Hãy ngưng hành hạ học sinh bằng những đề Ngữ văn sáo rỗng
Ngày 24/3/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk tổ chức Kì thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh trung học cơ sở, trong đó có môn Ngữ văn.
Câu 2 trong đề thi có nội dung: "Thơ ghi lại hình hài của một điệu sống bằng chính nỗi phập phồng trong trái tim của chữ". (Nguyễn Thanh Tâm). Bằng trải nghiệm về thơ, anh/chị hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Đề thi này được đăng tải trên diễn đàn của giáo viên dạy môn Ngữ văn và nhận về nhiều ý kiến rằng câu nói trong đề thi tù mù, rối rắm, khó hiểu.
Được sự cho phép của tác giả Trần Triều (Thành phố Hồ Chí Minh), tôi xin ghi lại nguyên văn ý kiến của ông về đề thi Ngữ văn của tỉnh Đắk Lắk nhằm giúp bạn đọc có thêm một góc nhìn trong việc ra đề thi học sinh giỏi môn học này. Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả Trần Triều:
Ngưng hành hạ học sinh bằng những đề Ngữ văn sáo rỗng
Có cảm giác, những người ra đề thi học sinh giỏi Ngữ văn, theo thói quen bao năm nay, chọn một câu thật là khó hiểu để đánh đố học sinh.
Có thể, họ đã nghĩ, chọn một câu càng khó hiểu, tối nghĩa mà học sinh hiểu được mới... giỏi. Một câu có ngôn từ rổn rảng, lấp lánh và... ghê gớm nhưng chẳng ai hiểu chính xác nó là gì thì mới là nghệ thuật văn học. Việc này diễn ra nhiều năm nay. Kỳ thực, đó là cách hành hạ học sinh. Bắt các em cố hiểu, cố diễn đạt, cố thể hiện một nội dung nào đó mà chính người lớn cũng không hiểu nó là gì.
Sáng nay, đề thi học sinh giỏi Văn tỉnh Đắk Lắk có câu "Thơ ghi lại hình hài của một điệu sống bằng chính nỗi phập phồng trong trái tim của chữ". Bằng trải nghiệm về thơ, anh/ chị hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Đầu tiên, phải nói rằng cái đề này hỏng nặng khi đề nghị học sinh làm sáng tỏ một câu văn. Viết một câu ra mà người khác không thể sáng ngay, không thể tỏ ngay thì bỏ đi, viết câu khác cho rõ ràng hơn. Viết mập mờ, bàng bạc, xa xa, gần gần, trái trái, phải phải, nhoà nhoà, rõ rõ và cảm thấy vậy (hình như) là sang, vậy (hình như) là sáng tạo, vậy (hình như) là hay.
Bi kịch hơn, một nhóm người làm trong ngành giáo dục cũng thấy vậy (hình như) là hay, lấy nó làm đề thi học sinh giỏi Văn.
Học sinh giỏi Văn đúng nghĩa không phải là những người có khả năng hiểu được những điều mờ mờ, bàng bạc. Học sinh giỏi Văn phải là những người có khả năng đọc- hiểu chính xác những điều rõ ràng và có khả năng sáng tạo, tư duy sâu sắc, biện luận chặt chẽ và thuyết phục, viết cuốn hút và đưa ra được những thông điệp giá trị, khiến người đọc cảm thấy hay đến bất ngờ.
Văn học đúng nghĩa là những câu văn khiến người ta rưng rưng muốn khóc.
Văn học đúng nghĩa là những câu văn khiến người ta bật cười.
Văn học đúng nghĩa là những câu khiến người ta đồng cảm, xót xa, khơi dậy lòng trắc ẩn.
Văn học đúng nghĩa là những câu khiến người đọc thay đổi tư duy, "sáng" ra, yêu đời, yêu người hơn.
Mà để khóc được, cười được, đau được, "sáng" lên được thì những câu văn đó phải được thể hiện dễ hiểu. Phải dễ hiểu và cuốn hút để đọc đến đâu hiểu đến đó, thấm đến đó.
Còn cái kiểu văn dùng ngôn từ rổn rảng, lấp lánh, ghê gớm, cao siêu nhưng khó hiểu như trong đề Văn kể trên, nó vô nghĩa và sáo rỗng. Kỳ thực nó chẳng có giá trị gì cả vì đơn giản: nó chẳng mang lại lợi ích gì cho người đọc cả.
Không biết đến bao giờ những người ra đề thi mới hiểu được điều này để dừng lại, không dùng những câu mập mờ vô nghĩa như trên để làm đề?
Những em học sinh giỏi Văn có năng khiếu, có tố chất tốt nhưng không được tạo điều kiện để sáng tạo, năm này qua tháng nọ phải đi cố gắng "làm sáng tỏ" những câu đèm đẹp mà tối nghĩa như trong đề thi năm nay. Cứ thế này, những người ra đề có tội lớn đối với các em: tội làm thui chột tài năng.
Xin đừng hành hạ thêm các em học sinh nữa. Tội lắm!
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.
Đăng nhập để tham gia bình luận
Đăng nhập với
Facebook Google