Nguyễn Thị Ngọc Mai từ nữ sinh ngành Vật lý đến hành trình du học Nga

Thời đại học, Nguyễn Thị Ngọc Mai theo học ngành Vật lý kỹ thuật tại Đại học Bách khoa Hà Nội - một trong những ngành học có nền tảng Toán và Khoa học tự nhiên nặng bậc nhất khối kỹ thuật.

Trong quãng thời gian sinh viên này, Ngọc Mai đăng ký tham gia chương trình học bổng hiệp định Chính phủ sang Nga đào tạo trong lĩnh vực năng lượng. Sau quá trình tuyển chọn và hoàn thiện hồ sơ, cô trở thành một trong những sinh viên nhận học bổng du học Nga theo diện đào tạo nguồn nhân lực cho ngành điện hạt nhân Việt Nam.

Theo chương trình đào tạo, Nguyễn Thị Ngọc Mai trải qua năm đầu tiên học tiếng Nga trước khi bước vào chuyên ngành. Đây là giai đoạn bắt buộc đối với du học sinh kỹ thuật tại Nga do phần lớn chương trình đào tạo được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Nga.

Sau khi hoàn thành khóa dự bị ngôn ngữ, Mai chuyển lên Moscow để học chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân. Chương trình đào tạo tại Nga có khối lượng lý thuyết lớn, tập trung sâu vào:

- Vật lý lò phản ứng,

- Kỹ thuật năng lượng,

- Hệ thống vận hành,

- Và các môn toán - kỹ thuật nền tảng.

Hình thức đào tạo tại Nga cũng có tính học thuật cao hơn so với nhiều chương trình kỹ thuật thông thường. Sinh viên phải tham gia các kỳ thi vấn đáp trực tiếp với giảng viên thay vì chủ yếu thi viết. Việc học yêu cầu khả năng ghi nhớ lý thuyết, phản xạ chuyên môn và tư duy kỹ thuật tương đối khắt khe.

Trong quá trình học tập, Nguyễn Thị Ngọc Mai theo đuổi chuyên ngành gắn với định hướng phát triển điện hạt nhân - lĩnh vực từng được kỳ vọng trở thành một phần quan trọng trong chiến lược năng lượng của Việt Nam.

Tuy nhiên, năm 2016, dự án điện hạt nhân tại Việt Nam tạm dừng triển khai, kéo theo sự thay đổi lớn về định hướng nghề nghiệp đối với nhiều du học sinh đang theo học lĩnh vực này ở nước ngoài trong đó có cả Ngọc Mai.

Hoàn thành chương trình đào tạo tại Nga và trở về Việt Nam, Mai bắt đầu công việc trong ngành điện lực. Dù không tiếp tục làm việc trực tiếp trong lĩnh vực điện hạt nhân như kế hoạch ban đầu, nền tảng đào tạo chuyên sâu về vật lý, kỹ thuật và vận hành hệ thống tại Nga vẫn trở thành cơ sở quan trọng giúp cô thích nghi với môi trường kỹ thuật trong ngành năng lượng tại Nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình.

Nữ kỹ sư trẻ bước vào ngành kỹ thuật trọng điểm

Nhà máy Thủy điện Hòa Bình từ lâu được xem là một trong những công trình năng lượng quan trọng bậc nhất Việt Nam, nơi vận hành hệ thống kỹ thuật có quy mô lớn và yêu cầu chuyên môn đặc biệt cao. Trong môi trường vốn gắn liền với hình ảnh những kỹ sư nam nhiều kinh nghiệm, Nguyễn Thị Ngọc Mai trở thành một trong số rất ít phụ nữ làm việc ở khối vận hành của nhà máy.

Mai bắt đầu công tác tại Thủy điện Hòa Bình và từng bước tham gia vào các vị trí kỹ thuật trực tiếp liên quan đến vận hành hệ thống điện. Công việc tại đây không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn về thiết bị và hệ thống năng lượng, mà còn yêu cầu khả năng xử lý tình huống trong môi trường áp lực cao, nơi mọi sai sót đều có thể ảnh hưởng tới an toàn vận hành của toàn bộ nhà máy.

Việc trở thành trưởng kíp trực đồng nghĩa với trách nhiệm giám sát toàn bộ hoạt động vận hành của tổ máy, theo dõi các thông số kỹ thuật và đưa ra quyết định xử lý trong những tình huống phát sinh hoặc sự cố kỹ thuật.

Đây cũng là công việc gắn với cường độ làm việc đặc thù của ngành điện, bao gồm lịch trực "3 ca 5 kíp", làm việc xuyên ngày đêm và đảm bảo hệ thống vận hành ổn định cả trong các dịp lễ, Tết hoặc thời điểm nhu cầu điện tăng cao.

Theo Nguyễn Thị Ngọc Mai, thách thức lớn nhất của công việc không nằm hoàn toàn ở yếu tố thể chất, mà ở khả năng chịu áp lực và bản lĩnh khi phải chịu trách nhiệm cho các quyết định kỹ thuật trong môi trường vận hành thực tế.

Từ một nữ sinh ngành Vật lý kỹ thuật đến vị trí trưởng kíp tại công trình thủy điện lớn nhất cả nước, hành trình của Nguyễn Thị Ngọc Mai cũng phần nào cho thấy diện mạo mới của lực lượng kỹ sư trẻ trong ngành năng lượng Việt Nam - thế hệ được đào tạo bài bản, thích nghi với môi trường công nghệ cao và dần phá vỡ những giới hạn vốn tồn tại nhiều năm trong các ngành kỹ thuật đặc thù.