Hình ảnh những học sinh lớp 12 cao trên 1,75 mét phải xoay xở trong những bộ bàn ghế học sinh chật chội là một thực tế vừa đáng mừng, vừa dấy lên nhiều trăn trở.

Đáng mừng vì tầm vóc thế hệ trẻ Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc nhờ đời sống kinh tế và y tế nâng cao. Nhưng trăn trở là bởi sự chuyển động của không gian học đường dường như chưa theo kịp đà lớn lên từng ngày của các em.

Khi bàn ghế học sinh "chờ" cơ chế

Sự bất cập về kích thước bàn ghế học sinh không còn là nhận định cảm tính, mà đã được minh chứng bằng những số liệu khảo sát thực tế từ cơ sở. 

Báo cáo năm 2024 của 35/63 Sở Giáo dục và Đào tạo gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận có gần 125.000 học sinh phổ thông sở hữu chiều cao vượt trội, trên 1,75 mét.

Thậm chí, kết quả kiểm tra thực địa của Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Y tế tại 6 tỉnh, thành phố đại diện cũng chỉ ra thực trạng đáng ngại: hầu hết các trường phổ thông chỉ mua sắm duy nhất một cỡ bàn ghế cho tất cả các khối lớp, nhiều bộ bàn ghế đã trang bị từ hơn 20 năm trước hoặc có kích thước không đúng với bất kỳ chuẩn mã số nào trong quy định hiện hành.

Những dữ liệu trên không dừng lại ở ý nghĩa của một cuộc kiểm kê. Đằng sau đó là hàng trăm nghìn vóc dáng đang phải gượng ép, những đôi chân dài chật chội phải thu lại dưới gầm bàn hẹp suốt 4-5 tiết học mỗi ngày. 

Vì vậy, việc hơn một nửa số Sở Giáo dục và Đào tạo trên cả nước đồng loạt kiến nghị điều chỉnh tiêu chuẩn kích thước, đặc biệt là bổ sung quy chuẩn riêng cho nhóm học sinh có chiều cao vượt trội, là một đòi hỏi cấp thiết xuất phát từ chính thực tiễn học đường.

Suốt một thời gian dài, việc mua sắm trang thiết bị trường học vẫn bị ràng buộc trong Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BGDĐT-BKHCN-BYT và những định mức đầu tư công thiếu linh hoạt. 

Nhưng rào cản cơ chế hay sự phức tạp của thủ tục không thể là lý do để kéo dài một bất cập suốt 15 năm.

Sự phát triển thể chất của học sinh Việt Nam diễn ra rõ rệt từng ngày, chỉ qua một kỳ nghỉ hè hay từ tiểu học lên trung học, các em đã phổng phao vượt trội so với thế hệ trước. 

Khi thể trạng thế hệ trẻ đã có bước tiến dài, sự chậm thay đổi chính sách cùng thói quen trang bị cào bằng đã vô tình tạo ra khoảng cách quá lớn với đời sống học đường.

Hậu quả của việc sử dụng bàn ghế chưa phù hợp không chỉ dừng lại ở cảm giác bất tiện mỗi giờ học, mà lâu dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe các em qua những căn bệnh như cong vẹo cột sống hay tật khúc xạ.

Thay đổi tư duy trang bị bàn ghế học sinh vì người học

Hướng dẫn mới đây của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đo chiều cao học sinh đầu năm để bố trí chỗ ngồi là hết sức cần thiết. Dẫu vậy, việc co kéo hay sắp xếp lại những cơ sở vật chất sẵn có vẫn chỉ là giải pháp xử lý phần ngọn. 

Điều học sinh cần hơn cả là một sự thay đổi căn cơ trong tư duy vận hành và thiết kế trường học linh hoạt hơn, tiệm cận thực tế hơn và sớm cập nhật đúng các chỉ số nhân trắc học hiện đại.

Trang thiết bị giáo dục không thể mãi khoác lên mình chiếc áo đã chật của thập niên trước. Câu chuyện về những chiếc bàn, chiếc ghế "hai mươi năm vẫn ngồi tốt" cần phải khép lại để nhường chỗ cho một tư duy quản lý linh hoạt, biết "lắng nghe" sự lớn lên từng ngày của trẻ nhỏ.

Sự chăm sóc thế hệ tương lai đôi khi không nằm ở những triết lý cao siêu, mà bắt đầu từ một điều rất đỗi thiết thực: nâng vừa tầm cái bàn, hạ đúng nấc cái ghế - để mỗi đứa trẻ được tự tin vươn cao mà không phải gượng ép vóc dáng vì những quy định đã cũ.