Tại phiên giải trình về tình hình thực hiện chính sách pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, số lượng giáo viên thiếu so với định mức tại thời điểm kết thúc năm học 2025-2026 là hơn 104.500 giáo viên. 

Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại mạng lưới trường lớp và rà soát theo quy mô học sinh, nhu cầu biên chế cần bổ sung cho năm học 2026-2027 là khoảng 43 nghìn chỉ tiêu. Hiện vẫn còn hơn 40 nghìn biên chế đã giao từ năm 2025 nhưng các địa phương chưa tuyển dụng hết.

"Như vậy, tình trạng thiếu giáo viên ở đây là thiếu so với định mức quy định, đồng thời còn hiện tượng thừa - thiếu cục bộ giữa các môn học, cấp học và địa bàn", Bộ trưởng thông tin.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề cập 3 nguyên nhân dẫn tới thiếu giáo viên:

Thứ nhất, các địa phương chưa tuyển dụng hết số biên chế được giao. Một mặt địa phương muốn tuyển dụng, nhưng mặt khác lại có áp lực giảm biên chế chung trong toàn hệ thống, mà đội ngũ giáo viên lại chiếm tỷ lệ lớn trong viên chức. Một số nơi chưa mạnh dạn tuyển dụng.

Thứ hai, thừa thiếu cục bộ do biến động dân cư, có nơi thiếu nhưng có nơi thừa mà các địa phương chưa kịp thời điều chuyển, thuyên chuyển giáo viên.

Thứ ba, thừa thiếu cục bộ giữa các cấp học, giữa cơ cấu môn học. Độ vênh trong tính toán định mức cũng dẫn đến một phần nhỏ câu chuyện thừa thiếu.

Về giải pháp khắc phục, Bộ trưởng cho biết, Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã giao Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo được quyền tuyển dụng, thuyên chuyển, điều động đội ngũ giáo viên. Đây là giải pháp rất quan trọng. Một số địa phương đã tiến hành tuyển dụng tập trung mang lại rất nhiều ưu điểm.

Các địa phương vừa qua sắp xếp, số lượng đội ngũ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng sắp xếp cần bố trí lại là khoảng 33.000, trong đó các địa phương đã bố trí được khoảng 22.000 sang làm giáo viên trực tiếp, số còn lại tiếp tục được bố trí.

Dự kiến trong tháng 9 hoặc đầu tháng 10 Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ ban hành định mức mới về giáo viên, xem xét đặc thù dạy học 2 buổi/ngày, đặc thù địa bàn, vùng miền, cấp học, môn học và căn cứ theo quy mô học sinh, sĩ số lớp.

Đối với vấn đề thừa thiếu cục bộ các môn chuyên biệt (Tiếng Anh, Nghệ thuật, Âm nhạc...) và vùng khó khăn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương một số giải pháp như ký hợp đồng với nghệ nhân, huấn luyện viên từ bên ngoài theo chế độ hợp đồng để làm việc; ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong môn Tiếng Anh, Tin học, năng lực số; chế độ chính sách thu hút đối với giáo viên các môn này.

Về luân chuyển giáo viên vùng khó khăn, Bộ trưởng cho rằng, khi Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có quyền luân chuyển giữa các xã, phường thì không phải một giáo viên được điều động đi 5-10 năm mới được chuyển về mà hoàn toàn có thể điều chuyển giáo viên đi 1-2 năm rồi quay vòng. 

"Bằng cách này, vùng sâu vùng xa luôn luôn có đội ngũ giáo viên tốt, cứ một giáo viên chuyển về thì có một giáo viên chuyển đi. Đề nghị các địa phương rất quan tâm việc này, vì cơ chế chính sách đã có rồi", Bộ trưởng nói.

Về vấn đề sắp xếp, tinh giản bộ máy, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, tinh giản ở đây là tinh giản đội ngũ cán bộ quản lý, sử dụng hiệu quả nhân sự hỗ trợ trong trường học; kèm theo đó là đổi mới cơ chế quản trị nhà trường.

Bộ Giáo dục và Đào tạo rất chia sẻ khó khăn của các trường trong quá trình sắp xếp. Bộ đã thành lập 4 đoàn kiểm tra công tác sắp xếp tại các địa phương; vừa qua Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đã đi một số địa phương nắm bắt tình hình để có văn bản hướng dẫn kỹ lưỡng hơn. Sắp xếp không phải để giảm cơ học số đầu mối, số nhân viên, mà phải đổi mới cơ chế quản trị, ứng dụng công nghệ. Bộ đã ban hành hướng dẫn về mô hình quản trị này và sẽ tiếp tục điều chỉnh chi tiết hơn.