Trưng bày "Tâm son, chí thép" được tổ chức nhằm nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam (19/8/1945-19/8/2026).

Trưng bày chuyên đề "Tâm son, chí thép" giới thiệu sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân và những câu chuyện về các cán bộ, chiến sĩ kiên trung bị địch bắt giam, tra tấn nhưng vẫn giữ vững niềm tin, khí tiết cách mạng, biến nhà tù thành nơi tôi luyện ý chí và bản lĩnh của người chiến sĩ Công an nhân dân.

Qua đó, trưng bày tôn vinh những cống hiến, hy sinh thầm lặng của lực lượng Công an nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời lan tỏa những giá trị cao đẹp về tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Trưng bày góp phần bồi đắp lòng biết ơn, khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ công an nhân dân, tiếp nối truyền thống vẻ vang trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân.

Trưng bày gồm 3 nội dung: “Sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân”; “Tâm son, chí thép”; “Tiếp bước cha anh - Giữ vững bình yên Tổ quốc”

Thuyết minh của Di tích Nhà tù Hoả Lò cho biết: Chuyên đề: "Tâm son, chí thép" tái hiện sinh động các hoạt cảnh: Đồng chí Trần Bình - Khí phách người chiến sĩ công an trẻ tuổi: tái hiện những ngày tháng đồng chí Trần Bình bị địch bắt, tra tấn dã man nhưng vẫn một lòng kiên trung, giữ vững khí tiết, đồng thời khắc họa tình đồng chí, đồng đội sâu nặng giữa những người tù. 

Trước giờ phút hiên ngang bước ra pháp trường (19/5/1949), đồng chí vẫn gửi trọn niềm tin sắt son vào thắng lợi của cách mạng, để lại tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí bất khuất và tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh".

Năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiều tổ chức vũ trang và bán vũ trang như: Đội Tự vệ, Đội Danh dự trừ gian, Đoàn Hộ lương diệt ác, Đội Trinh sát… lần lượt ra đời. Đây là những tổ chức tiền thân của lực lượng Công an nhân dân, làm nhiệm vụ trừ gian, bảo vệ cơ sở Đảng và hỗ trợ quần chúng đấu tranh cách mạng. 

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng 8/1945, lực lượng Công an nhân dân được thành lập ở ba miền: Sở Liêm phóng ở Bắc Bộ, Sở Trinh sát ở Trung Bộ và Quốc gia tự vệ cuộc ở Nam Bộ. 

Ngày 21/2/1946, trước yêu cầu bảo vệ chính quyền cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 23/SL, hợp nhất các Sở Cảnh sát với các Sở Liêm phóng toàn quốc thành một cơ quan đặt tên là Việt Nam Công an vụ.

Lịch sử Công an nhân dân Việt Nam ghi dấu tấm gương của nhiều chiến sĩ cách mạng từng bị địch bắt, giam trong các nhà tù: Hỏa Lò, Sơn La, Côn Đảo… Lao tù không khuất phục được ý chí, chính trong gian khổ, bản lĩnh của người chiến sĩ công an được tôi luyện và ngày càng vững vàng. 

Các đồng chí luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên hết. Những giá trị ấy được tiếp nối qua các thế hệ, trở thành điểm tựa tinh thần cho lực lượng Công an nhân dân hôm nay trong sự nghiệp giữ gìn an ninh, trật tự, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân.

Trưng bày giới thiệu 9 đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và phát triển lực lượng Công an ngay từ những ngày đầu thành lập và trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Đặc biệt, trưng bày đi sâu vào cuộc đời và sự nghiệp của Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Công an Trần Quốc Hoàn (1916-1986).

Đồng chí Trần Quốc Hoàn (tên khai sinh là Nguyễn Trọng Cảnh) sinh tại xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An). 

Đồng chí tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1930, từng bị thực dân Pháp bắt, giam ở nhiều nơi: Boneng, Lào (1934-1935), Nhà tù Hỏa Lò (1940-1941) và Nhà tù Sơn La (1941-1945).

Năm 1952, đồng chí được bổ nhiệm làm Giám đốc Nha Công an Việt Nam. Năm 1953-1975, đồng chí làm Bộ trưởng Bộ Công an. 

Năm 1975, khi hợp nhất Bộ Công an và Bộ Nội vụ thành Bộ Nội vụ, đồng chí giữ trọng trách Bộ trưởng (1975-1980). 

Đồng chí đã trực tiếp lãnh đạo công tác bảo vệ an ninh chính trị, đấu tranh trấn áp phản cách mạng, củng cố tổ chức và xây dựng lực lượng Công an nhân dân từng bước chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trưng bày giới thiệu chân dung Đồng chí Mai Chí Thọ (1922-2007) - Đại tướng Công an nhân dân đầu tiên

Đồng chí Mai Chí Thọ (tên khai sinh là Phan Đình Đống) sinh tại xã Nam Vân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định (nay là phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình). 

Đồng chí bị thực dân Pháp bắt, giam tại nhiều nhà tù như: Nam Định (1940-1941), Hỏa Lò (1941), Sơn La (1941-1943), Khám Lớn Sài Gòn (1943-1944), Côn Đảo (1944-1945). 

Sau Cách mạng tháng 8/1945, đồng chí giữ nhiều chức vụ như: Trưởng Ty Công an Cần Thơ, Mỹ Tho; Phó Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ; Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho; Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ (1950-1954)…

Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, đồng chí đảm nhiệm các trọng trách: Bí thư Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định kiêm Chính ủy Quân khu Sài Gòn - Gia Định… 

Đồng chí trực tiếp chỉ đạo các lực lượng an ninh và vũ trang hoạt động trong lòng địch, bảo vệ nội bộ, phá các kế hoạch bình định, giữ vững cơ sở cách mạng. Sau khi đất nước thống nhất (1975), đồng chí giữ các chức vụ: Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an)… 

Tháng 5/1989, đồng chí được phong cấp hàm Đại tướng và trở thành Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam.

Ngoài ra, trưng bày giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của các đồng chí Nguyễn Tạo (1905-1994) - Người chiến sĩ kiên trung của ngành Tình báo Công an nhân dân Việt Nam.

Trong quá trình công tác tại ngành Công an, đồng chí đảm nhiệm nhiều trọng trách như: Giám đốc Nghệ An Công an Cục, Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, Phó Giám đốc Sở Công an Bắc Bộ, Trưởng Ty Công an Hà Nội, Vụ trưởng Vụ Chấp pháp và Vụ trưởng Vụ Lao cải thuộc Bộ Công an… Trong vụ án Ôn Như Hầu (1946), đồng chí Nguyễn Tạo trực tiếp tham gia chỉ đạo điều tra, góp phần làm rõ âm mưu phá hoại của các thế lực phản cách mạng.

Đồng chí Hoàng Hữu Kháng (1912- 993) - Người cận vệ hơn hai thập kỷ bên Bác Hồ. Đồng chí là một trong tám người vinh dự được Bác Hồ đặt tên như khẩu hiệu vang vọng một thời: Trường - Kỳ - Kháng - Chiến - Nhất - Định - Thắng - Lợi. 

Năm 1953, đồng chí được bổ nhiệm làm Phó Cục trưởng phụ trách Cục Cảnh vệ, Bộ Công an. Đến năm 1957, đồng chí được bổ nhiệm làm Cục trưởng. Suốt 36 năm tham gia lực lượng Cảnh vệ, trong đó có 28 năm là lãnh đạo Cục, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2016.

Đồng chí Trần Bình (1928-1949) - Khí phách người chiến sĩ công an trẻ tuổi. Sớm giác ngộ cách mạng, năm 18 tuổi, đồng chí tình nguyện gia nhập Công an quận 6, Hà Nội và được chọn làm đội viên đội "Hành động" (trừ gian diệt tề). Tháng 10/1947, đồng chí tham gia trừ khử Trương Đình Tri - Chủ tịch Hội đồng An dân Bắc Việt.

Tháng 12/1947, khi thực hiện kế hoạch trừng trị Bournich - Chánh Mật thám Liên bang Đông Dương, đồng chí bị kẻ địch phát hiện và bắt, giam tại Nhà tù Hỏa Lò. Tháng 6/1948, tòa án thực dân kết tội đồng chí với hai án tử hình. Ngày 19/5/1949, đồng chí bị thực dân Pháp xử bắn tại cầu Đuống. Năm 1995, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đồng chí Lê Giản (1913-2003) - Tổng Giám đốc đầu tiên của Nha Công an Việt Nam. Năm 1946-1952, đồng chí đảm nhận chức vụ Tổng Giám đốc Nha Công an Việt Nam. Với trách nhiệm đứng đầu ngành Công an, đồng chí đã trực tiếp lãnh đạo và tham gia phá chuyên án tại phố Ôn Như Hầu (1946), một trong những chiến công điển hình bảo vệ chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ, góp phần củng cố an ninh chính trị và trật tự xã hội của đất nước.

Đồng chí Phan Trọng Tuệ (1917-1991) - Tư lệnh đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân vũ trang. Đồng chí đã góp phần xây dựng, củng cố lực lượng Công an nhân dân vũ trang, tiền thân của Bộ đội Biên phòng.

Đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh (1924-2013) - Những chiến công thầm lặng. Đồng chí trực tiếp chỉ huy nhiều chuyên án trấn áp gián điệp, phản động, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Đồng chí được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6/10/2009.

Đồng chí Nguyễn Đức Minh (1931-2021) - Người điệp báo ở chiến trường khu 6. Đồng chí có nhiều đóng góp vào việc hoạch định chiến lược phát triển ngành Công an trong thời kỳ đổi mới, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh, đặc biệt với nước bạn Lào. Năm 2016, đồng chí được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.