Lớp 10 - chọn tổ hợp hay chọn tương lai?

Nếu như trước đây, giai đoạn đầu cấp trung học phổ thông chủ yếu để học sinh làm quen với môi trường mới thì hiện nay, việc chọn tổ hợp môn ngay từ lớp 10 đã trở thành vạch xuất phát cho lộ trình xét tuyển đại học.

Việc phân hóa và định hướng nghề nghiệp được thực hiện ngay từ thời điểm lớp 10 thông qua danh mục các môn học tự chọn.

Rủi ro từ tâm lý "chọn đại" và hệ quả khi chọn tổ hợp theo cảm tính

Theo quy định, ngoài các môn học bắt buộc, học sinh phải chủ động lựa chọn tổ hợp môn lớp 10 bằng cách chọn 4 môn trong số các môn phân hóa (bao gồm: Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Địa lí, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, Công nghệ, Âm nhạc, Mỹ thuật).

Đây là một bài toán phức tạp đối với học sinh ở độ tuổi 15, khi phần lớn các em chưa có đủ thông tin và trải nghiệm để xác định rõ năng lực cũng như mục tiêu nghề nghiệp dài hạn.

Sự thiếu định hình của học sinh kết hợp với định kiến hoặc kỳ vọng từ phía gia đình dễ dẫn đến những quyết định sai lầm.

Nhiều phụ huynh vẫn duy trì tư duy cũ, định hướng con em theo đuổi các môn khoa học tự nhiên với mục đích tối ưu hóa cơ hội việc làm sau này, bất chấp năng lực thực tế của học sinh phù hợp với các môn khoa học xã hội hoặc nghệ thuật.

Ngược lại, không ít học sinh thực hiện việc chọn môn dựa theo tâm lý đám đông hoặc lựa chọn ngẫu nhiên để hoàn thành thủ tục nhập học.

Hệ quả của việc chọn sai tổ hợp môn ở giai đoạn này rất nghiêm trọng. Khi phải theo học những bộ môn không thuộc sở trường, học sinh dễ rơi vào trạng thái quá tải, mệt mỏi và giảm sút hiệu quả học tập.

Hiện nay, phương thức xét tuyển đại học dựa trên kết quả học bạ từ 4 đến 6 học kỳ vẫn chiếm tỷ trọng lớn tại nhiều trường đại học. 

Do đó, một kết quả học tập không tốt ở năm lớp 10 sẽ trực tiếp làm giảm cơ hội cạnh tranh trong kỳ tuyển sinh đại học sau này.

Thêm vào đó, dù quy chế cho phép chuyển đổi tổ hợp môn giữa chừng, nhưng quy trình này đòi hỏi học sinh phải tự bổ sung một khối lượng kiến thức rất lớn để vượt qua bài kiểm tra sát hạch của nhà trường, tạo ra áp lực không nhỏ trong năm học lớp 11.

Giải bài toán chọn tổ hợp từ sự phối hợp thực chất của 3 bên - nhà trường, gia đình và học sinh

Để việc lựa chọn tổ hợp môn lớp 10 thực sự phát huy vai trò định hướng nghề nghiệp bền vững, quy trình này không thể thực hiện một cách áp đặt từ một phía hoặc sắp xếp cơ học dựa trên điều kiện cơ sở vật chất sẵn có của nhà trường.

Đây phải là kết quả của một quá trình thảo luận, đánh giá dựa trên năng lực và nhu cầu thực tế từ cả 3 phía.

Trước hết, về phía nhà trường, công tác tư vấn học đường cần được triển khai theo chiều sâu, mang tính chủ động và đi trước một bước thay vì chỉ tổ chức các buổi phổ biến quy chế mang tính thủ tục khi học sinh đến nhập học. 

Các trường trung học phổ thông cần tận dụng khoảng thời gian ngay sau khi công bố kết quả trúng tuyển để tổ chức các buổi tư vấn chuyên đề, phân tích rõ mối liên hệ giữa các môn học tự chọn với các khối thi truyền thống hoặc mở rộng (như A00, B00, C00, D01...) cũng như tiêu chí tuyển sinh của các ngành nghề hiện nay. 

Hoạt động này cần được số hóa thông tin, cung cấp tài liệu tường minh đến từng phụ huynh và học sinh trước thời điểm đặt bút ký vào phiếu đăng ký nguyện vọng lớp 10, giúp người học có đủ thời gian cân nhắc và đưa ra quyết định chuẩn xác.

Bên cạnh vai trò của nhà trường, sự thấu hiểu từ phía gia đình đóng vai trò quyết định. Các bậc phụ huynh cần khách quan và tỉnh táo khi đánh giá năng lực cốt lõi của con em mình.

Việc tôn trọng năng lực thực tế, đồng hành thay vì áp đặt kỳ vọng chủ quan là yếu tố quan trọng giúp giảm tải áp lực học đường, đồng thời tối ưu hóa khả năng phát triển tự nhiên của học sinh.

Và bản thân các em học sinh cũng không thể đứng ngoài cuộc hay phó thác cho sự may rủi. 

Người học cần chủ động tìm hiểu thông tin về hệ thống ngành nghề, nghiêm túc nhìn nhận thế mạnh và hạn chế của bản thân để đưa ra quyết định lựa chọn dựa trên những cơ sở khoa học và định hướng thực tế.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 mang đến cơ hội tự quyết lớn hơn cho học sinh trong việc thiết kế lộ trình học tập phù hợp với bản thân.

Tuy nhiên, quyền chủ động luôn đi kèm với trách nhiệm. Việc lựa chọn tổ hợp môn lớp 10 một cách chính xác sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, phát huy tối đa năng lực và có sự chuẩn bị tốt nhất cho bậc học tiếp theo.

Đã đến lúc xã hội cần nhìn nhận việc chọn tổ hợp môn đầu cấp như một bước đi hướng nghiệp sớm, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về mặt tư duy từ cả nhà trường, gia đình và chính học sinh.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/lop-10-chon-to-hop-hay-chon-tuong-lai-179260621160021276.htm