Mệnh lệnh từ Chính phủ: Siết chặt kỷ cương, đẩy nhanh giải ngân

Ngày 13/8/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 32/CT-TTg về việc triển khai thực hiện nghiêm các quy định thanh toán vốn ngân sách nhà nước. Đây được xem là một "mệnh lệnh" hành động trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao.

Thủ tướng yêu cầu hệ thống Kho bạc nhà nước và các đơn vị liên quan phải thực hiện nguyên tắc cải cách mạnh mẽ, mục tiêu tiến tới thanh toán trực tuyến 100%, đơn giản hóa tối đa hồ sơ và định rõ phạm vi, thời hạn thanh toán. 

Đặc biệt, Chỉ thị nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm hoặc gây khó khăn, chậm trễ trong quá trình thanh toán vốn Ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo nguồn tiền được đưa vào nền kinh tế đúng thời điểm và hiệu quả.

Từ 15/3/2025, Kho bạc nhà nước đã chính thức vận hành theo mô hình tổ chức 2 cấp tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả. Đi đôi với ổn định bộ máy, cơ quan này đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính để hoàn thiện hành lang pháp lý, trọng tâm là Nghị định số 347/2025/NĐ-CP và Nghị định số 254/2025/NĐ-CP.

Các chính sách mới được thiết kế theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, giúp rút ngắn tối đa thời gian giao dịch cho các đơn vị sử dụng ngân sách và chủ đầu tư.

Chi thường xuyên: Cắt giảm 84% hồ sơ, thanh toán trong 1 ngày

Một trong những bước tiến dài nhất trong cải cách thủ tục hành chính tại Kho bạc nhà nước chính là lĩnh vực chi thường xuyên. Theo quy định tại Nghị định số 347/2025/NĐ-CP, thành phần hồ sơ đã được cắt giảm mạnh mẽ, từ 25 loại xuống còn 4 loại (tương đương giảm 84%).

Hiện nay, các đơn vị sử dụng ngân sách không còn phải gửi các loại giấy tờ rườm rà như hợp đồng, biên bản nghiệm thu, hay quy chế chi tiêu nội bộ cho Kho bạc. Thay vào đó, đơn vị chỉ cần gửi văn bản phê duyệt dự toán, chứng từ chuyển tiền và danh sách thụ hưởng.

Kho bạc nhà nước thực hiện thanh toán dựa trên đề nghị của đơn vị, trong khi đơn vị tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác và hợp pháp của hồ sơ. Nhờ sự đơn giản hóa thủ tục, thời gian thanh toán đã được rút ngắn từ 2 ngày xuống còn chỉ 1 ngày làm việc.

Giải quyết "nút thắt cổ chai" trong đầu tư công

Đầu tư công vốn được coi là "ngòi nổ" cho tăng trưởng nhưng thường xuyên gặp khó khăn ở khâu giải ngân. Để khắc phục, Nghị định 254/2025/NĐ-CP đã mang đến một luồng gió mới khi trao toàn quyền cho chủ đầu tư trong việc lập đề nghị thanh toán và quản lý vốn tạm ứng.

Kho bạc nhà nước đã chuyển từ vai trò "kiểm soát" sang đúng nghĩa là "phục vụ thanh toán" trên cơ sở hồ sơ đầy đủ. Hàng loạt giấy tờ pháp lý như quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, bảo đảm thực hiện hợp đồng... đã được loại bỏ hoặc thay thế bằng bảng tổng hợp thông tin đơn giản.

Đặc biệt, thời gian thanh toán vốn đầu tư công hiện chỉ còn tối đa 2 ngày làm việc (giảm 01 ngày so với trước), và chỉ trong 1 ngày đối với các khoản tạm ứng. Đây là yếu tố then chốt giúp khơi thông dòng vốn cho các dự án, công trình trọng điểm quốc gia.

Hiện thực hóa "Kho bạc số" và kỷ cương công vụ

Công nghệ thông tin được xác định là khâu đột phá trong chiến lược phát triển Kho bạc nhà nước đến năm 2030. Hiện tại, 100% thủ tục hành chính của Kho bạc đã được thực hiện qua Dịch vụ công trực tuyến toàn trình và tích hợp lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Tỷ lệ giao dịch chi Ngân sách nhà nước qua môi trường mạng đạt mức ấn tượng trên 99,25%. Mỗi ngày, hệ thống xử lý trung bình từ 75.000 đến 100.000 hồ sơ, thậm chí lên tới 200.000 hồ sơ vào những ngày cao điểm mà vẫn đảm bảo thông suốt, minh bạch.

Song song với hiện đại hóa, Kho bạc nhà nước cũng siết chặt kỷ cương đạo đức công vụ. Cơ quan này nghiêm cấm mọi hành vi gây phiền hà, sách nhiễu trong quá trình thanh toán vốn đầu tư công. 

Đường dây nóng và hòm thư điện tử tiếp nhận phản ánh đã được thiết lập để người dân và doanh nghiệp có thể giám sát trực tiếp thái độ phục vụ của công chức Kho bạc nhà nước.

Trong tương lai gần, Kho bạc nhà nước đặt mục tiêu xây dựng hệ thống Thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số (VDBAS) để quản lý dữ liệu tập trung, online tại mọi thời điểm. Mục tiêu cao nhất là đạt 100% hồ sơ thanh toán qua Dịch vụ công trực tuyến, hướng tới một nền tài chính công hiện đại, không còn cảnh đơn vị sử dụng ngân sách phải trực tiếp đến giao dịch tại trụ sở Kho bạc.

Sự kết hợp giữa cải cách thể chế, đột phá công nghệ và siết chặt kỷ cương không chỉ giúp hệ thống Kho bạc Nhà nước vận hành trơn tru mà còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài chính quốc gia, tạo đà vững chắc cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.