GS.TS Trần Thị Việt Nga - chuyên gia hàng đầu về công nghệ nước và nước thải

Với hơn 25 năm công tác, GS.TS Trần Thị Việt Nga hiện là Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật và Giảng viên cao cấp tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội. Hướng nghiên cứu của bà tập trung vào các giải pháp bền vững nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và đô thị hóa, trong đó dấu ấn đậm nét nhất là việc làm chủ Công nghệ Màng lọc kỵ khí (AnMBR). Đây là giải pháp kết hợp quá trình sinh học kỵ khí và màng tấm phẳng, không chỉ giúp xử lý nước thải hiệu quả cao để tái sử dụng mà còn hỗ trợ thu hồi năng lượng sạch thông qua khí sinh học với hàm lượng mê tan lên tới 80%.

Bên cạnh đó, bà còn nghiên cứu tận dụng các loại vật liệu mới từ phế thải như bê tông thải, gạch, bê tông khí chưng áp (AAC) làm vật liệu lọc để xử lý ô nhiễm, đồng thời chủ trì đề án phục hồi các dòng sông nội đô tại Hà Nội như sông Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu dựa trên cách tiếp cận tổng hợp đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội phê duyệt vào tháng 7/2025.

Sự bền bỉ của GS.TS Trần Thị Việt Nga được thể hiện qua khối lượng công việc đồ sộ khi bà làm chủ nhiệm 14 trên tổng số 21 đề tài khoa học các cấp, bao gồm cả các dự án quốc tế lớn từ Nhật Bản, Đức, Anh. Điển hình là dự án SATREPS (2023-2028) sử dụng vốn ODA Nhật Bản nhằm phát triển hệ thống cấp nước thích ứng với nguồn nước ô nhiễm. Các nghiên cứu của bà mang tính ứng dụng thực tiễn rất cao, đã được triển khai hiệu quả tại các ký túc xá và nhiều trang trại chăn nuôi quy mô lớn tại Thanh Hóa, Đắk Lắk với tổng quy mô đầu tư lên tới 200 triệu USD.

Triết lý của một nhà khoa học nữ: "Đam mê và sự cộng hưởng"

Đối với Giáo sư Trần Thị Việt Nga, làm khoa học nữ là chấp nhận áp lực, đặc biệt là trong công tác quản lý. Tuy nhiên, bà nhìn thấy ở phụ nữ những lợi thế riêng biệt: tính đa nhiệm, sự quản lý thời gian tốt, tính kiên nhẫn, tỉ mỉ và khả năng chia sẻ.

"Kết quả nghiên cứu là sự cộng hưởng, công sức và sự nỗ lực của cả tập thể. Khi làm nghiên cứu, tôi không nghĩ nhiều đến thành công lớn lao mà chỉ khát khao hoàn thành mục tiêu. Kết quả đó khi mang lại lợi ích cho cộng đồng thì lại càng ý nghĩa", Giáo sư Trần Thị Việt Nga bày tỏ.

Bà thừa nhận nghiên cứu luôn có cả thành công lẫn thất bại, nhưng vì được làm công việc yêu thích nên bà luôn thấy tràn đầy năng lượng tích cực và "không thấy có sự vất vả".

Người truyền lửa cho thế hệ trẻ

Không chỉ dừng lại ở các công trình cá nhân, bà còn tâm huyết xây dựng Nhóm nghiên cứu Các giải pháp nước tiên tiến (InWATER) và hướng dẫn thành công nhiều Tiến sĩ, Thạc sĩ trong ngành. Dành lời nhắn nhủ thực tế cho các bạn trẻ mong muốn dấn thân vào con đường này, Giáo sư khẳng định nghiên cứu khoa học trước hết cần sự đam mê và một nền tảng kiến thức cơ bản vững chắc.

Theo bà, người làm nghiên cứu cần hiểu bài bản các bước thực hiện - từ việc xác định vấn đề, nắm vững nguyên tắc đến kỹ năng xử lý số liệu khách quan. Chính những kiến thức vững chãi đó sẽ hình thành tư duy logic và suy nghĩ mạch lạc, giúp mỗi cá nhân giải quyết vấn đề hiệu quả dù ở bất cứ vị trí công tác nào.

Những đóng góp của GS.TS Trần Thị Việt Nga không chỉ hướng tới các mục tiêu lớn như NetZero và kinh tế tuần hoàn, mà còn khẳng định tầm vóc của nữ trí thức Việt Nam trong khu vực và quốc tế.

Hành trình hơn 25 năm cống hiến của GS.TS Trần Thị Việt Nga là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của sự kiên trì và niềm đam mê khoa học tự thân. Từ những nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ màng lọc kỵ khí AnMBR đến đề án phục hồi các dòng sông nội đô Hà Nội, mọi công trình của bà đều hướng tới một mục tiêu nhất quán: vì một hệ thống hạ tầng xanh và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 không chỉ vinh danh những con số ấn tượng hay những dự án triệu đô, mà còn tôn vinh triết lý sống cao đẹp của một nữ trí thức: xem áp lực là động lực, coi thành công là sự cộng hưởng của tập thể và lấy lợi ích xã hội làm thước đo hạnh phúc. Với vai trò là người "truyền lửa" tại Viện Công nghệ cao Việt Nhật và nhóm nghiên cứu InWATER, Giáo sư Nga đang tiếp tục đào tạo nên những thế hệ kế cận có tư duy mạch lạc và lòng nhiệt huyết, khẳng định vị thế của phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy khoa học hiện đại và kinh tế tuần hoàn.