BÀI DỰ THI GIÁO DỤC TÀI CHÍNH THÔNG MINH CỦA TÁC GIẢ PHÙNG THỊ XINH (THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH)

Dạy con biết sẻ chia từ khi còn thơ bé

Từ khi các con còn nhỏ, tôi đã dạy con những điều tưởng chừng giản dị: gặp người lớn phải biết chào hỏi, nhận được sự giúp đỡ thì biết nói lời cảm ơn, thấy người khác cần giúp đỡ và mình có thể làm được thì đừng ngần ngại đưa tay. Tôi cũng muốn con hiểu rằng sẻ chia không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao hay những khoản tiền thật nhiều. Đôi khi, chỉ một nụ cười, một lời hỏi han chân thành hay một hành động nhỏ đúng lúc cũng đủ để sưởi ấm lòng người.

Khi các con bắt đầu làm quen với tiền, tôi hướng dẫn con dành riêng một phần để sẻ chia với những người khó khăn hơn. Tôi không đặt nặng số tiền con đóng góp, mà mong con hình thành thói quen tiết kiệm và biết nghĩ đến người khác. Bởi với tôi, giá trị của sự sẻ chia không nằm ở số tiền nhiều hay ít, mà ở tấm lòng và sự tự nguyện khi cho đi.

Từ năm cấp 2, Minh Nhật - tên con trai tôi, đã quen với việc góp một phần tiền của mình vào các hoạt động của lớp. Có lần, con nghe cô giáo kể về những em nhỏ ở vùng bão lũ bị mưa cuốn trôi hết tập sách, không còn đồ dùng học tập để đến trường. Con quyết định góp hết phần tiền tiêu vặt trong tuần của mình để giúp các bạn.

Cô giáo hỏi vì sao con lại góp như vậy, Minh Nhật trả lời: “Con chỉ cần nhịn ăn vặt, còn các bạn có thêm niềm vui”. Sau đó, cô nhắn tin kể lại với tôi, nói rằng cô rất xúc động trước suy nghĩ của con. Đọc tin nhắn cô, lòng tôi dâng lên niềm tự hào khó tả. Tôi biết số tiền tiêu vặt của một đứa trẻ chẳng thể giải quyết được bao nhiêu khó khăn sau bão lũ, nhưng với con, đó là tình cảm dành cho những người bạn đang cần giúp đỡ, và tôi trân quý điều đó.

Một lần khác, khi nghe tin ông cố bị bệnh, con mang xấp tiền gồm 10.000, 20.000, 50.000 đồng do mình dành dụm, đưa cho tôi rồi nói: “Mẹ gửi cái này về cho ông cố dùm con, để ông mua đồ ăn bồi bổ cho mau hết bệnh”.

Tôi cầm tiền của con mà khoé mắt cay cay. Đó là số tiền con đã chắt chiu gần nửa năm để mua đàn. Vậy mà khi biết ông cố bị bệnh, con chẳng cần suy nghĩ, mang hết ra nhờ mẹ gửi về cho ông.

Đến dịp Trung thu, hai mẹ con góp tiền cùng cô giáo dạy làm bánh của con, mua nguyên liệu rồi cùng nhau làm từng chiếc bánh mang tặng những người nghèo ở ngoài đường. Tôi muốn con được tự tay chuẩn bị và trao đi món quà của mình, để con hiểu rằng sự sẻ chia không chỉ nằm ở số tiền mình đóng góp, mà còn ở thời gian, công sức và tấm lòng dành cho người khác. 

Khi tận tay trao những chiếc bánh, nhìn thấy niềm vui của người nhận, con cũng sẽ cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của việc cho đi, đồng thời hiểu rằng ngoài kia vẫn còn nhiều người đang cần được quan tâm và giúp đỡ.

Đến mùa lạnh, tôi cùng con lên vùng cao, gửi những áo ấm đến các em. Con tự tay mặc từng chiếc áo cho các em nhỏ. Nhìn các em nhỏ bẽn lẽn, ngượng ngùng, rồi ánh mắt dần sáng lên khi được mặc chiếc áo mới, lòng con cũng ấm hơn.

Tôi dành thời gian dặn dò, cố gắng tạo điều kiện để con trực tiếp tham gia, trải nghiệm và thực hành những điều được học từ bé.

Mới đây, tôi thử hỏi con thường sẽ dành bao nhiêu tiền để giúp đỡ người khác. Con nói khoảng 10 đến 20% số tiền mình có. Ví dụ nếu tính 10% ra là 47.000 đồng, con sẽ làm tròn lên 50.000 đồng để con số đẹp hơn và có thể giúp được nhiều hơn một chút. Con còn nói, nếu không có tiền để giúp thì con vẫn có thể góp thời gian và công sức của mình.

Tôi khá bất ngờ trước cách con tự đặt ra nguyên tắc ấy. Rồi tôi hỏi thêm: nếu có lúc con đang dành dụm để mua một món đồ mình thích, hoặc có những khoản cần chi khác, con sẽ tính thế nào? Con suy nghĩ rồi nói sẽ cân nhắc, nhưng ít nhất vẫn muốn dành 10% để sẻ chia.

Nghe câu trả lời ấy, tôi thấy vui lắm. Không phải vì con chọn 20% hay 10%, mà vì ở nơi con luôn có một góc nhỏ dành cho người khác. Có lúc mình có thể dành nhiều hơn để giúp đỡ, cũng có khi cần cân nhắc để khoản chi không ảnh hưởng đến nhu cầu thiết yếu hay mục tiêu mình đang theo đuổi. Quan trọng là biết mình có bao nhiêu, cần chi cho điều gì và phần nào dành cho yêu thương.

Tôi cũng không muốn con xem 10% là một quy định cứng nhắc, càng không muốn con nghĩ rằng phải cho đi một khoản tiền nhất định mới là người tốt. Cuộc sống sau này còn nhiều thay đổi, khả năng tài chính và trách nhiệm của con cũng sẽ khác đi. Tôi chỉ mong con giữ được tinh thần sẻ chia, đồng thời biết cân đối để mỗi lựa chọn đều phù hợp với mình.

Nhìn lại hành trình ấy, tôi nhận ra con đang dần hiểu rằng tiền có thể được dành cho nhiều mục đích: từ nhu cầu của bản thân, những điều con mong muốn đến dự định cho tương lai và cả những ai đang cần giúp đỡ. Hiểu được như vậy, con sẽ có động lực chăm chỉ kiếm tiền. Khi có tiền, con góp tiền, chưa có tiền, con vẫn có thể góp thời gian, công sức. Bởi giá trị của một sự giúp đỡ không chỉ nằm ở con số.

Có khi sau này cách con cho đi sẽ thay đổi, nhưng tôi mong dù trong tay có ít hay nhiều, con vẫn biết cân nhắc và không quên gửi gắm đến những mảnh đời bất hạnh hơn mình.

Vì điều tôi muốn vun đắp cho con hôm nay không đơn thuần là một thói quen sử dụng tiền, mà là một tấm lòng biết sẻ chia. Để mai này, trong những phép tính của riêng mình, con vẫn chừa lại một khoản cho yêu thương.