Từ "phao cứu sinh" ảo đến cái bắt tay ngầm

Trong thời đại công nghệ số, sự chủ quan và tư duy coi thường quy chế thi dễ dàng bị phơi bày trước ánh sáng. Tại điểm thi Trường trung học phổ thông Ngô Gia Tự (Khánh Hòa), một thí sinh đã mang điện thoại vào phòng thi trong thời gian làm bài thi tổ hợp. 

Điều khiến dư luận ngỡ ngàng là hai cán bộ coi thi không lập biên bản thì chỉ thu giữ thiết bị rồi cho qua. Họ tưởng rằng khi tiếng trống thu bài vang lên, sự việc sẽ chìm vào quên lãng. Nhưng họ quên rằng, mọi hành vi sai trái đều có thể bị giám sát bởi nhiều người xung quanh.

Sự việc sau đó do một thí sinh cùng phòng đăng tải công khai trên mạng xã hội. Sau khi cơ quan chức năng xác minh, Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa đã quyết định hủy toàn bộ kết quả thi của thí sinh vi phạm, còn hai cán bộ coi thi cũng phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nghiêm khắc.

Tương tự, tại điểm thi Trường trung học phổ thông Cẩm Phả (Quảng Ninh), sự việc còn mang tính chất nghiêm trọng hơn. Vì lời gửi gắm của phụ huynh trước đó nên một cán bộ coi thi đã chủ động xem đáp án của thí sinh này để nhắc bài cho một thí sinh khác. Cán bộ coi thi còn lại dù chứng kiến nhưng đã chọn cách im lặng, không phản đối cũng không báo cáo với Trưởng điểm thi.

Sau kỳ thi, sự bất công này đã bị đưa ra ánh sáng từ chính sự bức xúc của học sinh trong phòng. Cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc xác minh, xử lý nghiêm các cán bộ coi thi vi phạm đạo đức nghề nghiệp, đồng thời xử lý kết quả các bài thi liên quan theo đúng quy chế.

Bài học về lòng trung thực ngay tại trường thi

Lòng trung thực là một phẩm chất cốt lõi của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 mà thầy cô đã dạy cho các em. 

Điều đó được các em thể hiện rõ ràng qua kỳ thi tốt nghiệp, chứ không phải chỉ nói suông như trong sách vở. 

Quy chế thi cấm tuyệt đối các thiết thiết bị thu phát thông tin như điện thoại, đồng hồ thông minh.

Sai lầm của nhiều học sinh là nghĩ rằng mang vào cho an tâm, không sử dụng chắc không sao. 

Nhưng quy chế quy định rõ là chỉ cần thiết bị xuất hiện trong phòng thi, dù tắt nguồn, chưa sử dụng thì thí sinh đều bị đình chỉ thi.

Bên cạnh đó, vụ việc ở Quảng Ninh cho thấy một tín hiệu tích cực. Đó là thế hệ trẻ ngày nay không còn ngó lơ trước sự bất công. Việc các em chọn cách lên tiếng trên mạng xã hội sau khi kết thúc môn thi cho thấy một áp lực tâm lý quá lớn. 

Nếu chọn cách phản ứng ngay trong phòng thi, các em có thể sẽ gặp những bất lợi hơn về tâm lý trong các môn thi kế tiếp. Tuy nhiên, việc mượn không gian mạng để phản ánh cũng là một lựa chọn đầy rủi ro khi chứng cứ khó xác minh. Đây chính là bài toán đặt ra cho ngành giáo dục trong việc hoàn thiện cơ chế tiếp nhận phản ánh tiêu cực một cách an toàn và bảo mật cho thí sinh.

Lòng tự trọng nghề nghiệp của người thầy

Đối với các thầy cô giáo, đây là bài học sâu sắc về lòng tự trọng nghề nghiệp. Hàng ngày trên bục giảng, chúng ta dạy học sinh về sự công bằng và trung thực, thì không có lý do gì chính người thầy lại thỏa hiệp với sự gian lận trong một kỳ thi quốc gia.

Thầy cô phải biết nói lời từ chối trước những lời gửi gắm cho dù đó là ai. Trong phòng thi, thầy cô thể hiện tính cẩn thận, nghiêm túc chấp hành đúng kỷ luật trường thi là một cách làm gương trước học sinh. 

Việc làm của thầy cô là bài học thiết thực hơn cả lời nói suông. Vì thế, việc lập biên bản học sinh vi phạm là trách nhiệm bắt buộc để bảo vệ sự công bằng cho các em. Đừng ngộ nhận rằng bao che hay làm ngơ trước cái sai trái là hành vi nhân văn. Mà ngược lại, đó chính là sự dung túng cho cái sai.

Nếu thấy đồng nghiệp có biểu hiện bất thường thì thầy cô phải lên tiếng ngăn chặn hoặc báo cáo cho Trưởng điểm thi. Đó cũng là cách giáo dục học sinh phải biết phản ứng lại cái sai, bảo vệ cái đúng, đồng thời đây cũng là cách duy nhất để tự bảo vệ mình và bảo vệ tính nghiêm minh của nền giáo dục.

Tóm lại, một kỳ thi công bằng không thể chỉ dựa vào văn bản quy chế khô khan, mà phải được hiện thực hóa bằng lòng tự trọng và trách nhiệm của mỗi cá nhân. Hy vọng những sự cố đáng tiếc vừa qua sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả thầy và trò về trong những mùa thi tới.