Hé lộ những công nghệ có tiềm năng định hình tương lai thế giới sẽ hội tụ tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture
Những tấm "lá sen nhân tạo" có khả năng sản xuất nhiên liệu sạch, vật liệu dệt thông minh có thể theo dõi sức khỏe, hỗ trợ điều trị, hay phòng thí nghiệm thu nhỏ trên một chiếc đĩa quay…là những công nghệ tiên phong sẽ được giới thiệu tại "Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai" do Quỹ VinFuture tổ chức ngày 7/12.
Nằm trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026, phiên diễn thuyết buổi sáng với chủ đề "Khoa học tiên phong phụng sự nhân loại" quy tụ năm nhà khoa học đến từ Viện Công nghệ Massachusetts (Hoa Kỳ), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), Đại học New South Wales (Úc), Đại học Thành phố Dublin (Ireland) và Đại học Flinders (Úc).
Từ "lá sen nhân tạo" đến tương lai năng lượng và tài nguyên
Một trong những công nghệ đáng chú ý là những chiếc "lá sen nhân tạo" có khả năng nổi trên mặt nước và sử dụng ánh sáng mặt trời để sản xuất nhiên liệu, hóa chất có giá trị. Công nghệ này sẽ được giới thiệu bởi TS. Virgil Andrei - Trợ lý Giáo sư tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore).
Lấy cảm hứng từ quá trình quang hợp của thực vật, lá nhân tạo sử dụng vật liệu hấp thụ ánh sáng để chuyển hóa nước, carbon dioxide và chất thải hữu cơ thành các sản phẩm hóa học tùy theo thiết kế và mục đích sử dụng. Điểm mới trong nghiên cứu của TS. Andrei nằm ở việc phát triển những thiết bị mỏng hơn, nhẹ hơn, linh hoạt hơn và có khả năng mở rộng quy mô sản xuất.

Công nghệ "lá sen nhân tạo" sẽ được giới thiệu tại "Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai". (Ảnh: ĐH Cambridge).
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đã phát triển các hệ phản ứng dạng mô-đun có diện tích gần một mét vuông, với thiết kế đủ nhẹ để nổi trên mặt nước như lá sen. Những kết quả thử nghiệm bước đầu mở ra triển vọng hình thành các trang trại nổi sản xuất nhiên liệu từ năng lượng mặt trời, phục vụ các đảo, vùng ven biển xa xôi hoặc trạm tiếp nhiên liệu trên biển.
Trong khi đó, Giáo sư Evelyn Wang, Phó Chủ tịch phụ trách Năng lượng và Khí hậu tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT, Hoa Kỳ), lại tiếp cận những thách thức về năng lượng thông qua mối liên hệ giữa ba hệ thống thiết yếu: năng lượng, nước và lương thực.
Từng giữ cương vị Giám đốc Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến về Năng lượng Hoa Kỳ (ARPA-E), Giáo sư Wang được quốc tế biết đến với các công trình về truyền nhiệt, quản lý nhiệt và phát triển các hệ thống năng lượng và xử lý nước hiệu suất cao. Đáng chú ý, thiết bị thu nước ngọt trực tiếp từ không khí, có thể hoạt động ở những vùng khô hạn, do bà cùng cộng sự phát triển từng được Scientific American và Diễn đàn Kinh tế Thế giới bình chọn là một trong những công nghệ mới nổi hàng đầu năm 2017.
Trong phần trình bày, Giáo sư Wang sẽ giới thiệu những hướng tiếp cận nhằm tận dụng các dòng thải của hệ thống này làm nguồn tài nguyên cho hệ thống khác. Chẳng hạn, nhiệt thải từ các trung tâm dữ liệu có thể được tận dụng để khử mặn nước biển; nước thải nông nghiệp giàu nitrat có thể làm nguyên liệu sản xuất amoniac với mức phát thải carbon thấp; và phụ phẩm nông nghiệp có thể được tận dụng để thu hồi nguồn protein giàu dinh dưỡng.
Những công nghệ định hình tương lai y tế
Bên cạnh những đổi mới trong năng lượng và tài nguyên, các công nghệ y sinh cũng đang mở ra những phương thức mới trong theo dõi và chăm sóc sức khỏe.
Phó Giáo sư Trương Vĩ Khánh, chuyên gia công nghệ nano y sinh tại Đại học Flinders (Úc), nghiên cứu cách ứng dụng kim loại lỏng trong phát triển vật liệu y tế thông minh. Trọng tâm nghiên cứu của ông là khai thác những đặc tính đặc biệt của gali, vật liệu vừa có khả năng dẫn điện, vừa có thể biến dạng linh hoạt theo chuyển động cơ thể.
Khi được tích hợp vào vải, kim loại lỏng có thể tạo nên những trang phục thông minh ghi nhận nhịp tim, hoạt động cơ, nhiệt độ và áp lực. Đặc biệt, gali còn có đặc tính ức chế sự phát triển của vi khuẩn, mở ra triển vọng chế tạo các vật liệu vừa theo dõi sức khỏe, vừa tham gia hỗ trợ điều trị.
Từ nền tảng này, nhóm nghiên cứu hướng tới mô hình "nhận biết - dự báo - điều trị", nơi một chiếc áo có thể theo dõi quá trình hồi phục sau phẫu thuật, hay băng gạc có thể vừa theo dõi vết thương vừa hỗ trợ kiểm soát nhiễm trùng.
Cùng theo đuổi mục tiêu đưa công nghệ y tế đến gần hơn với người bệnh, Phó Giáo sư Phan Hoàng Phương, Phó Giáo sư Scientia và ARC Future Fellow tại Đại học New South Wales (Úc), sẽ giới thiệu những cảm biến thông minh siêu nhỏ, mềm dẻo và không dây.
Đứng đầu Phòng thí nghiệm Vi hệ thống Thông minh, Phó Giáo sư Phương đang phát triển những miếng dán cảm biến có khả năng ghi nhận liên tục tín hiệu từ tim và phổi, qua đó mở ra triển vọng theo dõi sức khỏe từ xa, bên ngoài môi trường bệnh viện.


PSG. Phan Hoàng Phương và miếng dán do ông và nhóm nghiên cứu phát triển được công bố trên tạp chí Nature Communications năm 2026. (Ảnh: UNSW).
Nhóm nghiên cứu còn phát triển các thiết bị điện tử mềm có thể cấy ghép để hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính và điều biến thần kinh, cùng nền tảng cảm biến thu nhỏ giúp đo lường các đặc tính cơ học và sinh lý của mô và cơ quan nhân tạo, phục vụ nghiên cứu bệnh lý và đánh giá các loại thuốc tiềm năng.
Với khả năng theo dõi liên tục và thiết kế hướng tới sản xuất quy mô lớn, những công nghệ này có thể góp phần phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, cá nhân hóa chăm sóc sức khỏe và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao, đặc biệt tại các cộng đồng còn hạn chế về nguồn lực.
Trong lĩnh vực chẩn đoán, Giáo sư Jens Ducrée, Đại học Thành phố Dublin (Ireland), sẽ giới thiệu cách ứng dụng bản sao số tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để mô phỏng, thử nghiệm và tối ưu thiết kế "phòng thí nghiệm trên đĩa quay" (lab-on-a-disc), hướng tới những hệ thống xét nghiệm tự động có độ tin cậy cao, dễ sản xuất và có chi phí hợp lý.


Giáo sư Jens Ducrée sẽ xuất hiện tại sự kiện "Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai" cùng thiết kế "phòng thí nghiệm trên đĩa quay". (Ảnh: NVCC).
Trên những đĩa nhựa quay nhỏ gọn này, mẫu bệnh phẩm và thuốc thử di chuyển qua các vi kênh, cho phép thực hiện đồng thời nhiều xét nghiệm với ít thao tác thủ công. Tuy nhiên, những sai lệch nhỏ về kích thước cấu trúc trên đĩa hay thể tích chất lỏng trong quá trình sản xuất và vận hành có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, đặc biệt khi quy trình gồm nhiều bước liên tiếp. Thông qua bản sao số tích hợp AI, nhóm nghiên cứu có thể mô phỏng các sai lệch xảy ra trong thực tế, từ đó thử nghiệm và tối ưu thiết kế đĩa xét nghiệm trên máy tính trước khi chế tạo, giúp hệ thống vận hành ổn định và tiết kiệm chi phí.
Sự kết hợp giữa công nghệ vi lưu và trí tuệ nhân tạo mở ra triển vọng phát triển những hệ thống xét nghiệm tự động, nhỏ gọn, đáng tin cậy và có chi phí hợp lý, góp phần đưa các dịch vụ xét nghiệm đến gần hơn với người bệnh.
Cầu nối đưa đột phá khoa học đến gần hơn với cuộc sống
Từ năng lượng sạch đến y học thông minh, năm hướng nghiên cứu được giới thiệu tại VinFuture 2026 cho thấy tiềm năng kết nối các lĩnh vực khoa học khác nhau để giải quyết những bài toán thực tiễn. Cảm biến thông minh kết hợp với y học đang mở ra các phương thức mới trong theo dõi và chăm sóc sức khỏe; trí tuệ nhân tạo hỗ trợ mô phỏng, tối ưu hóa thiết kế hệ thống xét nghiệm trước khi chế tạo; trong khi các hướng tiếp cận liên ngành về năng lượng, nước và lương thực mở ra triển vọng tận dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên, hướng tới phát triển bền vững.
Dù ở những giai đoạn phát triển khác nhau, các nghiên cứu đều hướng tới một mục tiêu: đưa những thành tựu khoa học vượt ra khỏi giới hạn phòng thí nghiệm, trở thành các giải pháp có khả năng ứng dụng rộng rãi và phục vụ nhiều cộng đồng hơn.
Thông qua phiên diễn thuyết "Khoa học tiên phong phụng sự nhân loại", VinFuture tiếp tục tạo không gian kết nối những nhà khoa học tiên phong với cộng đồng nghiên cứu và công chúng, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và mở rộng góc nhìn về những công nghệ đang định hình tương lai thế giới.
Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 sẽ diễn ra từ ngày 02/12 đến 08/12/2026 tại Hà Nội. Chuỗi sự kiện bao gồm 8 hoạt động chính:
- Hội thảo Quốc tế thường niên lần thứ ba về Đổi mới Sáng tạo Mở (ngày 02, 03/12)
- Triển lãm nghệ thuật VinFuture (khai mạc ngày 02/12)
- Lễ trao giải VinFuture (ngày 04/12)
- Giao lưu cùng Chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2026 (ngày 05/12)
- Diễn đàn Lãnh đạo về Đổi mới giáo dục đại học 2026 (ngày 05/12)
- Diễn thuyết truyền cảm hứng (ngày 07/12)
- Tọa đàm Khoa học vì Cuộc sống (ngày 08/12)
- Chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai VinFuture tại 12 viện nghiên cứu, trường đại học
Với chủ đề "Khoa học khai mở - Kiến tạo phồn vinh", Tuần lễ quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới cùng trao đổi về những vấn đề có ý nghĩa then chốt đối với tương lai nhân loại. Sự kiện cũng mở ra cơ hội kết nối tri thức khoa học với nhu cầu của thực tiễn, lan tỏa những ý tưởng đột phá và thúc đẩy khoa học trở thành động lực kiến tạo cuộc sống thịnh vượng, bền vững cho hàng triệu người.
Link đăng ký sự kiện: https://forms.gle/FEU64HNuVjmCi6ad9
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.
Đăng nhập để tham gia bình luận
Đăng nhập với
Facebook Google