Hành trình của GS.TS Trần Thị Việt Nga là hành trình của sự tận hiến, tinh thần truyền cảm hứng mãnh liệt và câu chuyện bền bỉ, kiên cường tìm lời giải cho bài toán an toàn nguồn nước. Góp phần khẳng định tầm vóc của trí tuệ Việt trên hành trình kiến tạo một tương lai xanh bền vững.

GS.TS Trần Thị Việt Nga - nhà khoa học với triết lý "cân bằng" và giải thưởng khoa học cao quý

Sinh ra trong một gia đình có bề dày học thuật, tình yêu với nghề giáo và khoa học đã trở thành nguồn mạch tự nhiên nuôi dưỡng tâm hồn GS.TS Trần Thị Việt Nga ngay từ nhỏ.

Tiếp nối bước chân của người cha cũng là một Giáo sư đầu ngành, bà đã không ngừng nỗ lực, hoàn thành học vị Tiến sĩ trước tuổi 30 sau quá trình đào tạo chuyên sâu và làm nghiên cứu sinh tại Đại học Tokyo (Nhật Bản) cũng như các cơ sở giáo dục uy tín tại Thái Lan.

Trong hành trình 30 năm công tác, GS.TS Trần Thị Việt Nga đã khẳng định tầm vóc của một chuyên gia hàng đầu. Bà không chỉ là nhà nghiên cứu mà còn là một nhà quản lý bản lĩnh, từng giữ cương vị Trưởng khoa Khoa Kỹ thuật Môi trường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) trong suốt 10 năm (2015-2025).

Hiện nay, với vai trò Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật và giảng viên cao cấp, bà tiếp tục đóng góp trí tuệ cho việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và định hướng chiến lược hạ tầng bền vững.

Sự cống hiến bền bỉ đó đã được đền đáp xứng đáng vào năm 2025, khi bà vinh dự trở thành nhà khoa học nữ duy nhất nhận Giải thưởng Kovalevskaia. Sự tôn vinh này cũng khẳng định một kỳ tích khi lần đầu tiên trong lĩnh vực kỹ thuật công trình một nhà khoa học nữ được vinh danh.

Giải thưởng không chỉ là vinh dự cá nhân mà còn là sự nhìn nhận của xã hội đối với một lĩnh vực vốn khó ghi nhận tác động trong một thời gian ngắn.

Đằng sau những con số về chức danh và giải thưởng là một triết lý sống đầy thực tế về sự cân bằng. Giáo sư Nga thẳng thắn chia sẻ: "Không ai có thể làm tốt tất cả mọi việc cùng một lúc". Bà đã khéo léo chia nhỏ lộ trình cuộc đời mình thành những giai đoạn ưu tiên khác nhau.

10 năm đầu sau khi kết hôn, bà dành phần lớn tâm sức cho gia đình, đồng hành cùng hai con trai trong những năm tháng định hình nhân cách. Khi các con đã trưởng thành và tự lập hơn, có thêm quỹ thời gian, bà dành trọn tâm sức cho công tác quản lý khoa và viện.

Sự chuyển mình nhịp nhàng này không chỉ giúp bà hoàn thành xuất sắc vai trò "thuyền trưởng" tại Khoa Kỹ thuật Môi trường mà còn chứng minh bản lĩnh của người phụ nữ hiện đại: biết tiến, biết lùi đúng lúc để đạt được hạnh phúc trọn vẹn.

GS.TS Trần Thị Việt Nga - người đi tìm "vàng" từ dòng thải và khát vọng hồi sinh những mạch sống Thủ đô

30 năm gắn bó với nghề, GS.TS Trần Thị Việt Nga luôn tâm niệm: khoa học phải gắn liền với thực tiễn. Bà là người tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu và làm chủ công nghệ Màng sinh học kỵ khí (AnMBR) - một giải pháp xử lý nước thải tiên tiến giúp biến chất thải thành tài nguyên.

Khác với các phương pháp truyền thống vốn tiêu tốn nhiều năng lượng, công nghệ AnMBR của bà được thiết kế đặc biệt để tối ưu hóa theo đặc thù khí hậu nhiệt đới của Việt Nam. Với nền nhiệt độ cao ổn định, quá trình phân hủy sinh học diễn ra hiệu quả hơn, giúp hệ thống không chỉ làm sạch nước đạt chuẩn tái sử dụng nước sau xử lý mà còn "thu hoạch" được năng lượng sạch dưới dạng khí sinh học (biogas) với hàm lượng mêtan lên tới 80%.

Đặc biệt, tư duy nghiên cứu của bà luôn đi đầu trong việc hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành nước. Bà không coi nước thải là "phế thải" mà là một nguồn tài nguyên quý giá.

Công nghệ của nhóm nghiên cứu InWATER do bà dẫn dắt hướng tới mục tiêu đa đích: vừa giảm phát thải khí nhà kính, vừa thu hồi năng lượng, đồng thời tận dụng các dưỡng chất như Nitơ, Phốt pho để phục vụ nông nghiệp xanh.

Những dự án thực tế tại Ký túc xá Đại học Xây dựng Hà Nội hay các trang trại chăn nuôi quy mô lớn tại Thanh Hóa, Đắk Lắk là minh chứng sống động cho tinh thần "nói đi đôi với làm". Với bà, việc tái sử dụng được 30% lượng nước thải đồng nghĩa với việc giảm bớt 30% áp lực khai thác tài nguyên thiên nhiên - một con số đầy ý nghĩa cho sự phát triển bền vững.

Bên cạnh mảng công nghệ màng lọc, uy tín khoa học của bà còn được khẳng định qua các nghiên cứu về cấp nước an toàn và ứng dụng vật liệu tái chế từ phế thải xây dựng, nông nghiệp để xử lý môi trường, tạo nên một vòng lặp xanh khép kín.

Hướng đi tiên phong này giúp kết nối giữa kỹ thuật hạ tầng đô thị và bảo vệ hệ sinh thái, góp phần giải quyết những "nút thắt" về ô nhiễm mới trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Dấu ấn đậm nét nhất của GS.TS Trần Thị Việt Nga chính là vai trò chủ trì đề án Phục hồi hệ thống sông nội đô Hà Nội (sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét, sông Kim Ngưu). Đây là một dự án mang tầm vóc chiến lược, hướng tới mục tiêu đưa những dòng sông trở lại đúng vị trí là mạch nguồn văn hóa, sinh thái của Thủ đô vào năm 2030.

Với tầm nhìn của một chuyên gia hạ tầng, bà không tiếp cận việc giải quyết ô nhiễm chỉ bằng một giải pháp kỹ thuật đơn lẻ. Thay vào đó, GS.TS Trần Thị Việt Nga đề xuất cách tiếp cận đa mục tiêu nhằm giải quyết đồng thời ba bài toán hóc búa của đô thị: Xử lý ô nhiễm nước - chống ngập lụt - hài hòa cảnh quan đô thị.

Bà trăn trở: "Muốn hồi sinh một dòng sông, không thể chỉ dẫn nước sạch vào là xong, mà phải quản lý được sự cân bằng của cả hệ thống nước đô thị".

 Đề án của bà nhấn mạnh việc tích hợp các giải pháp công nghệ tiên tiến đi kèm với quy hoạch không gian dòng chảy sinh thái.

Mục tiêu không chỉ là làm sạch dòng nước mà còn là cải thiện chất lượng sống cho người dân, biến những dòng sông thành những hành lang xanh, nơi lưu giữ giá trị lịch sử và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.

GS.TS Trần Thị Việt Nga - tấm gương một nhà giáo tận tụy, nhà khoa học truyền cảm hứng

Sau những thành tựu khoa học nổi bật là một tâm hồn nhà giáo hết lòng vì học trò. Tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, GS.TS Trần Thị Việt Nga không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn là người "đỡ đầu" tận tâm cho sự nghiệp của sinh viên, nghiên cứu sinh. Bà đã hướng dẫn thành công 5 Tiến sĩ và hơn 30 Thạc sĩ, coi sự trưởng thành của học trò chính là phần thưởng lớn nhất trong cuộc đời làm giáo dục.

Đặc biệt, GS.TS Trần Thị Việt Nga đã xây dựng và dẫn dắt Nhóm nghiên cứu InWATER, nơi hội tụ những cộng sự và sinh viên đầy nhiệt huyết. Bà tự hào chia sẻ: "Nhìn các em từ những bước đi chập chững ban đầu, nay đã trở thành những đồng nghiệp tự tin bước ra thế giới, thậm chí có những em còn giỏi hơn cả thầy cô, đó là niềm hạnh phúc không gì đo đếm được".

Là một phụ nữ làm khoa học kỹ thuật, bà luôn giữ ngọn lửa khát vọng và lan tỏa tinh thần "tận hiến" đến các đồng nghiệp trẻ. Và khí khái của một nhà khoa học chân chính: "Trong khoa học, giới tính không phải là rào cản. Chúng ta không cần sự ưu ái đặc biệt, mà chỉ cần một môi trường nghiên cứu bình đẳng và những cơ chế chính sách thực sự đi vào cuộc sống".

Bà kiên nhẫn dạy học trò từ những điều căn bản nhất, bởi bà tin rằng tham gia nghiên cứu khoa học không chỉ phục vụ học thuật mà còn trang bị kỹ năng tư duy logic cho bất kỳ công việc nào sau này.

GS.TS Trần Thị Việt Nga chính là một hình mẫu truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ và đội ngũ nữ trí thức trên cả nước. Với bà, khoa học chưa bao giờ là những con số khô khan nằm trên trang giấy, mà là hơi thở của cuộc sống, là màu xanh của những dòng sông đang dần hồi sinh.

Có lẽ vì thế, hình ảnh một nữ Giáo sư sẵn sàng lội bùn ngoài hiện trường, hay tỉ mẩn đi tìm từng linh kiện cũ ở "chợ Giời" để nuôi dưỡng những ý tưởng lớn, đã trở thành biểu tượng của sự tận hiến.

GS.TS Trần Thị Việt Nga không chỉ lọc sạch những tạp chất trong dòng nước, mà còn đang "gạn đục khơi trong", truyền đi ngọn lửa của lòng tử tế và đức kiên trì cho thế hệ mai sau - những người sẽ tiếp tục viết tiếp hành trình bảo vệ "mạch máu" của hành tinh xanh.