Theo Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT, giáo viên từ hạng III đến hạng I của các cấp học phổ thông tiểu học trung học cơ sở trung học phổ thông đều được yêu cầu có chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên.

Thực tiễn dạy học và quá trình bồi dưỡng thường xuyên cho thấy, đã đến lúc Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nghiên cứu thu gọn chứng chỉ chức danh nghề nghiệp và giấy chứng nhận bồi dưỡng thường xuyên thành một chứng chỉ có tên là "chứng chỉ chức danh nghề nghiệp giáo viên".

Vì sao giáo viên phải có chứng chỉ chức danh nghề nghiệp?

Nhìn từ góc độ pháp lí, yêu cầu về chứng chỉ chức danh nghề nghiệp không phải là quy định riêng của ngành giáo dục mà xuất phát từ khung quản lí chung đối với viên chức.

Cụ thể, khoản 3 Điều 18 Nghị định 89/2021/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 101/2017/NĐ-CP về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức quy định rõ:

"3. Viên chức phải hoàn thành chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành trước khi bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp."

Như vậy, không riêng giáo viên mà tất cả viên chức khi muốn được bổ nhiệm đều phải đáp ứng yêu cầu này.

Cao hơn nữa, Văn bản số 26/VBHN-VPQH hợp nhất Luật Viên chức 2010 và Luật số 52/2019/QH14 ngày 25/11/2019 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, tại Điều 33 nêu rõ hình thức đào tạo, bồi dưỡng viên chức gồm: "b) Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp."

Điều đó cho thấy, việc yêu cầu chứng chỉ là có cơ sở pháp lí rõ ràng, không thể tùy ý loại bỏ.

Nhìn lại những quy định về chứng chỉ chức danh nghề nghiệp từ 2021 đến nay

Từ năm 2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành các Thông tư số 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT quy định về mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và việc bổ nhiệm, xếp lương giáo viên mầm non và phổ thông công lập.

Các Thông tư này quy định giáo viên phải có chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp tương ứng với từng hạng khi bổ nhiệm, chuyển xếp hạng.

Đến Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo điều chỉnh theo hướng giảm yêu cầu, chỉ quy định 1 chứng chỉ chung đối với các hạng giáo viên.

Và Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT quy định giáo viên từ hạng III đến hạng I của các cấp học phổ thông (tiểu học; trung học cơ sở; trung học phổ thông) phải có chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên.

Chỉ trong vài năm, các quy định về chứng chỉ chức danh nghề nghiệp đã liên tục điều chỉnh theo nhiều hướng khác nhau, từ yêu cầu theo từng hạng, đến rút gọn còn một chứng chỉ chung, rồi lại tiếp tục siết điều kiện.

Sự thay đổi thiếu ổn định này khiến không ít giáo viên rơi vào thế bị động, khó xác định rõ mình cần đáp ứng yêu cầu nào ở từng thời điểm.

Vì sao cần gộp chứng chỉ chức danh nghề nghiệp và bồi dưỡng thường xuyên?

Ở góc độ thực tiễn, vấn đề lớn nhất không nằm ở việc có hay không có chứng chỉ chức danh nghề nghiệp, mà là sự chồng chéo trong nội dung bồi dưỡng: bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp và bồi dưỡng thường xuyên.

Mục 3 Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư 17/2019/TT-BGDĐT quy định 15 module bồi dưỡng thường xuyên giáo viên phổ thông năm 2025.

Các module này bao trùm toàn diện từ phẩm chất nhà giáo, chuyên môn nghiệp vụ đến xây dựng môi trường giáo dục và phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội.

Trong khi đó, nội dung của các khóa bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp theo Thông tư 12/2023/TT-BLĐTBXH lại có nhiều điểm tương đồng, thậm chí trùng lặp.

Chưa kể, ngay từ chương trình đào tạo tại các trường đại học sư phạm, giáo viên đã được trang bị nhiều nội dung liên quan đến chức danh nghề nghiệp, từ chuẩn đạo đức, năng lực chuyên môn đến các kĩ năng nghề nghiệp cơ bản.

Có thể thấy, việc tồn tại song song hai loại hình bồi dưỡng dẫn đến tình trạng chồng chéo, khiến giáo viên vừa tốn thời gian, công sức, tiền bạc vừa giảm hiệu quả nâng cao chuyên môn nghiệp vụ.

Không chỉ vậy, yêu cầu hoàn thành nhiều loại chứng chỉ còn tạo thêm áp lực cho giáo viên, nhất là trong bối cảnh khối lượng công việc theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ngày càng lớn. Vì vậy, yêu cầu giáo viên tiếp tục học lại những nội dung tương tự trong các khóa bồi dưỡng sau này là không cần thiết.

Cần biết thêm, Thông báo số 53/TB-VPCP ngày 15/2/2024 kết luận của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ nêu rõ "…bãi bỏ các loại chứng chỉ không cần thiết, thu gọn các loại chứng chỉ trùng lặp về nội dung, hoàn thành trong Quý II năm 2024".

Như vậy, việc tồn tại đồng thời chứng chỉ chức danh nghề nghiệp và giấy chứng nhận bồi dưỡng thường xuyên là chưa phù hợp với định hướng chung. Cho nên, việc tích hợp hai loại hình này thành một chứng chỉ chung có tên là "chứng chỉ chức danh nghề nghiệp giáo viên" là hướng đi cần sớm được thực hiện.