98% chuyên gia Việt Nam đang sử dụng AI

Theo khảo sát của Robert Walters với gần 5.000 chuyên gia và doanh nghiệp tại 10 thị trường châu Á, 98% chuyên gia tại Việt Nam đang sử dụng AI trong công việc, cao nhất trong các thị trường được khảo sát. 83% tin AI sẽ tác động tích cực đến cơ hội nghề nghiệp của họ.

Tuy nhiên, chỉ 55% tự tin có thể duy trì và cập nhật kỹ năng AI. Điều này trở thành nghịch lý đáng chú ý. Trong khi người lao động Việt Nam nhanh chóng tiếp nhận AI nhưng chính họ - lại chưa chắc chắn về khả năng theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.

Những lo ngại phổ biến nhất là trách nhiệm đối với quyết định do AI hỗ trợ (48%), kỹ năng trở nên lỗi thời (45%) và nguy cơ mất đi yếu tố con người trong công việc (37%). AI hiện được sử dụng nhiều nhất cho sáng tạo nội dung, phân tích dữ liệu và nghiên cứu.

Điều này cho thấy tầm quan trọng không còn nằm ở việc “có sử dụng AI hay không”, mà là người lao động có thể liên tục nâng cấp kỹ năng để làm việc hiệu quả cùng AI hay không.

Doanh nghiệp đang tìm người biết làm việc với AI

Từ phía doanh nghiệp, yêu cầu về AI cũng tăng nhanh.

Theo Microsoft, 91% lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam được khảo sát đang cân nhắc tuyển dụng các vị trí chuyên biệt về AI, cao hơn 13 điểm phần trăm so với mức trung bình toàn cầu.

Ở quy mô toàn cầu, Microsoft và LinkedIn từng ghi nhận 66% lãnh đạo cho biết họ sẽ không tuyển ứng viên thiếu kỹ năng AI. Đáng chú ý, nhu cầu không chỉ tập trung vào kỹ sư hay chuyên gia công nghệ mà mở rộng sang những nhân sự có khả năng sử dụng các công cụ AI tạo sinh để nâng cao năng suất.

Vì vậy, AI không nhất thiết biến một nhân viên marketing, kế toán hay nhân sự thành kỹ sư công nghệ. Điều quan trọng hơn là họ biết cách sử dụng AI trong chuyên môn, kiểm chứng kết quả và đưa ra quyết định cuối cùng.

AI có thể thay đổi công việc trước khi thay thế con người

Báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo đến năm 2030, 170 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra, trong khi 92 triệu việc làm có thể bị thay thế, tạo ra mức tăng ròng 78 triệu việc làm. Đồng thời, khoảng 39% kỹ năng cốt lõi trên thị trường lao động sẽ thay đổi.

Những kỹ năng liên quan AI, dữ liệu lớn và công nghệ nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh. Tuy nhiên, tư duy sáng tạo, tư duy phân tích, khả năng thích ứng và giải quyết vấn đề cũng ngày càng quan trọng.

Tại Việt Nam, tác động của AI có thể còn rộng hơn. Nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy khoảng 20,8% việc làm, tương đương 11,5 triệu lao động, đang làm những công việc có nhiệm vụ có thể chịu tác động của AI tạo sinh. Tuy nhiên, “chịu tác động” không đồng nghĩa với mất việc; AI có thể chủ yếu làm thay đổi nhiệm vụ và cách thức thực hiện công việc.

Cuộc đua mới về kỹ năng

Những con số trên cho thấy thị trường lao động đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi: AI có thể không lấy đi toàn bộ một nghề, nhưng sẽ thay đổi đáng kể những gì doanh nghiệp kỳ vọng ở người làm nghề đó.

Với người lao động, học AI vì thế không chỉ là biết sử dụng chatbot. Quan trọng hơn là hiểu giới hạn của công cụ, biết kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu và kết hợp AI với kiến thức chuyên môn.

Với doanh nghiệp, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cần trở thành một phần của chiến lược nhân sự.

Cuộc cạnh tranh trong thời đại AI vì thế có thể không phải là con người đấu với máy móc, mà là người biết sử dụng AI cạnh tranh với người chưa kịp thích nghi. Và khoảng cách giữa hai nhóm này sẽ ngày càng lớn nếu tốc độ học hỏi của người lao động không theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.