Ngày 26/6, Toà án nhân dân Hà Nội mở lại phiên xét xử sơ thẩm (sau 4 ngày tạm hoãn xét xử) vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và bị đơn là Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).

Tòa xác định Giáng Son là tác giả hợp pháp của "Giấc mơ trưa", BH Media mua và sử dụng bản ghi âm phối khí dựa trên bản gốc khi chưa được nhạc sĩ đồng ý là phạm luật, phải xin lỗi công khai.

Toà án nhân dân Thành phố Hà Nội công bố phán quyết sơ thẩm vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và bị đơn là Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).

Dựa trên tài liệu chứng cứ và lời khai, tòa khẳng định nhạc sĩ Giáng Son và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến là đồng tác giả, đồng thời là đồng chủ sở hữu quyền tác giả đối với bài hát Giấc mơ trưa.

Trong đó, nữ nhạc sĩ Giáng Son sáng tác phần nhạc và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến sáng tác phần lời, đã được bảo hộ ngay từ khi được sáng tạo và công bố lần đầu vào năm 2005. Giáng Son cũng là chủ sở hữu duy nhất của bản ghi âm gốc do ca sĩ Khánh Linh thể hiện.

Nhận định này dựa trên thực tế rằng Giáng Son đã trực tiếp đầu tư toàn bộ kinh phí, thuê phòng thu, phối khí và ca sĩ để tạo ra sản phẩm âm thanh hoàn chỉnh.

Với tư cách chủ sở hữu, nhạc sĩ Giáng Son có toàn quyền phân phối, công bố và quản lý việc sử dụng bản ghi âm này trên mọi phương tiện kỹ thuật, bao gồm cả các nền tảng trực tuyến như YouTube.

Theo Toà án nhân dân Thành phố Hà Nội, dù BH Media lập luận họ quản lý bản ghi âm của nghệ sĩ Dương Thùy Anh thông qua hợp đồng với Hồ Gươm Audio, nhưng bản ghi này lại sử dụng phần hòa âm phối khí từ bản gốc của nhạc sĩ Giáng Son mà không được sự cho phép. 

BH Media sau đó tự ý xác nhận chủ sở hữu bản quyền tác phẩm trên hệ thống Content ID của YouTube đã xâm phạm đến quyền phân phối tác phẩm và quyền lợi kinh tế chính đáng của nguyên đơn.

Tòa phân tích, việc BH Media đưa dữ liệu này vào hệ thống nhận diện tự động đã trực tiếp gây ra xung đột bản quyền ngay trên chính kênh YouTube chính thức của nhạc sĩ Giáng Son, khiến toàn bộ doanh thu quảng cáo bị điều hướng về phía bị đơn.

Tòa án cũng chỉ ra BH Media, với tư cách là một doanh nghiệp truyền thông chuyên nghiệp và đối tác của YouTube, đã thiếu sự rà soát cần thiết về tính hợp pháp của nguồn gốc bản phối trước khi thực hiện các thao tác xác nhận chủ sở hữu trên môi trường số.

Ban đầu, nhạc sĩ Giáng Son yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự và uy tín với số tiền một tỷ đồng. Tuy nhiên, tại phiên tòa, phía nguyên đơn tự nguyện rút một phần yêu cầu khởi kiện với khoản tiền bồi thường này với tinh thần xây dựng và mong muốn sớm kết thúc vụ việc.

Ngược lại, phía BH Media cũng từng đưa ra yêu cầu phản tố gay gắt, buộc nhạc sĩ Giáng Son phải xin lỗi công khai vì cho rằng đã có những phát ngôn "vu khống" doanh nghiệp là "ăn cắp" hay "nhận vơ" trên mạng xã hội; đồng thời đòi bồi thường 143 triệu đồng.

Song giai đoạn cuối của vụ án, BH Media đã rút toàn bộ yêu cầu phản tố này.

Tòa án ghi nhận sự tự nguyện của các bên, ra phán quyết buộc BH Media phải chấm dứt ngay lập tức mọi hành vi xâm phạm quyền; gỡ bỏ hoàn toàn các thông tin xác nhận chủ sở hữu sai trái và dừng mọi hoạt động khai thác thương mại liên quan cho đến khi có sự đồng ý bằng văn bản của các đồng tác giả.

Tòa án buộc BH Media phải thực hiện việc xin lỗi công khai nhạc sĩ Giáng Son và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến trên ba tờ báo giấy trong một số báo xuất bản.

Trước đó, Giáng Son yêu cầu bị đơn xin lỗi công khai trên 6 báo điện tử và nhiều báo in trong nhiều số đăng liên tiếp. Song tòa cho rằng yêu cầu này không tương xứng với tính chất vụ việc, do đó phán quyết như trên.

Sau khi nhận được phán quyết sơ thẩm, Giáng Son và đồng tác giả Nguyễn Vĩnh Tiến bày tỏ sự vui mừng, cho rằng không chỉ là "chiến thắng" riêng với mình mà những tác giả, người làm nghệ thuật chân chính nói chung.

Vụ kiện khởi nguồn năm 2021 khi Giáng Son đăng tải ca khúc "Giấc mơ trưa" do ca sĩ Khánh Linh thể hiện lên kênh YouTube cá nhân nhằm mục đích lưu trữ và giới thiệu tác phẩm. Ngay sau đó, hệ thống Content ID của YouTube đã gửi thông báo vi phạm bản quyền liên quan đến BH Media đối với chính sản phẩm âm nhạc này.

Giáng Son khẳng định bản ghi âm này thuộc sở hữu cá nhân vì chị là người trực tiếp đầu tư tài chính, tổ chức sản xuất từ khâu thuê phòng thu đến phối khí cho album phát hành năm 2007, nên đương nhiên nắm giữ quyền tác giả và quyền liên quan đối với bản ghi âm đó.

BH Media đã bác các cáo buộc, dựa trên hợp đồng ký kết với Hồ Gươm Audio vào năm 2020. Theo đó, BH Media được nhận chuyển nhượng quyền quản lý và khai thác các bản ghi âm số, trong đó có ca khúc Giấc mơ trưa nhưng là phiên bản do nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh thể hiện.

Đại diện doanh nghiệp giải thích rằng việc Giáng Son nhận được thông báo bản quyền thực chất chỉ là một "thao tác kỹ thuật" của hệ thống Content ID khi họ tải tệp âm thanh lên để bảo vệ bản ghi thuộc quyền quản lý của mình. BH Media khẳng định không có mục đích khai thác thương mại tác phẩm của nguyên đơn và đã chủ động gỡ bỏ xác nhận bản quyền ngay khi nhận được phản ánh vào tháng 10/2021 để chấm dứt mọi ảnh hưởng.

Song mâu thuẫn chủ yếu trong vụ kiện nằm ở sự khác biệt giữa các bản ghi âm và nguồn gốc của chúng. Nhạc sĩ Giáng Son làm rõ rằng chị từng cho phép nghệ sĩ Dương Thùy Anh sử dụng phần phối khí ca khúc để làm đĩa CD cho Hồ Gươm Audio, nhưng bản ghi của Dương Thùy Anh và bản ghi của Khánh Linh là hai thực thể âm thanh hoàn toàn khác biệt.

Việc BH Media sử dụng tệp tham chiếu dẫn đến khiếu nại video của chị bị coi là không chính xác. Dù đại diện Hồ Gươm Audio xác nhận việc chuyển nhượng cho BH Media, nhưng đơn vị này lại không còn lưu giữ hồ sơ hay giấy phép phát hành gốc từ năm 2007 để làm đối chứng.

Nguyên đơn từ chối phương án hòa giải dù BH Media bày tỏ thiện chí xin lỗi. Hai nhạc sĩ cho rằng vụ kiện đã vượt xa phạm vi tranh chấp cá nhân và liên quan đến quyền lợi của hàng nghìn nghệ sĩ khác trên môi trường số. Họ mong muốn tòa án đưa ra một phán quyết công tâm, làm cơ sở pháp lý và tiền lệ cho các tranh chấp tương tự trong tương lai.