Khi bạo lực học đường từ nội dung câu like trên mạng xã hội

Bạo lực học đường - "nỗi đau thật trên mạng ảo" trong kỷ nguyên số

Điều khiến xã hội bức xúc nhất trong vụ việc này không chỉ nằm ở những hành vi bạo lực học đường trực tiếp như nắm tóc, kéo giật hay đánh vào vùng đầu, mà còn ở hành động quay video để phát tán.

Về tâm lý, học sinh trung học cơ sở đang trong giai đoạn khủng hoảng dậy thì - thời điểm các em có khao khát mạnh mẽ trong việc khẳng định cái tôi và tìm kiếm sự công nhận từ nhóm bạn. Tuy nhiên, khi thiếu sự định hướng đúng đắn, mong muốn này dễ bị lệch lạc thành hành vi hung hăng, dùng sức mạnh nhằm xác lập vị trí và sự nể sợ ảo trong tập thể.

Chính sự lệch lạc đó đã dẫn đến sự biến tướng của bạo lực học đường khi có sự tiếp tay của công nghệ. Nếu trước đây, các vụ va chạm thường chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp giữa các cá nhân, thì ngày nay, việc ghi hình lại cảnh hành hung đã biến nỗi đau của bạn bè thành một loại "nội dung" để rêu rao.

Thay vì can ngăn, các em coi bạo lực học đường là một thành tích ảo để khoe khoang hoặc công cụ để làm mất danh dự đối phương một cách công khai.

Khi một video bị tung lên mạng, nạn nhân phải chịu tổn thương chồng chất: nỗi đau thể xác tức thời hòa lẫn với nỗi đau về tinh thần kéo dài. Một vết sẹo trên da có thể mờ đi theo thời gian, nhưng đoạn clip bị lan truyền sẽ trở thành gánh nặng tâm lý đeo bám các em suốt đời.

Bạo lực học đường từ chính sự thiếu bản lĩnh kiểm soát cảm xúc và hiệu ứng đám đông

Mâu thuẫn trong vụ việc tại Đồng Nai xuất phát từ những lý do cá nhân. Trong khi, những va chạm đời thường vốn dĩ có thể giải quyết bằng một lời xin lỗi hoặc sự hòa giải của người lớn. Tuy nhiên, việc các em lập tức tìm đến nắm đấm bộc lộ sự thiếu hụt trong kỹ năng làm chủ cảm xúc.

Khi không đủ bình tĩnh để đối thoại, trẻ thường dùng sức mạnh thể chất như một cách để giải tỏa cơn giận và lấn lướt người khác. Điều này cho thấy sự yếu thế về mặt tâm lý khi các em chưa được trang bị cách xử lý xung đột bằng lý trí.

Đáng chú ý, việc 5 học sinh cùng tấn công một người không hề cho thấy sức mạnh, mà trái lại, nó phản ánh sự dựa dẫm vào đám đông. Khi đi cùng nhóm, các em thường có tâm lý ỷ lại, cho rằng trách nhiệm sẽ được chia đều và bản thân sẽ ít bị khiển trách hơn.

Ở độ tuổi này, áp lực từ bạn bè có tác động rất lớn. Nỗi sợ bị coi là "nhát gan" hay bị nhóm bạn tẩy chay đã đẩy các em vào vòng xoáy bạo lực. Thay vì dũng cảm ngăn chặn cái sai, các em lại chọn cách hùa theo để cảm thấy mình "thuộc về một nhóm".

Đây là lời cảnh báo về việc thiếu hụt sự biết quan tâm, chia sẻ - khả năng biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác. Đây vốn là một phần quan trọng đang bị thiếu sót trong quá trình lớn lên và hình thành nhân cách của một bộ phận học sinh hiện nay.

Trách nhiệm ngăn chặn bạo lực học đường từ gốc rễ

Chúng ta không thể chỉ kỷ luật học sinh rồi coi như xong chuyện. Bạo lực học đường là hệ quả của sự thiếu đồng bộ trong phối hợp giáo dục.

1. Về phía gia đình - nền tảng của sự thấu hiểu và sẻ chia: Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách. Sự thiếu quan tâm, bỏ mặc con cái tự xoay xở với các mối quan hệ xã hội. 

Hoặc ngược lại, việc áp dụng phương pháp giáo dục quá nghiêm khắc, dùng đòn roi tại nhà thường là mầm mống hình thành xu hướng bạo lực ở trẻ.

Cha mẹ cần là người đầu tiên thiết lập sợi dây kết nối tin cậy để con sẵn sàng chia sẻ những vướng mắc. Việc uốn nắn hành vi không chỉ nằm ở những lời răn đe mà còn ở cách người lớn đối xử với nhau hàng ngày.

Khi trẻ được sống trong tình yêu thương và sự tôn trọng, các em sẽ học được cách giải quyết xung đột bằng sự ôn hòa.

2. Về phía nhà trường - chú trọng giáo dục nhân cách song hành cùng kiến thức:

Nhà trường cần đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn và nhân văn. Một ngôi trường hạnh phúc không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn phải là nơi các biểu hiện của bạo lực học đường được phát hiện sớm thông qua sự quan tâm sâu sát của giáo viên và các hoạt động tư vấn tâm lý học đường kịp thời.

Thay vì chỉ dùng các hình thức kỷ luật hành chính khô cứng như đình chỉ học tập - vốn đôi khi lại đẩy trẻ ra xa môi trường giáo dục hơn - nhà trường nên ưu tiên các biện pháp giáo dục chiều sâu.

Việc giúp học sinh nhận ra sai lầm, hiểu được nỗi đau của nạn nhân và học cách sửa chữa lỗi lầm mới là cái gốc của sự giáo dục chân chính.

3. Về phía cộng đồng mạng phát huy vai trò bộ lọc của trách nhiệm xã hội:

Sự tò mò, lượt chia sẻ hay những bình luận kích động của người dùng mạng chính là "nguồn cơn" khiến vấn nạn này tiếp diễn.

Khi chúng ta thản nhiên xem hoặc phát tán một clip bạo lực, chúng ta đang vô tình tạo ra mảnh đất màu mỡ cho cái xấu tồn tại.

Cộng đồng cần có sự phản kháng quyết liệt đối với các nội dung tiêu cực. Mỗi cá nhân cần học cách sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm: lên án hành vi sai trái nhưng không tiếp tay cho việc nhục mạ cá nhân.

Chỉ khi "nguồn cầu" về các nội dung bạo lực bị triệt tiêu, những hành vi "quay clip để nổi tiếng" mới không còn cơ hội bùng phát.

Hành động vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng là một tín hiệu cần thiết để răn đe. Tuy nhiên, pháp luật là rào chắn cuối cùng, còn đạo đức và sự tử tế phải được xây dựng từ nền móng.

Để đẩy lùi bạo lực học đường, chúng ta cần dạy trẻ hiểu rằng: Giá trị của một con người không nằm ở việc áp chế người khác bằng sức mạnh, mà nằm ở việc biết kiềm chế bản thân để sống có trách nhiệm và nhân văn.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/khi-bao-luc-hoc-duong-tu-noi-dung-cau-like-tren-mang-xa-hoi-179260324180045625.htm