Quy định mới về an toàn khi dùng AI trong ngành Ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN (Thông tư 53) quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Ngân hàng.

Thông tư mới của Ngân hàng Nhà nước là bước cụ thể hóa các quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và các văn bản hướng dẫn liên quan, đồng thời thiết lập khuôn khổ quản lý thống nhất đối với việc ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng. Theo đó, yêu cầu quản lý được xây dựng dựa trên mức độ rủi ro và phạm vi tác động của từng hệ thống AI.

AI hiện được ứng dụng trong nhiều nghiệp vụ ngân hàng như chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động và eKYC. Việc ứng dụng công nghệ này cũng đặt ra các rủi ro liên quan đến an ninh mạng, an toàn dữ liệu, mô hình, bên thứ ba và chuỗi cung ứng.

Theo Thông tư 53, việc phân loại hệ thống AI nhằm xác định mức độ rủi ro và thiết lập cơ chế giám sát, can thiệp phù hợp. Các hệ thống phải bảo đảm cơ chế giám sát của con người, trong đó AI không thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng.

Đối với hệ thống AI có rủi ro cao trong lĩnh vực ngân hàng theo Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư quy định cụ thể một số trường hợp.

Trong đó, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán được xác định là có rủi ro cao khi tự động thực hiện giao dịch trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân; trên 50 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.

Đối với hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng, hệ thống được xác định là có rủi ro cao khi xử lý khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên.

Các hệ thống AI phải được kiểm tra, đánh giá về an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành chính thức, đồng thời được kiểm tra, đánh giá định kỳ hoặc khi có thay đổi đáng kể. Các đơn vị cũng phải thực hiện yêu cầu về an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, xử lý sự cố, ghi nhật ký và kiểm soát các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

Quản lý rủi ro khi ứng dụng AI trong ngân hàng

Thông tư 53 quy định khung quản lý rủi ro đối với việc ứng dụng AI, trong đó có yêu cầu quản lý rủi ro và đánh giá tác động đối với hệ thống AI có rủi ro cao. Hoạt động quản lý được thực hiện theo mô hình 3 tuyến bảo vệ, bao quát các rủi ro liên quan đến mô hình, đạo đức, thuê ngoài và chuỗi cung ứng.

Một yêu cầu đáng chú ý là trước khi đưa hệ thống AI vào vận hành chính thức, đơn vị phải lập hồ sơ theo quy định, đánh giá các điều kiện triển khai và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Quy định này đặt ra yêu cầu đánh giá và kiểm soát rủi ro trước khi AI được sử dụng trong hoạt động thực tế, nhất là đối với các hệ thống có khả năng tác động trực tiếp đến khách hàng hoặc các hoạt động ngân hàng.

Thông tư 53 áp dụng đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ tiền di động, công ty thông tin tín dụng, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), Nhà máy In tiền Quốc gia và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.

Việc ban hành Thông tư 53 tạo khuôn khổ quản lý đối với việc ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng, theo hướng gắn đổi mới công nghệ với kiểm soát rủi ro, tăng cường an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.