Đây không chỉ là một chỉ tiêu xếp hạng, mà còn thể hiện khát vọng nâng cao chất lượng giáo dục, tăng cường nghiên cứu khoa học và hội nhập sâu rộng vào cộng đồng tri thức quốc tế. 

Tầm nhìn chiến lược cho giáo dục đại học

Trong một buổi giao lưu học thuật với giảng viên và sinh viên tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, ông Gita Wirjawan - chuyên gia của Đại học Stanford (Mỹ) và cựu Bộ trưởng Thương mại Indonesia – nhấn mạnh rằng các quốc gia ASEAN, trong đó có Việt Nam, nên đặt mục tiêu có ít nhất một trường đại học nằm trong top 20-50 thế giới. Theo ông, mục tiêu này không chỉ mang tính hình thức, mà là "kim chỉ nam cho sự phát triển bền vững và khát vọng đổi mới" của nền giáo dục cao hơn. 

Đây là tham vọng tương xứng với các chiến lược quốc gia về giáo dục đại học. Theo chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 được Chính phủ phê duyệt, Việt Nam đặt mục tiêu có ít nhất 5 trường đại học vào Top 500 thế giới và ít nhất 5 trường vào Top 200 châu Á, đồng thời phấn đấu nằm trong nhóm những hệ thống giáo dục tốt nhất khu vực và châu lục. 

Hiện nay, các đại học Việt Nam đã từng bước xuất hiện trong các bảng xếp hạng quốc tế uy tín như QS World University Rankings hay Times Higher Education (THE), tuy vẫn ở vị trí khiêm tốn so với các nước phát triển. Số lượng trường lọt vào các bảng xếp hạng này đã tăng đáng kể so với vài năm trước. 

Bên cạnh nỗ lực của toàn nền giáo dục, một số trường đại học của Việt Nam đã đạt những bước tiến ấn tượng: các ngành học như kỹ thuật dầu khí, nghệ thuật trình diễn và thiết kế đã lọt vào vị trí cao trong bảng xếp hạng các chương trình đào tạo hàng đầu thế giới, từ top 51-100 đến top 300-400 theo QS World University Rankings by Subject. 

Những thành tựu này, dù còn khiêm tốn về tổng thể, cho thấy năng lực cạnh tranh từng phần của các chương trình đào tạo Việt Nam trên bản đồ tri thức toàn cầu.

Thúc đẩy thay đổi từ trong ra ngoài giảng đường

Việc nâng tầm một đại học lên đẳng cấp thế giới không chỉ phụ thuộc vào chất lượng đào tạo hay số lượng công bố khoa học, mà còn gắn liền với tư duy đổi mới, tham vọng và tầm nhìn chiến lược của đội ngũ giảng viên và sinh viên.

Tại buổi giao lưu, Giáo sư Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh sinh viên cần tránh tiếp nhận tri thức một cách thụ động; thay vào đó, họ phải biết kết nối kiến thức với vấn đề thực tiễn, đặt câu hỏi sâu sắc và suy nghĩ vượt qua ranh giới truyền thống. Những phẩm chất này, theo bà, là yếu tố quan trọng để xây dựng một môi trường giáo dục có thể cạnh tranh quốc tế.

Tham vọng có một trường đại học Việt Nam trong top 20-50 thế giới là một tầm nhìn chiến lược mang tính thúc đẩy đổi mới toàn diện. Nó không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn là động lực để nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu, mở rộng hợp tác quốc tế và biến tri thức thành sức mạnh cạnh tranh quốc gia.

Việt Nam đang tiến những bước chắc chắn, nhưng vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Thành công không chỉ được đo bằng thứ hạng, mà bằng mức độ ảnh hưởng của tri thức Việt Nam đối với cộng đồng học thuật và xã hội toàn cầu - một thước đo xứng tầm với khát vọng công dân toàn cầu.