Gợi ý đáp án nghị luận xã hội

1. Nêu cách hiểu về "mặt nạ xã hội"

- "Mặt nạ xã hội" là vẻ bề ngoài mà con người muốn thể giới xung quanh nhìn nhận về mình.

- "Mặt nạ xã hội" cụ thể hóa qua hành vi của con người trong từng trường hợp, từng hoàn cảnh cụ thể. Mỗi người thường có nhiều "mặt nạ xã hội" tương ứng với nhiều vai trò khác nhau của mình trong đời sống.

2. Bàn luận

- "Mặt nạ xã hội" phản ảnh những khát khao, mong muốn của con người về phiên bản tốt hơn của chính mình. Ở khía cạnh tích cực, "mặt nạ xã hội" là biểu hiện của sự tôn trọng của cá nhân đối với môi trường xung quanh; đồng thời, nó giúp con người bảo vệ được cái tôi riêng tư, giúp con người tự tin hơn, mạnh dạn hơn, dễ dàng thích nghi với hoàn cảnh xung quanh.

- Tuy nhiên, nếu con người quá lệ thuộc vào việc tô vẽ cho "mặt nạ xã hội" của mình trở nên hoàn hảo hoặc nhầm tưởng "mặt nạ" đó chính là bản thể của mình thì dễ dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm: đánh mất con người thật của mình, sống một đời trồng rỗng, vô nghĩa; sống giả tạo, dối trá, gây tổn thương đến những người xung quanh; kìm nén con người thật quá mức dễ dẫn đến bùng nổ hoặc nổi loạn.

3. Rút ra bài học

- Cần thừa nhận "mặt nạ xã hội" của mỗi người như một điều bình thường, tất yếu, tôn trọng sự nỗ lực của con người muốn vươn tới những điều đẹp đẽ.

- Cảnh giác, bài xích với những biểu hiện giả dối bên ngoài, những "mặt nạ" hào nhoáng để che đậy hành vi xấu xa, trục lợi bên trong.

- Tự nhận thức chính mình, xây dựng cho mình những "mặt nạ" lành mạnh phù hợp với từng vai trò khác nhau trong cuộc sống; sống chân thực, hài hòa giữa những vai trò xã hội với cái tôi bên trong của chính mình.

Gợi ý đáp án nghị luận văn học

1. So sánh các văn bản thơ và xác định vấn đề

- Cùng viết về đề tài thời gian, Xuân Diệu có cách thể hiện mang nét riêng cá nhân còn 3 văn bản từ ChatGPT lại mang tính lặp lại về cấu tứ, hình ảnh, từ ngữ, cảm xúc, chủ đề... Việc so sánh này làm nổi bật vấn đề văn học: sự sáng tạo mang cá tính riêng của nghệ sĩ.

- Sáng tạo là tiêu chí then chốt, cốt lõi nhất trong hành trình sáng tác của người nghệ sĩ bởi văn chương là lĩnh vực của cái độc đáo, độc bản. Nếu không có sự sáng tạo, không tạo nên cái mới thì người nghệ sĩ không thể nào thành công trên con đường văn chương.

2. Bình luận

- Văn học phản ảnh hiện thực đời sống, nhưng cách phản ánh của mỗi nhà văn phải mang tính sáng tạo và nét riêng của mình. Sáng tạo là tiêu chí gắt gao mang tính sống còn đối với người nghệ sĩ.

- Sự sáng tạo của người nghệ sĩ thể hiện ở cách nhìn hiện thực, phát hiện ra cái đẹp ở những nơi không ngờ tới/tạo ra được hình thức nghệ thuật mới mẻ, độc đáo/giọng điệu riêng không trộn lẫn.

- Trong thời đại công nghệ số, khi trí tuệ nhân tạo càng lúc càng trở nên thông minh hơn, tinh vi hơn, người nghệ sĩ càng phải đặt ra vấn đề sáng tạo và cái riêng trong sáng tác. Không tạo được nét riêng mang dâu ân cá nhân chính là sự "tự sát" của nghệ sĩ trong lĩnh vực văn học (cần đảm bảo tính thẩm mĩ và nhân văn)

Lưu ý: Khi dấn thân trên con đường văn chương, mỗi người nghệ sĩ phải chấp nhận thử thách khắc nghiệt: phải tìm ra cái mới và để lại dấu ấn độc đáo của riêng mình. Điều này có được không chỉ dựa vào tư chất, năng khiếu sẵn có mà còn là một quá trình lao động nghệ thuật công phu, cần mẫn, gian khổ của người sáng tác.

3. Thông qua bài thơ Đi thuyền - Xuân Diệu và trải nghiệm văn học cá nhân để làm sáng tỏ vấn đề

Qua việc phân tích tác phẩm cụ thể (bài thơ Đi thuyền và các tác phẩm khác theo lựa chọn cá nhân), học sinh làm rõ được những vấn đề sau:

- Sự sáng tạo của người nghệ sĩ thể hiện qua cách nhìn hiện thực, qua hình thức nghệ thuật độc đáo và giọng điệu mang nét riêng của tác giả.

Đối với bài thơ Đi thuyền, có thể làm rõ vấn dề đang bàn qua các yếu tố sau:

Với đề tài cổ điển (thời gian), Xuân Diệu có cái nhìn đầy ám ảnh, mất mát về thời gian tuyến tính, một đi không trở lại. Ông đã biến một cuộc dạo chơi thanh nhã thành một cuộc tự vấn băn khoăn về kiếp người và sự trôi chảy của vạn vật, trước

Hình ảnh thơ mới mẻ, độc đáo (cái bay, cái trôi, tôi phút ấy, tôi phút này,...) chuyển tải triết lí nhân sinh sâu sắc, hiện đại.

Nét riêng mang phong cách Xuân Diệu: thức nhọn giác quan để cảm nhận những biến chuyển tinh vi, mau chóng của thế giới; day dứt, khắc khoải, tiếc nuối tột cùng khoảnh khắc hiện tại ngay khi nó vừa chớm đến; giọng điệu thiết tha, giàu rung động chuyển tải khát khao cuồng nhiệt được giao cảm với đời, trân trọng từng giây phút đang có;...

Lưu ý: Mỗi tác phẩm văn học chân chính là kết quả của sự nỗ lực không ngừng nghỉ, thể hiện bản sắc riêng của nghệ sĩ. Đọc tác phẩm, người đọc cần phát hiện và trân trọng dấu ấn riêng mà nghệ sĩ để lại qua tác phẩm của mình.