Chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị về quyền sở hữu trí tuệ

Mới đây, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 51 về việc đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ trong tình hình mới. 

Bộ Chính trị yêu cầu toàn xã hội phải thống nhất nhận thức rằng quyền sở hữu trí tuệ là nguồn lực quan trọng của quốc gia, là động lực để nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ tương lai phát triển của đất nước.

Yêu cầu cốt lõi là chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ. Trong đó, Bộ Chính trị đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo và kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm, đặc biệt là tình trạng sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền và đạo văn trong học thuật. 

Các chính sách này sẽ được lồng ghép sâu rộng vào chiến lược phát triển khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và kinh tế số.

Đối diện mức phạt nghiêm khắc nếu vi phạm bản quyền: Đi tù đến 3 năm và phạt tiền 1 tỷ đồng

Theo quy định pháp luật hiện hành, các hành vi thương mại hóa, cài đặt phần mềm Windows hoặc Office lậu để kinh doanh, kiếm lời có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Các khung hình phạt được quy định rất cụ thể và mang tính răn đe cao:

- Hình phạt chính: Người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc đối diện với án tù từ 6 tháng đến 3 năm. 

- Hình phạt bổ sung: Cá nhân phạm tội còn có thể bị phạt thêm từ 20 đến 200 triệu đồng và bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 1 đến 5 năm.

Thực tế, các cơ quan chức năng đã bắt đầu ra quân quyết liệt. Điển hình như vụ việc Công an tỉnh Phú Thọ vừa qua đã khám xét và niêm phong hàng loạt máy tính liên quan đến hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm tại Hà Nội và Phú Thọ.

Xử phạt hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả

Trong trường hợp quy mô vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử lý hành chính theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP. Mức phạt tiền được căn cứ trên số lợi bất hợp pháp hoặc giá trị thiệt hại gây ra:

- Đối với cá nhân: Mức phạt dao động từ 5 triệu đến 50 triệu đồng. 

- Đối với tổ chức: Nếu đơn vị vi phạm là doanh nghiệp hoặc cửa hàng máy tính, mức phạt tiền sẽ gấp đôi, tối đa lên đến 100 triệu đồng.

Đáng chú ý, bên cạnh việc nộp phạt, các đối tượng vi phạm bắt buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là gỡ bỏ và xóa sạch toàn bộ phần mềm lậu trên máy tính và môi trường mạng. Đồng thời, toàn bộ số tiền thu lợi bất chính từ dịch vụ cài đặt lậu phải bị tịch thu và hoàn trả cho chủ sở hữu bản quyền hợp pháp.

Làm sạch môi trường số và bảo vệ lợi ích quốc gia

Bộ Chính trị đã chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ kiên quyết chấm dứt tình trạng sử dụng trái phép quyền sở hữu trí tuệ. Để đạt được mục tiêu này, các cơ quan gồm Công an, Hải quan, Quản lý thị trường và Viện kiểm sát sẽ phối hợp chặt chẽ để đấu tranh phòng, chống tội phạm trên môi trường số.

Bên cạnh việc tăng cường chế tài, Nhà nước cũng đang nghiên cứu hình thành các cơ chế tài phán chuyên sâu và tăng cường năng lực cho các tòa án chuyên trách về sở hữu trí tuệ.

Điều này không chỉ giúp bảo vệ các nhà sáng tạo trong nước mà còn là cam kết của Việt Nam trong việc hội nhập quốc tế sâu rộng, bảo đảm an ninh quốc gia về công nghệ và dữ liệu trong kỷ nguyên mới.