Ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT công bố chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027. 

Điều này có nghĩa là những bộ sách khác sẽ không được sử dụng chính thức để giảng dạy mà trở thành tài liệu tham khảo, bổ trợ.

Việc này khiến cho phụ huynh và học sinh đang học bộ sách Chân trời sáng tạo và Cánh diều tâm tư, bởi tâm lý "đang quen kiểu này lại chuyển sang kiểu khác". Tuy nhiên, nhìn từ góc độ chuyên môn sư phạm, người viết cho rằng khó khăn này hoàn toàn có thể khắc phục được.

Sách giáo khoa chỉ là công cụ để thực hiện chương trình

Theo Điều 31, 32 Luật Giáo dục 2019, Chương trình Giáo dục phổ thông là duy nhất và thống nhất; còn sách giáo khoa là phương tiện để cụ thể hóa chương trình. Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa cũng đã nêu rõ: học sinh học theo chương trình, sách giáo khoa chỉ là phương tiện giúp học sinh đạt được chuẩn kiến thức và năng lực.

Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT nhấn mạnh Chương trình là căn cứ duy nhất để biên soạn sách giáo khoa, chỉ đạo giảng dạy và kiểm tra đánh giá kết quả học tập. Giáo viên có quyền dựa vào yêu cầu cần đạt của Chương trình để lựa chọn học liệu trong bộ sách khác sao cho phù hợp nhất với học sinh.

Nghị quyết số 71-NQ/TW quy định về việc sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa toàn quốc từ năm 2026-2027. Việc này cũng không làm thay đổi nguyên tắc Chương trình là pháp lệnh. Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ sách thống nhất thì cũng chỉ là công cụ để cụ thể hóa Chương trình. Và tất nhiên, các kỳ thi quốc gia đều phải căn cứ vào Chương trình.

Vì vậy, học sinh dù học bộ sách Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống hay Cánh diều thì cũng nhằm đáp ứng yêu cầu chung. Từ năm học tới, học sinh cả nước chỉ học bộ sách Kết nối tri thức cũng không ảnh hưởng lớn đến nội dung và phương pháp học tập. Nếu có ngữ liệu nào chưa phù hợp với học sinh, thì giáo viên được quyền thay thế từ những bộ sách khác, miễn là học sinh đạt được yêu cầu năng lực và phẩm chất. Mục đích của việc thống nhất một bộ sách là để quản lý học liệu hiệu quả hơn, đảm bảo công bằng và phục vụ lộ trình miễn phí từ năm 2030.

Cấu trúc bài học của các bộ sách thiết kế tương đồng nhau

Hệ thống bài dạy trong 3 bộ sách Ngữ văn từ cấp trung học cơ sở đến trung học phổ thông được thiết kế theo thể loại và tuân thủ quy trình 5 bước phát triển năng lực:

Bước 1: Tri thức ngữ văn, là "công cụ" lý thuyết.

Bước 2: Đọc hiểu văn bản, tìm hiểu kỹ 2 văn bản chính, 1 văn bản thực hành và 1 văn bản kết nối.

Bước 3: Thực hành tiếng Việt, bổ trợ kỹ năng ngôn ngữ.

Bước 4: Viết theo 4 bước (chuẩn bị - tìm ý và lập dàn ý - viết và chỉnh sửa).

Bước 5: Nói và Nghe, nhằm chuyển hóa nội dung đã viết thành kỹ năng giao tiếp.

Chẳng hạn, bài "Kịch - hài kịch" ở lớp 12 của 3 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, Chân trời sáng tạo và Cánh diều thiết kế tương đồng. Bảng so sánh sau đây là cơ sở để giúp học sinh không lo lắng, bỡ ngỡ.

Quy trình này có tính liên thông từ lớp 6 đến lớp 12 của 3 bộ sách. Học sinh dùng Tri thức ngữ văn để Đọc, dùng nội dung Đọc để làm chất liệu cho Viết, và dùng bài Viết làm nội dung cho Nói. 

Cả 3 bộ sách hiện nay đều được thiết kế theo hướng phát triển năng lực, nên cấu trúc bài dạy có sự tương đồng lớn. Học sinh đã quen với cách học chủ động, làm việc nhóm và thuyết trình thì chuyển sang bộ Kết nối tri thức thì các em cũng không cảm thấy xa lạ về cách học.

Như vậy, phụ huynh và học sinh không nên quá lo lắng về hình thức trình bày, hay tên gọi của bộ sách. Quan trọng nhất là nắm vững phương pháp tự học và kỹ năng tư duy mà Chương trình 2018 đã trang bị. 

Khi đã có nền tảng vững, thì việc học sách nào cũng thích ứng nhanh. Hơn ai hết, giáo viên là người hiểu rõ nhất sự khác biệt giữa các bộ sách. Vì thế, giáo viên sẽ nhận diện những phần "vênh" để bổ trợ hoặc nhắc lại kiến thức cũ theo cách diễn đạt của bộ sách mới để học sinh bắt nhịp kịp thời.