Làn sóng đổ bộ vào lĩnh vực dịch vụ và hành chính

Dấu ấn của robot tại Việt Nam trong năm 2025 trở nên rõ nét hơn bao giờ hết qua các sự kiện lớn. Tại Hội chợ iTech Expo hay TikTok Shop Vietnam Summit, những robot lễ tân với thiết kế nhỏ gọn đã thay thế con người trong các nhiệm vụ từ chào khách, chỉ dẫn đường đi đến cung cấp tài liệu qua mã QR. Nhờ tích hợp mô hình AI tiên tiến như ChatGPT, khả năng giao tiếp của robot đã đạt đến độ tự nhiên cao, có thể kết nối linh hoạt với hệ thống check-in và đặt lịch trực tuyến.

Đáng chú ý, robot đã bước chân vào khu vực hành chính công - nơi vốn đòi hỏi quy trình chặt chẽ. Việc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh) đưa robot vào hỗ trợ vận chuyển hồ sơ và phục vụ người dân là minh chứng cho thấy công nghệ đang góp phần tinh gọn bộ máy, giảm tải áp lực cho cán bộ nhân viên và tăng tính hiện đại cho dịch vụ công.

Tác động sâu rộng và áp lực thay thế lao động

Sự hiện diện của robot mang lại những giá trị không thể phủ nhận: độ chính xác cao, khả năng vận hành bền bỉ và sự tối ưu hóa chi phí vận hành. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là một thực tế đầy áp lực. Báo cáo nghiên cứu cho thấy 70% việc làm trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, và lắp ráp điện tử đối mặt với nguy cơ bị robot thay thế trong thập kỷ tới.

Sự chuyển dịch này không chỉ diễn ra ở các khâu sản xuất cơ học mà còn lan sang các nhiệm vụ giám sát, bảo vệ và quản trị thông minh. Với tốc độ tăng trưởng dự báo 19,6%/năm của thị trường robot toàn cầu, việc ứng dụng tự động hóa không còn là lựa chọn mang tính trình diễn mà đã trở thành yêu cầu sống còn của doanh nghiệp.

Giải pháp cho người lao động trước kỷ nguyên tự động hóa

Trước bóng ma "thất nghiệp công nghệ", người lao động cần chủ động chuyển đổi để biến thách thức thành cơ hội. Dưới đây là những định hướng then chốt:

Nâng cao kỹ năng số và tư duy làm việc cùng AI: Thay vì đối đầu, người lao động cần học cách điều khiển và cộng tác với máy móc. Kỹ năng vận hành robot, phân tích dữ liệu từ AI và quản lý hệ thống tự động sẽ trở thành những yêu cầu bắt buộc trong hồ sơ tuyển dụng tương lai.

Tập trung vào "kỹ năng mềm" đặc trưng của con người: Robot có thể tính toán nhanh và làm việc không mệt mỏi, nhưng chúng thiếu đi sự thấu cảm, tư duy phản biện và khả năng giải quyết các tình huống phức tạp về mặt cảm xúc. Những ngành nghề đòi hỏi sự sáng tạo, đàm phán, quản trị nhân sự và chăm sóc khách hàng chuyên sâu sẽ là "vùng an toàn" mà AI khó có thể xâm chiếm hoàn toàn.

Tư duy học tập suốt đời (Lifelong Learning): Sự biến đổi của công nghệ diễn ra theo cấp số nhân. Người lao động không thể chỉ dựa vào những gì đã học trong nhà trường mà phải liên tục cập nhật kiến thức mới thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn, các chứng chỉ chuyên môn về công nghệ và quản trị.

Chuyển dịch sang các ngành nghề mới: Làn sóng robot hóa cũng tạo ra những công việc chưa từng có tiền lệ như: chuyên gia bảo trì robot, kỹ sư thiết kế trải nghiệm người máy, hay chuyên gia đạo đức AI. Việc nhạy bén nhận diện và dịch chuyển sang các phân khúc này sẽ mở ra những lộ trình sự nghiệp đầy hứa hẹn.

Xu hướng ứng dụng robot tại nơi làm việc là tất yếu và không thể đảo ngược. Để không bị bỏ lại phía sau, mỗi cá nhân cần định vị lại giá trị bản thân trong mối tương quan với máy móc. Sự kết hợp giữa tốc độ của robot và trí tuệ, sự linh hoạt của con người mới chính là chìa khóa để tạo nên một nền kinh tế tăng trưởng bền vững và nhân văn.