Xu hướng thi trên máy tính ở các nền giáo dục tiên tiến

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt đề án tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính giai đoạn 2026-2036.

GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, việc tổ chức thi trên máy tính sẽ được thực hiện theo lộ trình, chỉ áp dụng tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực; không triển khai đồng loạt khi điều kiện giữa các vùng chưa được bảo đảm. Học sinh phải được làm quen trước với hình thức thi; địa phương phải có phương án hỗ trợ học sinh ít có điều kiện sử dụng máy tính.

Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị triển khai thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính theo lộ trình thì thi trên máy tính đã được nhiều quốc gia như Mỹ, Singapore... triển khai từ nhiều năm trước không chỉ trong các kỳ thi quốc gia mà còn ở bài kiểm tra định kỳ, kiểm tra chuẩn hóa đầu ra. 

Thi trên máy tính trở thành xu hướng phổ biến

Mỹ là một trong những quốc gia đi đầu trong số hóa hoạt động khảo thí. Từ năm 2023, SAT - bài thi chuẩn hóa thường được dùng để xét tuyển vào đại học Mỹ, đã chính thức chuyển sang hình thức thi trực tuyến. 

Trước SAT, hàng loạt kỳ thi chuẩn hóa khác như TOEFL, GRE, GMAT hay các bài đánh giá năng lực nghề nghiệp cũng đã chuyển sang hình thức làm bài trên máy tính từ nhiều năm trước.

Không chỉ Mỹ, các quốc gia châu Âu cũng đang đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong giáo dục.

Tại Estonia - quốc gia được xem là một trong những hình mẫu về chính phủ số - các kỳ thi đang được từng bước chuyển sang hình thức trực tuyến.

Theo kế hoạch của Hội đồng Giáo dục và Thanh niên Estonia (HARNO), các kỳ thi tiếng Estonia và ngoại ngữ triển khai trước từ năm 2025, sau đó mở rộng sang các kỳ thi tốt nghiệp trung học vào năm 2027. 

Hội đồng Giáo dục và Thanh niên Estonia nhận định, các kỳ thi trực tuyến rất hữu ích trong việc đánh giá kỹ năng mà học sinh cần cho môi trường làm việc trong tương lai. Điều này cũng sẽ giảm bớt gánh nặng cho giáo viên.

Tại châu Á, Singapore lần đầu triển khai thi điện tử cho Kỳ thi Chứng chỉ Giáo dục Phổ thông (GCE) đối với một số môn tiếng mẹ đẻ vào năm 2013.

Đến nay, khoảng 60 bài thi GCE được thực hiện ở dạng điện tử theo nhiều hình thức khác nhau, chẳng hạn như thi vấn đáp điện tử, thi viết điện tử, thi thực hành trên máy tính và bài tập về nhà điện tử.

Singapore cũng tiếp tục mở rộng phạm vi ứng dụng công nghệ trong đánh giá học sinh. Từ năm 2021, khi Chương trình Học tập kỹ thuật số cá nhân hóa (PDLP) được triển khai, học sinh trung học sẽ thường xuyên sử dụng thiết bị học tập cá nhân (PLD) của mình trong học tập và hoạt động đánh giá trên lớp.

Trên cơ sở đó, Hội đồng Khảo thí và Đánh giá Singapore khởi động chương trình thí điểm kéo dài sáu năm (2025-2030), cho phép học sinh sử dụng chính thiết bị cá nhân của mình trong các kỳ thi trực tuyến quốc gia.

Theo Hội đồng Khảo thí và Đánh giá Singapore, việc sử dụng thiết bị học tập cá nhân cho các kỳ thi trực tuyến giúp học sinh tập trung vào việc thể hiện kiến thức và kỹ năng của mình thay vì phải thích nghi với công cụ mới trong ngày thi. 

Đây cũng là xu hướng đã được áp dụng bởi nhiều hội đồng khảo thí uy tín như New Zealand, Úc và Phần Lan.

Đảm bảo công bằng là điều kiện tiên quyết trong quá trình triển khai đề án tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính

Đề án Bộ Giáo dục và Đào tạo trình Chính phủ nếu được thông qua, năm 2027 sẽ là giai đoạn chuyển tiếp khi một bộ phận thí sinh dự thi trên máy tính, trong khi phần lớn thí sinh vẫn làm bài trên giấy.

Trước nhiều ý kiến lo ngại về tính công bằng khi kỳ thi được tổ chức song song hai hình thức, GS.TS Huỳnh Văn Chương nhấn mạnh việc đảm bảo công bằng là điều kiện tiên quyết trong quá trình triển khai đề án.

Một điểm đáng chú ý là thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sẽ sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở phương thức làm bài và cách ghi nhận kết quả.

Sau giai đoạn triển khai ban đầu, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiến hành đánh giá toàn diện trước khi xem xét mở rộng phạm vi áp dụng. Nguyên tắc được đặt ra là không chạy theo tiến độ khi chưa bảo đảm đầy đủ các điều kiện về hạ tầng, kỹ thuật, an toàn và chất lượng kỳ thi.

Đề án cũng tính đến phương án tổ chức thi theo nhiều ca. Trong trường hợp này, các đề thi không nhất thiết giống hệt nhau nhưng phải tương đương về nội dung, độ khó và khả năng đo lường. 

Tính tương đương giữa các đề thi được bảo đảm thông qua ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, thử nghiệm thực tế và các phương pháp khoa học. 

GS.TS Huỳnh Văn Chương cho biết, chỉ khi đề thi đáp ứng được yêu cầu này mới triển khai tổ chức nhiều ca, đảm bảo công bằng giữa thí sinh thi các ca khác nhau.

Kinh nghiệm từ Mỹ, Estonia hay Singapore cho thấy thi trên máy tính không đơn thuần là thay giấy bằng màn hình điện tử. Đây là một quá trình chuyển đổi toàn diện, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng công nghệ, ngân hàng câu hỏi, bảo mật dữ liệu và kỹ năng số của cả giáo viên lẫn học sinh. 

Theo nhận định từ một số chuyên gia giáo dục, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn lộ trình triển khai từng bước, có kiểm chứng và đánh giá kỹ lưỡng là cần thiết  trong bối cảnh hiện nay. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình chuyển đổi mà còn góp phần bảo đảm tính công bằng, minh bạch và ổn định cho kỳ thi có quy mô lớn nhất cả nước.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/xu-huong-thi-tren-may-tinh-o-cac-nen-giao-duc-tien-tien-179260729121914963.htm