Thi chọn học sinh giỏi quốc gia: Siết an ninh và chấm số hóa có đủ để củng cố niềm tin?
Việc đưa máy dò kim loại, camera giám sát và chấm bài số hóa đánh dấu bước chuyển lớn trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Trước thực trạng gian lận công nghệ cao, các quy định mới trong dự thảo Quy chế thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia là giải pháp bảo vệ độ tin cậy và sự công bằng kỳ thi danh giá này.
Học sinh Hà Nội tham dự Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2024-2025. Ảnh: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trong nhận thức chung của xã hội, kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia luôn được xem là một kỳ thi học thuật danh giá, nơi hội tụ những gương mặt xuất sắc đại diện cho chất lượng giáo dục của các địa phương.
Quan niệm phổ biến trước đây cho rằng ở một sân chơi mang tính chất chuyên sâu, tính tự trọng học thuật của thí sinh là yếu tố tự thân giúp duy trì tính nghiêm túc.
Tuy nhiên, bối cảnh thi cử với sự xuất hiện của các thiết bị gian lận công nghệ cao trong những năm gần đây đã đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh phương thức quản lý.
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào dự thảo quy định kiểm tra máy dò kim loại, lắp camera giám sát tại phòng thi và số hóa bài thi để chấm trên máy tính thể hiện bước dịch chuyển trong công tác khảo thí - chuyển từ giám sát thủ công sang kiểm soát bằng quy trình kỹ thuật.
Bảo vệ tính liêm chính trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trước rủi ro công nghệ
Sự gia tăng về quyền lợi đi kèm từ ưu tiên tuyển thẳng vào các trường đại học hàng đầu đến cơ hội nhận học bổng và tham gia các đội tuyển quốc tế đã khiến tính cạnh tranh của kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia ngày càng lớn. Đi cùng với đó là nguy cơ phát sinh vi phạm nếu không có giải pháp kiểm soát hiệu quả.
Trước đây, công tác coi thi chủ yếu dựa vào sự quan sát trực tiếp của giám thị. Tuy nhiên, khi các thiết bị thu phát sóng siêu nhỏ như tai nghe ngụy trang hay thiết bị truyền tin tinh vi trở nên dễ tiếp cận trên thị trường, việc kiểm tra bằng mắt thường bộc lộ nhiều khoảng trống rủi ro.
Để giải quyết bất cập, dự thảo mới đưa ra đề xuất lắp camera và dùng máy dò kim loại trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.
Về mặt kỹ thuật, việc rà soát thiết bị điện tử trước giờ làm bài kết hợp ghi hình liên tục bằng hệ thống camera mạng cục bộ (lưu trữ tối thiểu 9 tháng) giúp tạo ra cơ chế giám sát bằng dữ liệu. Nguồn dữ liệu này đóng vai trò là căn cứ pháp lý quan trọng để đối soát khi phát sinh khiếu nại hoặc nghi vấn.
Vấn đề đặt ra là việc áp dụng các biện pháp kiểm tra an ninh nghiêm ngặt có thể tạo áp lực không cần thiết cho thí sinh. Do đó, khâu tổ chức cần chuẩn hóa quy trình kiểm tra một cách văn minh, chuyên nghiệp để tránh gây ảnh hưởng đến tâm lý làm bài của học sinh.
Số hóa khâu chấm thi học sinh giỏi quốc gia: Giảm thiểu yếu tố chủ quan
Song song với biện pháp an ninh tại phòng thi, đề xuất quét số hóa bài thi giấy để thực hiện chấm tập trung trên phần mềm nhắm đến việc xử lý các bất cập ở khâu làm phách và chấm bài trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia.
Thực tế công tác chấm thi thủ công trước đây từ khâu rọc phách, dán phách giấy đến thao tác chấm trực tiếp trên bài làm luôn tiềm ẩn rủi ro lộ thông tin vùng miền, lộ nét chữ hoặc phát sinh sai sót cơ học trong quá trình tổng hợp điểm.
Bài thi sau khi quét sẽ được phần mềm mã hóa phách tự động và phân công ngẫu nhiên cho các giám khảo chấm độc lập. Giám khảo không tiếp cận được thông tin cá nhân hay địa phương của thí sinh. Phần mềm hỗ trợ tự động đối sánh kết quả giữa hai giám khảo và lưu lại toàn bộ lịch sử thao tác phục vụ công tác thanh tra.
Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình này phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng thiết bị quét, độ ổn định của phần mềm và khả năng thích ứng của đội ngũ giám khảo.
Việc đọc và chấm bài thi chuyên sâu với nhiều công thức, sơ đồ phức tạp liên tục trên màn hình máy tính đòi hỏi cấu hình thiết bị cao và giải pháp hạn chế căng thẳng thị giác cho người chấm.
Các đề xuất mới như lắp camera giám sát, dùng máy dò kim loại hay chấm thi trên máy tính phản ánh xu hướng ứng dụng công nghệ vào công tác khảo thí.
Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang kiểm soát bằng dữ liệu số trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia là giải pháp nhằm nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của kết quả.
Hiệu quả thực tế của quy định này sẽ phụ thuộc vào năng lực vận hành, hạ tầng kỹ thuật và sự chuẩn bị đồng bộ từ phía ngành giáo dục để vừa bảo đảm tính nghiêm túc của kỳ thi, vừa giữ được môi trường làm bài tối ưu cho thí sinh.
- Tham khảo thêm
