Liệu có cách nào để "lọc" nhạc AI khi nghe trên YouTube?

Mặc dù làn sóng AI đang dẫn dắt mọi ngóc ngách của cuộc sống, trong đó có âm nhạc thịnh hành trên các kênh mạng xã hội, khiến nhiều người nghe lầm tưởng đây chính là âm nhạc bản quyền, tuy nhiên, nếu không để ý kỹ, sẽ chính là nhạc AI. Vậy, làm cách nào để có thể nghe nhạc "thật", không bị thuật toán dẫn dụ?

Hiện nay, trên Youtube cũng chưa thiết kế được bộ lọc dành riêng cho nhạc AI, thuật toán đề xuất của YouTube vẫn xem các bản nhạc AI như những nội dung thông thường nếu chúng đáp ứng được tiêu chí về lượt xem, thời lượng nghe hay mức độ tương tác. Không chỉ Youtube, hầu hết các nền tảng đều chưa có thể kiểm soát được nhạc AI và nhạc có bản quyền. 

Tuy nhiên, để lược bớt những thể loại âm nhạc tràn lan do AI tạo ra, bạn có thể tham khảo một số những cách thức sau đây: 

Nghe nhạc từ các kênh "chính thức" (official) của nghệ sỹ (ca sỹ/diễn viên/nhạc sỹ/chính hãng phát hành)

Trước hết, hãy ưu tiên nghe nhạc từ kênh chính thức của ca sĩ, nhạc sĩ hoặc hãng thu âm. Những kênh đã được xác minh thường phát hành album, MV hoặc bản ghi có bản quyền rõ ràng, nên khả năng xuất hiện nhạc do AI tạo hoàn toàn sẽ thấp hơn.

Khi tìm kiếm trên YouTube, thay vì chỉ gõ những cụm từ chung chung như "nhạc thư giãn", "nhạc học tập", "nhạc ngủ" hay "nhạc không lời", người dùng nên tìm trực tiếp tên ca sĩ, tên album hoặc tên bài hát. Nếu cần, có thể bổ sung các từ khóa như "chính thức", "biểu diễn trực tiếp", "bản gốc" hoặc "album đầy đủ" (hoặc các từ tiếng Anh tương ứng như Official, Live, Original, Full Album) để tăng khả năng tiếp cận các bản phát hành chính thống.

Bên cạnh đó, nếu liên tục gặp các kênh đăng tải nhạc AI, người dùng nên sử dụng các tùy chọn "Không quan tâm" hoặc "Không đề xuất kênh này". Khi có một thời gian dài ấn vào các phím "không quan tâm", thuật toán sẽ dần hiểu sở thích của người nghe và giảm tần suất gợi ý những nội dung tương tự.

Sử dụng Youtube Music (official)

Một lựa chọn khác là sử dụng YouTube Music thay vì YouTube thông thường. Dịch vụ này ưu tiên hiển thị album, nghệ sĩ và các bản phát hành chính thức, vì vậy tỷ lệ gặp các bản nhạc AI nhìn chung cũng thấp hơn.

Một lưu ý nhỏ là bạn không nên chọn các dạng thức để YouTube tự động phát (Autoplay) hoặc chỉ nghe theo danh sách đề xuất trên trang chủ. Vì hầu hết các đề xuất gần nhất hiện nay đều là nhạc AI bởi số lượng người nghe rất nhiều. 

Sở dĩ nhạc AI được nhiều người "nghe liền" vì thiết kế bắt mắt, tổng hợp dễ đúng "gu" của người tìm kiếm. Ví dụ, AI có thể "cover" tự động rất nhiều bản nhạc nổi tiếng cùng thể loại để tạo thành 1 album mới rất gọn gàng, tiện lợi cho người nghe mà không phải đi tìm từng bài gốc của từng ca sỹ để ghép lại. Thêm nữa, AI hoàn toàn có thể sáng tác nhạc và tổng hợp theo từ khóa đang "trending" như: "relaxing music", "study music", "bolero hay nhất", "những bản nhạc vĩnh cửu theo thời gian", "nhạc ru ngủ", "nhạc thư giãn", "nhạc làm việc" hay "nhạc chữa lãnh"/"meditation music"...

Khi bạn vô tình ấn luôn những bản nhạc được tìm kiếm và hiển thị đầu tiên rất bắt mắt, điều này vô tình khiến thuật toán ngày càng hiểu sai sở thích của người nghe. 

Để hạn chế điều này, người dùng nên chủ động xây dựng danh sách phát (playlist) của riêng mình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mục gợi ý. Khi thường xuyên nghe những album hoặc nghệ sĩ yêu thích, thuật toán sẽ dần nhận diện đây mới là nội dung phù hợp và giảm bớt việc giới thiệu các video đại trà.

Bất kể khi nào muốn nhấp chuột, bạn hãy dành ít phút đọc qua các thông tin giới thiệu về kênh, về bản nhạc. Ưu tiên mở album hoàn chỉnh thay vì những video có tiêu đề quá chung chung. Những video nhạc "uy tín" thường công khai đầy đủ thông tin về nhạc sĩ, ca sĩ hoặc đơn vị phát hành, có dữ liệu bản quyền và thông tin nghệ sĩ rõ ràng.

Ngoài ra, người dùng cũng nên để ý đến tần suất đăng tải của một kênh YouTube. Nếu một kênh liên tục xuất bản hàng chục video mỗi ngày với hình ảnh minh họa na ná nhau, tên bài hát mang tính mô tả như "Nhạc trẻ", "...mới hất", "...thịnh hành nhất"... nhưng không ghi rõ tác giả hay ca sĩ, khả năng cao đây là nội dung được tạo tự động bằng AI hoặc kết hợp AI trong quá trình sản xuất.

Trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào lĩnh vực sáng tạo nội dung, việc người dùng chủ động định hình thói quen nghe nhạc được xem là giải pháp hiệu quả nhất. Thuật toán có thể rất thông minh, nhưng cuối cùng vẫn học từ chính hành vi của người sử dụng. Càng chủ động lựa chọn nội dung chất lượng, khả năng bị "bao vây" bởi những bản nhạc do AI tạo ra sẽ càng giảm.