Băn khoăn từ những dải điểm lẻ khác biệt

Là môn duy nhất thi theo hình thức tự luận và tổ chức chấm tay, môn Ngữ văn luôn thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. 

Theo quy định, mức phân hóa nhỏ nhất cho từng ý trên đáp án của Bộ Giáo dục và Đào tạo là 0,25 điểm. 

Thế nhưng, khi tra cứu kết quả, nhiều thí sinh và phụ huynh không khỏi ngỡ ngàng trước những điểm số như: 2,83; 4,67; 5,33 hay 7,92...

Thống kê tại một tỉnh phía Nam cho thấy, trong tổng số 28.838 bài thi tự luận thì có tới 354 bài xuất hiện dải điểm lẻ này, chiếm tỷ lệ khoảng 1,23%. 

Sự xuất hiện của những điểm số khác biệt này khiến không ít người hoài nghi về tính chính xác của bộ phận nhập liệu. Tuy nhiên, thực tế quy trình vận hành lại hoàn toàn có cơ sở khoa học và tuân thủ nghiêm ngặt theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện nay.

Mỗi bài thi được chấm qua hai vòng độc lập

Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông quy định mỗi bài thi tự luận bắt buộc phải trải qua hai vòng chấm độc lập bởi hai giám khảo thuộc hai tổ chấm khác nhau.

Tại vòng thứ nhất, giám khảo bốc thăm túi bài thi, tiến hành kiểm tra số tờ, số bài và số phách. Sau khi gạch chéo toàn bộ phần giấy trắng còn thừa và kiểm tra các dấu hiệu bất thường như viết hai màu mực, viết mực đỏ, bút chì, nghi vấn đánh dấu bài... thì giám khảo tiến hành chấm điểm. Điểm thành phần và điểm toàn bài chỉ được ghi vào Phiếu chấm 1, tuyệt đối không để lại bất kỳ nét chữ hay vết mực nào trên tờ bài thi của thí sinh. Chấm xong, túi bài được bàn giao ngay cho Ban Thư ký để rút phiếu chấm.

Ở vòng thứ hai, tổ trưởng tổ chức bốc thăm lại, bảo đảm không giao lại túi bài cho người đã chấm vòng thứ nhất. Khác với vòng đầu, giám khảo vòng hai chấm điểm trực tiếp vào bài thi và ghi vào Phiếu chấm 2. Chấm xong, giám khảo vòng 2 giao cả túi bài thi và phiếu chấm cho tổ trưởng để bàn giao cho Ban Thư ký.

Như vậy, hai giám khảo chấm bài độc lập, không hề biết điểm số của nhau nhằm đảm bảo tính khách quan tuyệt đối. Điều đó dẫn đến kết quả giữa hai lần chấm đôi khi có sự chênh lệch và phải xử lý theo quy định.

Nguồn gốc của những con điểm lẻ lệch chuẩn

Khi hai giám khảo đối chiếu điểm của hai vòng chấm, các mức độ chênh lệch sẽ được xử lý theo quy trình cụ thể.

Nếu điểm lệch dưới 1,0 thì hai giám khảo thảo luận để thống nhất điểm; lệch từ 1,0 đến 1,5 điểm thì thảo luận nhưng phải lập biên bản báo cáo cho tổ trưởng. Trường hợp không thể thống nhất, tổ trưởng là người quyết định điểm số cuối cùng.

Nếu bài thi lệch trên 1,5 điểm thì tổ trưởng sẽ tổ chức chấm vòng ba bởi một giám khảo khác và chấm trực tiếp vào bài thi bằng màu mực khác. Kết quả cuối cùng được xác định dựa trên quyền lợi tối đa của thí sinh. Có hai trường hợp thường xảy ra như sau:

Trường hợp thứ nhất, nếu điểm lần ba trùng với điểm của một trong hai giám khảo trước đó, thì lấy điểm trùng làm điểm thống nhất. Ví dụ, giám khảo 1 chấm 7,0; giám khảo 2 chấm 8,75; giám khảo 3 chấm 8,75 thì điểm chính thức là 8,75.

Trường hợp thứ hai, nếu điểm lần ba không trùng với kết quả của hai giám khảo đầu tiên, thì điểm thống nhất của bài thi sẽ là trung bình cộng của cả ba lần chấm. Ví dụ, giám khảo 1 chấm 7,0; giám khảo 2 chấm 8,75; giám khảo 3 chấm 8,0 thì điểm chính thức của bài thi đó là 7,92 (tổng điểm của ba giám khảo chia cho 3).

Như vậy, những điểm số lẻ ở hàng thập phân không phải do giám khảo không nghiêm túc hay do sai sót ở khâu nhập liệu. Ngược lại đây là dấu hiệu cho thấy những bài thi này đã trải qua ba vòng chấm độc lập. Tỷ lệ lẻ 1,23% phản ánh sự nghiêm túc của hội đồng chấm thi. 

Có thể nói, các giám khảo đã làm việc thực chất, không hề có hiện tượng "thỏa hiệp" hay nhường nhịn nhau để bo tròn điểm số nhằm né vòng chấm thứ ba.