Lâm Thượng mời gọi du khách qua những nét đặc sắc văn hóa

Đến xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai không khó để tìm thấy những nét văn hóa đặc sắc còn giữ được những nét hoang sơ chưa nhuốm màu đô thị hóa. 

Nét hoang sơ, mộc mạc được thể hiện ngay trong những bữa ăn mà đồng bào mang ra đãi khách. Những con cá suối béo ngậy được nướng thơm lừng, thịt lợn gác bếp đậm đà khói củi.

Độc đáo hơn đó là những món ăn mang đậm bản sắc núi rừng như rêu đá nướng, thịt mắm lá cơm đỏ trứ danh hay rau rừng xào… Tất cả nguyên liệu, gia vị được dù mộc mạc nhưng qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ Tày đều trở nên tinh tế, hút hồn thực khách.

Đến Lâm Thượng không chỉ cảm nhận nét độc đáo của ẩm thực của đồng bào các dân tộc nơi đây. Những giá trị văn hóa phi vật thể mang đậm bản sắc của đồng bào bản địa đang được nâng niu, gìn giữ ngàn đời đủ sức níu giữ chân du khách. 

Giữa không gian tĩnh mịch của thung lũng, tiếng đàn Tính réo rắt cùng làn điệu Then mượt mà của những thiếu nữ Tày cất lên như đưa du khách bước vào cõi tiên cảnh.

Dưới hiên những nếp nhà sàn, các mẹ, các chị vẫn miệt mài bên khung cửi dệt nên những tấm vải sặc sỡ sắc màu hay khéo léo "uốn" những nan tre thành những chiếc giỏ, chiếc túi đậm chất thẩm mỹ. 

Những nghề truyền thống này được đồng bào gìn giữ bao đời nay để phục vụ sinh hoạt hàng ngày. Nay, khi du lịch phát triển, thì trở thành hàng hóa, những món quà lưu niệm du khách mang theo khi rời mảnh đất Lâm Thượng. "Chúng tôi cũng không biết nghề dệt, nghề đan lát có từ bao giờ, chỉ biết cha mẹ truyền dạy lại cho để làm các vật dụng trong sinh hoạt, làm quần áo đi lễ hội. 

Bây giờ, khi khách du lịch đến thăm họ rất thích thú được trải nghiệm và mua những sản phẩm làm kỷ niệm. Từ đó, bà con chúng tôi cũng có thêm thu nhập" - chị Hoàng Thị Sổ, dân tộc Tày ở thôn Khéo Lẹng tâm sự.

Khai thác thế mạnh riêng có để làm du lịch

"Biến di sản thành tài sản", nhiều ngôi nhà sàn của đồng bào Tày được "đánh thức" để trở thành những Homestay hấp dẫn. Những nếp nhà vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống với sàn gỗ, cầu thang gỗ, mái nhà rộng thoáng, được chỉnh trang gọn gàng, sạch đẹp để đón du khách thập phương. 

Hiện, toàn xã Lâm Thượng có 8 mô hình Homestay và Farmstay đi vào vận hành hiệu quả. Điểm đáng quý là tất cả các cơ sở này đều được cải tạo dựa trên khung nhà sàn gỗ cổ truyền, không phá vỡ cảnh quan tổng thể, mỗi nơi có sức chứa 15-30 khách lưu trú. 

"Khi thấy du khách đến tham quan thôn bản, đều muốn tìm chỗ nghỉ chân mà không có. Gia đình mạnh dạn sửa sang, tôn tạo lại nếp nhà cũ, dùng cây tre, cây nứa trang trí thêm cho bắt mắt. Tuy nhiên, cả nhà cũng đều bảo nhau phải giữ nguyên trạng kết cấu ngôi nhà, vì nó là bản sắc, là truyền thống của gia đình, của làng bản", chị Hoàng Thị Nẩy - chủ homestay Dũng Phiêu, chia sẻ.

Không dừng lại ở đó, nhiều gia đình mạnh dạn xây dựng, phát triển du lịch theo mô hình Farmstay. Du khách khi đến đây, sẽ được trải nghiệm làm nông dân. Họ được hòa nhập vào đời sống làng bản; cùng người dân cấy lúa, quăng chài bắt cá, tắm suối…

Những trải nghiệm dù đơn sơ, mộc mạc, nhưng với du khách miền xuôi, du khách nước ngoài đó là những kỷ niệm khó quên. "Thực sự rất ấn tượng, những hình ảnh, hoạt động của đồng bào đôi khi thấy được trên ti vi thì nay về Lâm Thượng mình được tận mắt chứng kiến, trực tiếp trải nghiệm. Đồng bào nơi đây thì vô cùng thân thiện, họ sẵn sàng dẫn mình đến tận nơi để mua những sản vật, những món quà kỷ niệm mà không nề hà", chị Đỗ Ngọc Thúy - du khách đến từ Hà Nội, cho biết.

Phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Năm 2025, Làng du lịch xã Lâm Thượng là một trong những làng du lịch nhận giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất" do Hiệp hội Du lịch Việt Nam trao tặng. Một sự ghi nhận không đến từ những dãy nhà bê tông hào nhoáng, những khách sạn tiện nghi, mà đến từ sự gần gũi, thân thiện và đặc sắc trong văn hóa đồng bào các dân tộc.

 Với những tiềm năng, thế mạnh và kết quả bước đầu, xã Lâm Thượng đã và đang xây dựng kế hoạch "dài hơi" để phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững.

Ông Hoàng Văn Cói - Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Thượng cho biết: Địa phương đang tập trung hoàn thiện 4 nhóm sản phẩm đặc thù, đó là du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm đời sống và văn hóa Tày; du lịch văn hóa - lễ hội và di sản; du lịch sinh thái, khám phá và nông nghiệp; sản phẩm ẩm thực và sản vật địa phương.

"Phát triển du lịch nhưng tuyệt đối không được làm biến dạng văn hóa là yêu cầu được đặt ra. Những giá trị thiêng liêng về phong tục, tín ngưỡng được tôn trọng nguyên vẹn. Cùng với đó, xã đã và đang duy trì hoạt động hơn 30 đội văn nghệ biểu diễn phục vụ du khách đến nghỉ dưỡng tại các Homestay…" - Phó Chủ tịch Hoàng Văn Cói cho biết thêm.