của học sinh tại Thành phố Hồ Chí Minh như một cách làm hiệu quả trong giáo dục thói quen tiết kiệm cho trẻ em, đồng thời cho rằng mô hình này cần được nhân rộng trong trường học.

Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý: Giáo dục tài chính thông minh cần có sự đồng hành của cả nhà trường và gia đình

Theo Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý, giáo dục tài chính thông minh là chủ đề thiết thực và có ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt đối với thế hệ trẻ - những người lớn lên trong điều kiện sống đầy đủ hơn trước.

Ở góc độ giáo dục kỹ năng cho thanh thiếu niên, bên cạnh vai trò của nhà trường, gia đình được xem là yếu tố quan trọng và mang tính nền tảng trong việc hình thành tư duy tài chính cho trẻ. 

Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý cho rằng, giáo dục tài chính trong gia đình không chỉ đến từ lời dạy mà còn được hình thành thông qua hành động, thói quen chi tiêu hằng ngày của cha mẹ.

"Bản thân tôi chủ động hướng dẫn các con cách sử dụng tiền từ nhỏ nhằm kiểm soát chi tiêu hợp lý và tránh hình thành thói quen mua sắm theo cảm tính. Con tôi được định hướng sử dụng tiền cho những nhu cầu thiết yếu như ăn uống, đồ dùng cá nhân và học tập, qua đó hiểu được giá trị của đồng tiền và mục đích của việc chi tiêu", Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý chia sẻ.

Cũng theo Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý, việc hướng dẫn con sử dụng tiền đúng mục đích cũng giúp trẻ sớm hình thành ý thức tiết kiệm, biết cân nhắc trước khi đưa ra các quyết định tài chính. Khi trưởng thành, nhiều bạn trẻ nhờ được giáo dục tài chính từ sớm đã có khả năng quản lý chi tiêu cá nhân, hiểu được giá trị của lao động.

"Giáo dục tài chính cần được thực hiện phù hợp với từng độ tuổi, từ việc dạy trẻ cách chi tiêu hợp lý đến kỹ năng tạo ra nguồn thu nhập và đầu tư trong tương lai. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp thế hệ trẻ xây dựng cuộc sống ổn định và tự chủ về tài chính", Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị MISA Đinh Thị Thuý nhấn mạnh.

Doanh nhân Nguyễn Hoài Bắc: Giáo dục tài chính cần bắt nguồn từ cuộc sống thật

Doanh nhân Nguyễn Hoài Bắc, Kiều bào Canada, Ủy viên Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam - Canada, Chủ tịch, Tổng Giám đốc Đại Sơn Group cho biết, tại Canada, sinh viên học sinh năm cuối cấp được cấp thẻ tín dụng với hạn mức chi tiêu phù hợp để người trẻ tập làm quen với việc quản lý tài chính cá nhân.

Thông qua việc sử dụng thẻ trong giới hạn cho phép, sinh viên, học sinh học cách kiểm soát chi tiêu, theo dõi khả năng tài chính và chủ động tìm kiếm thêm nguồn thu nhập khi cần thiết.

Doanh nhân Nguyễn Hoài Bắc cho rằng, giáo dục tài chính cần bắt nguồn từ cuộc sống thật bởi cuộc sống thật sẽ tạo ra những đồng tiền thật, làm ra đồng tiền thật thì mới thực sự hiểu được giá trị của đồng tiền cũng như cách quản lý, chi tiêu hiệu quả và hợp lý.

Doanh nhân Nguyễn Hoài Bắc đánh giá cao cuộc thi, đồng thời cho rằng đây là hoạt động thiết thực giúp thanh thiếu niên trang bị kỹ năng cần thiết trước khi bước vào tuổi trưởng thành, đặc biệt là khả năng quản lý và sử dụng đồng tiền một cách thông minh, hiệu quả.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của báo chí và truyền thông trong việc lan tỏa nhận thức về giáo dục tài chính tới cộng đồng, từ đó góp phần thúc đẩy các giải pháp nâng cao kỹ năng quản lý tài chính cho giới trẻ.

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân: Muốn giáo dục tài chính hiệu quả, trước hết phải giúp người trẻ giỏi công nghệ

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, xã hội ngày nay cần có một cách nhìn cởi mở, đúng đắn và văn minh hơn về đồng tiền. Theo ông, tư duy về đồng tiền đã thay đổi rất nhiều; đã qua rồi thời kỳ kỳ thị việc làm giàu hay nhìn nhận chưa đầy đủ về những người biết làm kinh tế.

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân nhấn mạnh, kiếm tiền bằng trí tuệ, lao động chân chính và sáng tạo là điều đáng trân trọng. Đó không chỉ là biểu hiện của năng lực cá nhân mà còn là cách mỗi người đóng góp vào sự phát triển của gia đình, cộng đồng và đất nước.

"Chúng ta cần giáo dục cho thế hệ trẻ tư duy rằng kiếm tiền giỏi là một năng lực đáng tự hào; làm giàu chân chính là vinh quang, bởi đó là làm giàu cho bản thân, cho gia đình, đồng thời góp phần làm giàu cho xã hội và đất nước", nhà báo Huỳnh Dũng Nhân nhấn mạnh. Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng bên cạnh việc khuyến khích khát vọng làm giàu, cần xây dựng nhận thức đúng đắn về giá trị của đồng tiền. 

Theo ông, trong đời sống vẫn tồn tại những quan niệm thực dụng như "đồng tiền đi trước "là đồng tiền khôn", "không tiền thì không làm được gì", dẫn tới cách nhìn lệch lạc, đặt vật chất lên trên các giá trị đạo đức và trách nhiệm xã hội.

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân chia sẻ: "Chỉ khi thay đổi tư duy về đồng tiền, chúng ta mới biết trân trọng nó, biết sử dụng đồng tiền đúng cách và làm cho đồng tiền tiếp tục sinh lời, tạo ra những giá trị tốt đẹp hơn".

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân cũng kể lại một trải nghiệm cá nhân như một bài học sâu sắc về tư duy tài chính. Ông cho biết, có thời điểm từng đứng trước lựa chọn dùng một khoản tiền để mua đất hay mua ô tô. Vì yêu thích xe cộ, ông đã chọn mua xe. Nhưng theo thời gian, chiếc xe dần trở thành tài sản hao mòn, trong khi mảnh đất nếu được lựa chọn khi ấy lại có giá trị tăng lên rất lớn.

"Tôi đã mua một thứ tiêu sản thay vì một tài sản. Đó là bài học rất thật để hiểu rằng sử dụng đồng tiền không chỉ cần cảm hứng, mà cần tri thức, sự tỉnh táo và tầm nhìn dài hạn", ông chia sẻ.

Từ đó, ông liên hệ đến câu chuyện ngụ ngôn về ba người con được cha giao tiền để tự quyết định cách sử dụng. Người thì làm ăn thua lỗ, người có lãi ít, người lại chôn tiền dưới đất không dám đầu tư. Sau đó, người con chôn tiền dưới đất không được cha hỗ trợ nữa. Theo ông, bài học lớn nhất ở đây là phải dám hành động, dám học hỏi, dám chấp nhận thất bại để trưởng thành.

"Có lúc tôi thấy trong mình có cả ba người con ấy. Nhưng rồi tôi hiểu rằng muốn trưởng thành về tài chính thì phải dám làm, dám thử, bởi thất bại cũng là một phần của bài học để đi tới thành công", ông nói.

Đánh giá cao cuộc thi viết "Giáo dục tài chính thông minh" do Tạp chí Công dân và Khuyến học phát động, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân cho rằng đây là một sáng kiến rất thiết thực trong bối cảnh xã hội số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với kỹ năng sống của mỗi công dân.

Theo ông, giáo dục tài chính hôm nay không chỉ dừng lại ở việc dạy cách kiếm tiền hay tiết kiệm, mà còn phải trang bị cho người trẻ năng lực nhận diện rủi ro, khả năng cảnh giác trước các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao, bán hàng đa cấp trá hình hay những cạm bẫy tài chính trên không gian mạng.

"Muốn giáo dục tài chính hiệu quả, trước hết phải giúp người trẻ giỏi công nghệ, nhưng đồng thời cũng phải biết cảnh giác trước mặt trái của công nghệ. Các em cần được đào tạo ý thức kiếm tiền, giữ tiền và làm cho đồng tiền sinh sôi nảy nở một cách thông minh, có trách nhiệm", ông nhấn mạnh.

Ông kỳ vọng cuộc thi sẽ góp phần lan tỏa nhận thức đúng đắn về giá trị của đồng tiền, khơi dậy tinh thần học hỏi, sáng tạo và hình thành tư duy tài chính hiện đại cho học sinh, sinh viên; từ đó góp phần xây dựng một thế hệ công dân số bản lĩnh, biết làm chủ tương lai của mình và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước.