Công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách dạy, cách học, kéo theo những yêu cầu mới đối với việc đào tạo giáo viên. Học sinh có thể tiếp cận kho tri thức rộng lớn chỉ qua một thiết bị kết nối mạng; các công cụ trí tuệ nhân tạo ngày càng có mặt trong việc tìm kiếm thông tin, chuẩn bị bài và học tập. Trong bối cảnh ấy, bên cạnh hiểu biết vững về môn học, người thầy cần biết tổ chức hoạt động học tập, nhận ra khó khăn của học sinh, sử dụng công nghệ phù hợp và có ý thức trách nhiệm với nghề.

Để đáp ứng những yêu cầu ấy, các chương trình đào tạo của Trường được cập nhật theo thực tiễn, chú trọng giáo dục STEM, chuyển đổi số, giáo dục vì sự phát triển bền vững và năng lực thích ứng nghề nghiệp. Nhà trường cũng phát triển các ngành đào tạo giáo viên cho những môn học mới, môn học tích hợp của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

PGS.TS Nguyễn Kim Hồng, nguyên Hiệu trưởng Nhà trường, cho rằng trong những năm qua, sự thay đổi của Trường rất lớn. Trường đã chuyển hẳn đào tạo giáo viên cần gắn lý luận với thực tiễn, tăng cường thực hành, thực tập và chú trọng những năng lực mới như năng lực số, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, năng lực cảm xúc - xã hội. Theo ông, đây cũng là cơ sở để Trường tăng cường liên kết với các địa phương và cơ sở giáo dục khá thành công trong thời gian qua như một thành tựu nổi bật.

Để những thay đổi trong đào tạo đi vào thực tế, Nhà trường cũng đổi mới cách tổ chức công việc và đánh giá kết quả. Theo PGS.TS Nguyễn Sỹ Thư, giảng viên cao cấp của Trường, Nhà trường đang thúc đẩy cách làm chuyên nghiệp, dựa trên dữ liệu; tinh gọn quy trình, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và gắn tự chủ với trách nhiệm giải trình. 

Đổi mới cách quản trị là những gì ông cảm nhận rõ ở Trường và các đơn vị thuộc, trực thuộc. Vẫn là sư phạm nhưng sự cởi mở, cách quản trị sự thay đổi cho thấy Trường đang vận hành quản trị theo một cách thức khá mới, thân thiện, năng động và hướng đến hiệu quả.

Những định hướng mới về cách quản trị ấy được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo chiến lược này, Nhà trường hướng đến mục tiêu trở thành trường đại học sư phạm trọng điểm quốc gia, có năng lực dẫn dắt đổi mới giáo dục. Đó là những dấu ấn quan trọng cũng như thể hiện sự tâm huyết của Trường trong hành trình phát triển mới.

Đầu tư cho con người, mở đường cho nghiên cứu

Mọi đổi mới về quản trị và chương trình đều cần một đội ngũ đủ năng lực để thực hiện. Hiện đội ngũ giảng viên của Trường có 2 giáo sư, 42 phó giáo sư và 228 tiến sĩ; hơn một phần ba giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên. Riêng giai đoạn 2016-2026, gần 200 giảng viên đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. 

Chiến lược giai đoạn tới đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ lên trên 60%. Bằng cấp là nền tảng, song với giảng viên sư phạm, thước đo cuối cùng vẫn nằm ở lớp học: khả năng chuyển tri thức thành bài giảng hiệu quả, giúp người học hiểu nghề giáo và đủ năng lực xử lý những tình huống thực tế khi đứng lớp.

GS.TSKH Lê Văn Hoàng, giảng viên cao cấp Khoa Vật lý, chia sẻ: "Theo tôi, xây dựng đội ngũ mạnh là nền tảng để Trường nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Vài năm gần đây, Nhà trường có những cách thức khá cụ thể thu hút nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng giảng viên trẻ và có chính sách phù hợp để người giỏi gắn bó lâu dài. Điều cần chú ý không phải là chính sách về tiền mà là cơ hội, môi trường và nhất là văn hóa chung có nhiều thay đổi có giá trị thúc đẩy giảng viên, nhà khoa học làm việc.

Nghiên cứu khoa học có chuyển biến rõ trong những năm gần đây. Giai đoạn 2011-2018, Nhà trường có khoảng 100 công bố quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus, trung bình khoảng 12 bài mỗi năm. Giai đoạn 2020-2026, số công bố thuộc danh mục WoS/Scopus đã vượt 1.000 bài, tương đương hơn 140 bài mỗi năm. 

Bốn nhóm nghiên cứu mạnh được hình thành trong các lĩnh vực Vật lý, Tâm lý học giáo dục, Toán học và Hóa học có những kết quả nghiên cứu khá ấn tượng và mang dấu ấn đột phá nhất định; theo ông Hoàng, cơ chế này giúp Nhà trường đầu tư có trọng tâm, tránh dàn trải nguồn lực. 

Giai đoạn tới, Trường đặt mục tiêu tăng bình quân 10% số công bố quốc tế mỗi năm, đồng thời quan tâm hơn đến nghiên cứu ứng dụng, tư vấn chính sách và chuyển giao tri thức.

Giữ vững sứ mạng sư phạm

Các mục tiêu về đội ngũ và nghiên cứu cuối cùng đều hướng về một đích chung của trường sư phạm: chuẩn bị những giáo viên vững vàng hơn cho nhà trường phổ thông. 

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển, GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh: "Công nghệ có thể thay đổi, mô hình giáo dục có thể chuyển biến, nhưng giá trị của người thầy và sứ mạng giáo dục con người luôn cần được gìn giữ". 

Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo giáo viên theo triết lý thích ứng, làm chủ và không ngừng chinh phục các mục tiêu mới trong bối cảnh số.

Câu nói ấy cũng là điểm tựa cho những mục tiêu phía trước. Sau nửa thế kỷ, thử thách đặt ra cho Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh nằm ở việc vừa phát triển, vừa giữ được chất lượng trong từng chương trình đào tạo, sự nghiêm túc trong từng công trình khoa học và niềm tin mà xã hội đặt vào mái trường sư phạm này. 

Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh phát triển thành đại học sư phạm trọng điểm quốc gia chắc chắn cần lắm những thầy cô, nhà khoa học tâm huyết, tập thể lãnh đạo sáng tạo, đột phá và cả thế hệ người học yêu nghề, yêu trường và nhất là dám thử thách và chinh phục.