Là một giáo viên trung học phổ thông, tôi băn khoăn không phải vì giáo viên ngại làm đủ thời gian, mà ở chỗ có nhất thiết mọi công việc của giáo viên đều phải thực hiện tại trường hay không. Nếu chỉ căn cứ vào thời gian có mặt để quản lý, liệu nhà trường có giải quyết được vấn đề chất lượng công việc hay lại phát sinh thêm những bất cập?

Giáo viên ở trường 8 tiếng không đồng nghĩa với làm việc hiệu quả

Theo tôi, điểm chưa hợp lý trong đề xuất này nằm ở chỗ lấy điều kiện cơ sở vật chất làm căn cứ để tổ chức cho giáo viên làm việc 8 giờ mỗi ngày tại trường. Có phòng làm việc, máy tính, mạng Internet là điều kiện thuận lợi để giáo viên thực hiện nhiệm vụ. Nhưng có đủ những điều kiện ấy không có nghĩa mọi công việc của giáo viên đều phải làm tại trường.

Công việc của giáo viên có những phần phải thực hiện theo thời gian và địa điểm cố định, chẳng hạn như lên lớp, họp hội đồng, sinh hoạt tổ chuyên môn, coi kiểm tra hoặc tham gia các hoạt động giáo dục. Tuy nhiên, cũng có nhiều công việc cần giáo viên chủ động sắp xếp thời gian, như soạn bài, đọc tài liệu, xây dựng câu hỏi, chấm bài và nhận xét kết quả học tập của học sinh.

Một giáo viên có thể hoàn thành việc soạn bài ở nhà trong khoảng thời gian tập trung, yên tĩnh. Ngược lại, khi phải có mặt tại trường đủ 8 giờ, nhưng thời khóa biểu chỉ có một số tiết dạy và các nhiệm vụ được phân công không lấp đầy khoảng thời gian còn lại, giáo viên vẫn phải ở trường theo quy định.

Như vậy, điều thay đổi có thể chỉ là địa điểm làm việc, chứ chưa chắc là khối lượng hay chất lượng công việc.

Công việc của giáo viên không kết thúc khi hết tiết dạy

Nhìn vào thời khóa biểu, người ta có thể dễ dàng đếm số tiết giáo viên đứng lớp. Nhưng nhìn vào thời khóa biểu không thể biết hết khối lượng công việc mà giáo viên phải thực hiện.

Chẳng hạn, một giáo viên Ngữ văn dạy nhiều lớp phải chuẩn bị bài, lựa chọn ngữ liệu, thiết kế câu hỏi, chấm bài viết và nhận xét khả năng diễn đạt của từng học sinh. Chấm một bài văn không đơn giản là đối chiếu đáp án rồi cho điểm. Giáo viên phải đọc, đánh giá cách lập luận, phát hiện hạn chế và đưa ra nhận xét để học sinh biết mình cần sửa ở đâu.

Giáo viên các môn học khác cũng có những công việc tương tự. Ngoài việc chuẩn bị bài và chấm bài, họ còn phải xây dựng đề kiểm tra, nhập điểm, hoàn thiện hồ sơ, theo dõi tình hình học tập, trao đổi với phụ huynh và thực hiện các nhiệm vụ do nhà trường phân công.

Những công việc này không phải lúc nào cũng diễn ra trong giờ hành chính tại trường. Có thời điểm giáo viên phải làm nhiều hơn bình thường, nhất là khi kiểm tra định kỳ, hoàn thành điểm số hoặc chuẩn bị cho các kỳ thi.

Vì vậy, nếu muốn quy định thời gian làm việc 40 giờ mỗi tuần, trước hết cần xác định rõ khối lượng công việc của giáo viên hiện nay có tương ứng với thời gian đó hay không. Nếu chưa làm rõ vấn đề này mà chỉ yêu cầu có mặt đủ 8 giờ mỗi ngày, quy định mới có thể làm tăng thời gian hiện diện nhưng không giải quyết được tình trạng quá tải công việc.

Giáo viên sẽ chịu thêm áp lực nếu quy định thiếu rõ ràng

Nếu đề xuất được thông qua mà không có hướng dẫn cụ thể, hệ quả dễ thấy nhất là thời gian làm việc của giáo viên có thể bị kéo dài trên thực tế.

Giáo viên vẫn phải dạy theo thời khóa biểu, hoàn thành hồ sơ và các nhiệm vụ chuyên môn như trước. Nếu phải ở lại trường đủ 8 giờ mỗi ngày nhưng không được giảm bớt nhiệm vụ khác, họ sẽ khó chủ động sắp xếp công việc hơn.

Điều đáng nói là thời gian ở trường tăng lên không đồng nghĩa với việc giáo viên có thêm thời gian nghỉ ngơi. Một giáo viên có thể phải ở trường đến cuối buổi chiều, sau đó vẫn tiếp tục chấm bài hoặc chuẩn bị bài giảng tại nhà vì chưa hoàn thành công việc.

Với những giáo viên có con nhỏ hoặc phải chăm sóc người thân, việc thay đổi thời gian làm việc còn ảnh hưởng đến việc sắp xếp cuộc sống gia đình. Đây không phải lý do để miễn trừ trách nhiệm nghề nghiệp, nhưng là yếu tố cần được tính đến khi xây dựng chính sách lao động.

Về lâu dài, nếu giáo viên cảm thấy thời gian của mình bị quản lý chặt hơn nhưng công việc không giảm, điều kiện làm việc không cải thiện, quy định mới có thể gây tâm lý không đồng tình. Nhà trường cũng có thể mất thêm thời gian kiểm tra việc chấp hành giờ giấc thay vì tập trung vào chất lượng giảng dạy.